Memleket basshysy «Turkistan» gazetine kólemdi suhbat berip, Qańtar qyrǵynyna qatysty suraqtarǵa jaýap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
– Taǵy bir ózekti taqyryp. Qańtar oqiǵasyna qatysqan birqatar azamatqa bailanysty sot protsesi týraly aqparat BAQ betterinde byltyr ara-tura jariialanyp turdy. Tergeý amaldary áli júrip jatyr ma?
– Bul taqyrypqa qatysty negizgi mán-jaidyń bári áldeqashan belgili boldy. Sol oqiǵalar boiynsha tergeý júrgizý kezinde quqyq qorǵaý organdary azamattyq qoǵam ókilderimen tyǵyz bailanysta jumys istedi. Birqatar qoǵamdyq komissiia qurylyp, oǵan belgili zańgerler jetekshilik etti. Mundai qadam jumystyń beitarap ustanymmen júrgizilýine, sol arqyly barlyq oqiǵanyń aq-qarasyn anyqtaýǵa múmkindik berdi. Osy oraida, azamattyq jaýapkershilik tanytyp, kásibi biliktiligin kórsetkeni úshin olarǵa rizashylyǵymdy bildirgim keledi.
2022 jyldyń naýryz aiynda Parlamentte arnaiy qoǵamdyq tyńdaý ótip, bul oqiǵaǵa jáne elimizdiń konstitýtsiialyq qurylymyn buzbaq bolǵan qylmyskerlerdiń áreketine egjei-tegjeili baǵa berildi.
Iá, keibir sot protsesteri, sondai-aq, qańtarda urlanǵan kóptegen qarýdy izdestirý jumystary áli jalǵasyp jatyr. Sol kúnderi qylmyskerler úsh myńnan astam qarý-jaraqty iemdenip ketken edi. Biraq kúshtik qurylymdardyń arqasynda qarý-jaraq jasyrylǵan qoimalardyń kóbi tabyldy.
Qańtar oqiǵasyn talqylaityndar kóbinese sol kezdegi daǵdarystyń túpki mánin túsinýge esh paidasy joq dúnielerdi qazbalap ketedi. Sol úshin olardy kinálaýǵa da bolmas. Degenmen, aqiqat jolynda eshqashan qyzbalyqqa salynbaý kerek. Almatydaǵy alasapyran týraly jii aitylyp jatady, muny túsinýge de bolady. Biraq, zulymnyń siqyrly taiaqshasymen jasalǵandai adam sengisiz jaǵdailar bolǵanyn da esten shyǵarmaý kerek. Naqtyraq aitqanda, búlikti uiymdastyrýshylardyń ámirimen bir mezette on eki qalada jappai tártipsizdik beleń aldy. Onyń arty qaskóilerdiń kóptegen oblys ákimdikteri men quqyq qorǵaý organdarynyń ǵimarattaryn basyp alýyna ákep soqtyrdy.
«Tóńkeris» jasaýǵa ábden mashyqtanǵan mamandardyń jetekshiligimen tártipsizdikti uiymdastyrýshylar Úkimettiń janar-jaǵarmai baǵasyn ósirý týraly sheshimin jeleý etip, adamdardy jappai sherýge shyǵýǵa itermeledi. Sosyn azamattardyń, memlekettik qyzmetshilerdiń, bir tańǵalarlyǵy, kúshtik qurylym qyzmetkerleriniń edáýir bóliginiń arasynda dúrbeleń týǵyzdy. Olar qarý-jaraq pen qupiia qujattardy qaraýsyz qaldyryp, jumys oryndaryn tastap, kete bastady. Ulttyq qaýipsizdik komitetiniń jáne Ishki ister ministrliginiń keibir basshylary syn saǵatta Otan aldyndaǵy adaldyǵyn saqtap qala almady, kásibi deńgeii de tómen ekenin kórsetti.
Osyndai jaǵdai, ásirese, búlikshilerdiń basty nysanasy bolǵan Almatyda anyq baiqaldy. Áskeri qyzmetshiler men qala turǵyndary qatty qorlyqqa ushyrady. Ákimshilik ǵimarattar, saýda ortalyqtary, dúkender men bankter qirap, órtke oranyp, tonalyp jatty. Mundai júgensizdikke qarsy tótenshe sharalar qabyldaý qajet boldy. Qazir, arada biraz ýaqyt ótken soń, piǵyly aram ári sana-sezimi taiaz keibir adamdar memleketimizdiń eldi qurdymǵa jibere jazdaǵan sumdyq berekesizdikten aman qalǵany jaily áńgimeni ádeii ainalyp ótip, qasaqana oiyna kelgendi aityp júr.
