مەملەكەت باسشىسى «Turkistan» گازەتىنە كولەمدى سۇحبات بەرىپ، قاڭتار قىرعىنىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
– تاعى ءبىر وزەكتى تاقىرىپ. قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسقان ءبىرقاتار ازاماتقا بايلانىستى سوت پروسەسى تۋرالى اقپارات ب ا ق بەتتەرىندە بىلتىر ارا-تۇرا جاريالانىپ تۇردى. تەرگەۋ امالدارى ءالى ءجۇرىپ جاتىر ما؟
– بۇل تاقىرىپقا قاتىستى نەگىزگى ءمان-جايدىڭ ءبارى الدەقاشان بەلگىلى بولدى. سول وقيعالار بويىنشا تەرگەۋ جۇرگىزۋ كەزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەدى. ءبىرقاتار قوعامدىق كوميسسيا قۇرىلىپ، وعان بەلگىلى زاڭگەرلەر جەتەكشىلىك ەتتى. مۇنداي قادام جۇمىستىڭ بەيتاراپ ۇستانىممەن جۇرگىزىلۋىنە، سول ارقىلى بارلىق وقيعانىڭ اق-قاراسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسى ورايدا، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ، كاسىبي بىلىكتىلىگىن كورسەتكەنى ءۇشىن ولارعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
2022 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پارلامەنتتە ارنايى قوعامدىق تىڭداۋ ءوتىپ، بۇل وقيعاعا جانە ەلىمىزدىڭ كونستيتۋسيالىق قۇرىلىمىن بۇزباق بولعان قىلمىسكەرلەردىڭ ارەكەتىنە ەگجەي-تەگجەيلى باعا بەرىلدى.
ءيا، كەيبىر سوت پروسەستەرى، سونداي-اق، قاڭتاردا ۇرلانعان كوپتەگەن قارۋدى ىزدەستىرۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر. سول كۇندەرى قىلمىسكەرلەر ءۇش مىڭنان استام قارۋ-جاراقتى يەمدەنىپ كەتكەن ەدى. ءبىراق كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ ارقاسىندا قارۋ-جاراق جاسىرىلعان قويمالاردىڭ كوبى تابىلدى.
قاڭتار وقيعاسىن تالقىلايتىندار كوبىنەسە سول كەزدەگى داعدارىستىڭ تۇپكى ءمانىن تۇسىنۋگە ەش پايداسى جوق دۇنيەلەردى قازبالاپ كەتەدى. سول ءۇشىن ولاردى كىنالاۋعا دا بولماس. دەگەنمەن، اقيقات جولىندا ەشقاشان قىزبالىققا سالىنباۋ كەرەك. الماتىداعى الاساپىران تۋرالى ءجيى ايتىلىپ جاتادى، مۇنى تۇسىنۋگە دە بولادى. ءبىراق، زۇلىمنىڭ سيقىرلى تاياقشاسىمەن جاسالعانداي ادام سەنگىسىز جاعدايلار بولعانىن دا ەستەن شىعارماۋ كەرەك. ناقتىراق ايتقاندا، بۇلىكتى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ امىرىمەن ءبىر مەزەتتە ون ەكى قالادا جاپپاي تارتىپسىزدىك بەلەڭ الدى. ونىڭ ارتى قاسكويلەردىڭ كوپتەگەن وبلىس اكىمدىكتەرى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ عيماراتتارىن باسىپ الۋىنا اكەپ سوقتىردى.
«توڭكەرىس» جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن تارتىپسىزدىكتى ۇيىمداستىرۋشىلار ۇكىمەتتىڭ جانار-جاعارماي باعاسىن ءوسىرۋ تۋرالى شەشىمىن جەلەۋ ەتىپ، ادامداردى جاپپاي شەرۋگە شىعۋعا يتەرمەلەدى. سوسىن ازاماتتاردىڭ، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ، ءبىر تاڭعالارلىعى، كۇشتىك قۇرىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەداۋىر بولىگىنىڭ اراسىندا دۇربەلەڭ تۋعىزدى. ولار قارۋ-جاراق پەن قۇپيا قۇجاتتاردى قاراۋسىز قالدىرىپ، جۇمىس ورىندارىن تاستاپ، كەتە باستادى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەيبىر باسشىلارى سىن ساعاتتا وتان الدىنداعى ادالدىعىن ساقتاپ قالا المادى، كاسىبي دەڭگەيى دە تومەن ەكەنىن كورسەتتى.
وسىنداي جاعداي، اسىرەسە، بۇلىكشىلەردىڭ باستى نىساناسى بولعان الماتىدا انىق بايقالدى. اسكەري قىزمەتشىلەر مەن قالا تۇرعىندارى قاتتى قورلىققا ۇشىرادى. اكىمشىلىك عيماراتتار، ساۋدا ورتالىقتارى، دۇكەندەر مەن بانكتەر قيراپ، ورتكە ورانىپ، تونالىپ جاتتى. مۇنداي جۇگەنسىزدىككە قارسى توتەنشە شارالار قابىلداۋ قاجەت بولدى. ءقازىر، ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ، پيعىلى ارام ءارى سانا-سەزىمى تاياز كەيبىر ادامدار مەملەكەتىمىزدىڭ ەلدى قۇردىمعا جىبەرە جازداعان سۇمدىق بەرەكەسىزدىكتەن امان قالعانى جايلى اڭگىمەنى ادەيى اينالىپ ءوتىپ، قاساقانا ويىنا كەلگەندى ايتىپ ءجۇر.
– قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن ءسىز وليگوپولياعا قارسى كۇرەستى قولعا الىپ، زاڭسىز يەمدەنگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ جونىندە باستاما كوتەردىڭىز. سول ءۇشىن باس پروكۋراتۋرانىڭ جانىنان ارنايى كوميتەت قۇرىلدى. ءبىراق، بىلتىرعى جولداۋىڭىزدا بۇل قۇرىلىمنىڭ اتاۋىن ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى كوميتەت دەپ وزگەرتۋ تۋرالى تاپسىرما بەردىڭىز. جۇرت بۇل شەشىمدى جەتە تۇسىنىڭكىرەمەي وتىر. مۇنداي قادام زاڭسىز اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋ تاقىرىبى وسىمەن جابىلدى دەگەندى بىلدىرە مە؟
– ارينە، جوق. باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتتەرىنە توقتالىپ وتەيىن. زاڭسىز اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋ جونىندەگى كوميتەت ۇلكەن جۇمىس اتقارىپ، وليگوپوليا وكىلدەرىنەن 1،3 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجى ءوندىرىپ الدى. سونىڭ 1 تريلليون تەڭگەدەن استامى مەملەكەت قازىناسىنا ءتۇستى. ارنايى مەملەكەتتىك قورداعى قاراجات ەسەبىنەن ەلىمىزدە جالپى قۇنى 482 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 434 الەۋمەتتىك جانە كوممۋنالدىق نىسان سالىنىپ جاتىر. ونىڭ قاتارىندا 227 سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ، 183 دەنساۋلىق ساقتاۋ، 11 ءبىلىم بەرۋ، 5 سپورت، 8 ينفراقۇرىلىم نىسانىنىڭ قۇرىلىسى بار. سونداي-اق، پاۆلودار، ارقالىق، بالقاش قالالارىنداعى اۋەجايلار جاڭعىرتىلىپ جاتىر.
جۇمىس جالعاسا بەرەدى. اكتيۆتەردى ساراپتاپ، ونىڭ زاڭدىلىعىن انىقتاۋ قۇزىرلى ورگانداردىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىنىڭ ءبىر باعىتىنا اينالدى. ەڭ باستىسى، بارلىق جۇمىس اشىق ءارى ءادىل بولۋعا ءتيىس. ەندى بۇل شارۋانى ءبىر ورتالىقتان ۇيلەستىرىپ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. جۇمىس ءبىر قالىپقا ءتۇستى. سوندىقتان، العا قادام باسىپ، ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باسا ءمان بەرەتىن كەز كەلدى.
اكتيۆتەرى كۇمان تۋدىرىپ، كۇدىككە ىلىنگەن ادامداردىڭ كوبى قارجىسىن ەلگە ينۆەستيسيا رەتىندە سالۋعا نيەت ءبىلدىردى. ولارمەن جالپى سوماسى بەس تريلليون تەڭگەدەن اساتىن كەلىسىمدەر جاسالدى. بۇل قاراجاتتىڭ ەسەبىنەن ينۆەستيسيالىق جانە الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ونىڭ ىشىندە تۋريستىك، كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار، تاۋ-كەن، مەتاللۋرگيا، ەنەرگەتيكا سەكتورلارىنا قاتىستى جوبالار بار. البەتتە، ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، مادەنيەت، سپورت سالالارىنا، سونداي-اق، مۇقتاج جانداردى وڭالتۋ جانە الەۋمەتتىك ورتاعا بەيىمدەۋ باعدارلامالارىن قارجىلاندىرۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلادى.
باس پروكۋراتۋرا مەن ۇكىمەتتىڭ الدىندا بارلىق جوسپارلاردى جانە ۋاعدالاستىقتاردى ورىنداۋ مىندەتى تۇر. بۇل – اسا ماڭىزدى جۇمىس.
زاڭسىز اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋ ارقىلى الەۋمەتتىك ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ – كونيۋكتۋرا نە بولماسا جۇرتقا جاعۋ ءۇشىن جاسالعان ساياسي ناۋقان ەمەس، بۇل – مەملەكەتتىڭ مىزعىماس ۇستانىمى. اڭگىمە يندۋلگەنسيا نەمەسە ىمىرالاسىپ، استىرتىن كەلىسىم جاساۋ تۋرالى بولىپ وتىرعان جوق، ولاي بولۋى مۇلدەم مۇمكىن ەمەس.
قازاقستان الەم قاۋىمداستىعىنا حالىقارالىق قۇقىقتى قاتاڭ ساقتايتىن ەل ەكەنىن كورسەتىپ كەلەدى. ءبىراق، كەيبىر «كاسىپكەرلەر» قوعامدىق پىكىردى ءوز مۇددەسىنە قاراي بۇرمالاۋعا تىرىسادى، شەتەلدە جاتىپ الىپ، وزدەرىن ساياسي رەجيمنىڭ قۇربانى ەتىپ كورسەتەدى، «ينۆەستور» رەتىندەگى قۇقىعى تاپتالىپ جاتقانىن ايتادى. ءبىز زاڭ اياسىندا ادال ديالوگ جۇرگىزۋگە دايىنبىز. ويتكەنى، ۇستانىمدارىمىزدىڭ دۇرىس ەكەنىنە سەنىمدىمىز. قازاقستان الداعى ۋاقىتتا دا زاڭدارى ينۆەستورلارعا قولايلى مەملەكەت رەتىندەگى مارتەبەسىن نىعايتا بەرەدى.