– Qańtar oqiǵasynan keiin siz oligopoliiaǵa qarsy kúresti qolǵa alyp, zańsyz iemdengen aktivterdi memleketke qaitarý jóninde bastama kóterdińiz. Sol úshin Bas prokýratýranyń janynan arnaiy komitet quryldy. Biraq, byltyrǵy Joldaýyńyzda bul qurylymnyń ataýyn Investorlardyń quqyǵyn qorǵaý jónindegi komitet dep ózgertý týraly tapsyrma berdińiz. Jurt bul sheshimdi jete túsinińkiremei otyr. Mundai qadam zańsyz aktivterdi elge qaitarý taqyryby osymen jabyldy degendi bildire me?
– Árine, joq. Bas prokýratýranyń málimetterine toqtalyp óteiin. Zańsyz aktivterdi elge qaitarý jónindegi komitet úlken jumys atqaryp, oligopoliia ókilderinen 1,3 trillion teńgeden astam qarjy óndirip aldy. Sonyń 1 trillion teńgeden astamy memleket qazynasyna tústi. Arnaiy memlekettik qordaǵy qarajat esebinen elimizde jalpy quny 482 milliard teńge bolatyn 434 áleýmettik jáne kommýnaldyq nysan salynyp jatyr. Onyń qatarynda 227 sýmen qamtamasyz etý, 183 densaýlyq saqtaý, 11 bilim berý, 5 sport, 8 infraqurylym nysanynyń qurylysy bar. Sondai-aq, Pavlodar, Arqalyq, Balqash qalalaryndaǵy áýejailar jańǵyrtylyp jatyr.
Jumys jalǵasa beredi. Aktivterdi saraptap, onyń zańdylyǵyn anyqtaý quzyrly organdardyń kúndelikti qyzmetiniń bir baǵytyna ainaldy. Eń bastysy, barlyq jumys ashyq ári ádil bolýǵa tiis. Endi bul sharýany bir ortalyqtan úilestirip júrgizýdiń qajeti joq. Jumys bir qalypqa tústi. Sondyqtan, alǵa qadam basyp, investorlardyń quqyǵyn qorǵaýǵa basa mán beretin kez keldi.
Aktivteri kúmán týdyryp, kúdikke ilingen adamdardyń kóbi qarjysyn elge investitsiia retinde salýǵa niet bildirdi. Olarmen jalpy somasy bes trillion teńgeden asatyn kelisimder jasaldy. Bul qarajattyń esebinen investitsiialyq jáne áleýmettik jobalardy júzege asyrýdy josparlap otyrmyz. Onyń ishinde týristik, kólik-logistikalyq ortalyqtar, taý-ken, metallýrgiia, energetika sektorlaryna qatysty jobalar bar. Álbette, bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádeniet, sport salalaryna, sondai-aq, muqtaj jandardy ońaltý jáne áleýmettik ortaǵa beiimdeý baǵdarlamalaryn qarjylandyrýǵa airyqsha nazar aýdarylady.
Bas prokýratýra men Úkimettiń aldynda barlyq josparlardy jáne ýaǵdalastyqtardy oryndaý mindeti tur. Bul – asa mańyzdy jumys.
Zańsyz aktivterdi elge qaitarý arqyly áleýmettik ádildikti qalpyna keltirý – koniýktýra ne bolmasa jurtqa jaǵý úshin jasalǵan saiasi naýqan emes, bul – memlekettiń myzǵymas ustanymy. Áńgime indýlgentsiia nemese ymyralasyp, astyrtyn kelisim jasaý týraly bolyp otyrǵan joq, olai bolýy múldem múmkin emes.
Qazaqstan álem qaýymdastyǵyna halyqaralyq quqyqty qatań saqtaityn el ekenin kórsetip keledi. Biraq, keibir «kásipkerler» qoǵamdyq pikirdi óz múddesine qarai burmalaýǵa tyrysady, shetelde jatyp alyp, ózderin saiasi rejimniń qurbany etip kórsetedi, «investor» retindegi quqyǵy taptalyp jatqanyn aitady. Biz zań aiasynda adal dialog júrgizýge daiynbyz. Óitkeni, ustanymdarymyzdyń durys ekenine senimdimiz. Qazaqstan aldaǵy ýaqytta da zańdary investorlarǵa qolaily memleket retindegi mártebesin nyǵaita beredi.
