Qapyryq. Tymyrsyq. Kóleńkeniń ózi kúiip tur. Tús aýǵan shaq. Kók bazar jaqtan kókónis alyp úige qaityp kele jatqan betimiz-tuǵyn. Almatydaǵy kólik tyǵynynyń tarqaityn kúni bar ma? Tóle bi-Baizaqov kóshesiniń qiylysynda turyp qaldyq.
– Áneý jerge toqtashy. Sý satyp alalyq. Kishkentai shydamai barady.
Kishkentai terlep-tership ketken eken. Anasynyń «toqtashy» degenin birden túsine qoiyp, kólikten bizden buryn atyp shyqty.
– Sok, sý... Joq, «kindr siýpiz» jeiim...
Balanyń tili tátti ǵoi. Qyzyqtap turyp qalyppyz. Qyzymnyń qylyǵy shyǵa bastaǵan, erkelese de, jylasa da jarasatyn tátti shaǵy. Mundaida ómirdiń kúngeiin ǵana kóresiń, kóleńkesin umytasyń...Aqyry, aitqanyn alyp berdik. Bir qolynda shyryn, bir qolynda «kindr siýpiz» ustaǵan qyzymnyń qýanyshynda shek joq. Biraq, bala degen bir alsa molynan alǵysy kele me, qalai? Endigi jerde «chýpa-chýps alam» dep qyńqyldai bastaidy. Óstip «kim ne jeidi, ne ishedi» dep turǵanda kishkentaidyń janyna bet aýzy satpaq-satpaq, basy aqjemdenip ketken ózi quralpylas bala kelip, qolynan ustady. Aiaǵyndaǵy tápishkesi, ústindegi kiiminiń toz-tozy shyqqan. Alǵash bizdiń tusymyzǵa qalai taqap kelgenin baiqamai qalyppyz.
– Ái, bul ne qylǵan bala?
– Mama, papań qaida? – dedi kelinshegim. Adasyp qalǵan joq pa eken?
Búldirshinde ún-joq. Eki kózi bizdiń qyzdyń qolyndaǵy táttide. «Bershi» dep suraýǵa batyly barmai tur. Erni jarylyp ketken eken. Ábden qatalap shóldegeni baiqalady. Janymyz ashyp ketti...
– Baýyrjan, beri kel!
Biz sýsyn satyp alǵan dúńgirshektiń búiirinde álgi baladan ári ketse 3-4 jas úlken ápkesi otyr eken. Úlken degen aty ǵana. Bul da sábi ǵoi. Júzi tútigip ketken. Ári áldene súiretip kele me, qalai? Jaqyndap qarasaq úlken qol arba. Qol arbanyń ishi tolǵan araq-sharaptyń bótelkesi, temir-tersek, qaǵaz qorap. Áiteýir ne joqtyń bári bar.
– Qyzym, áke-shesheń qaida? Mynalaryń ne?
– Ákem...mamam olar úide. Áne jerde ápkem kútip tur.
– Myna qol arbany sen túgil, úlken kisiniń ózi súirete almaidy ǵoi. Ákel kómekteseiin.
– Jo, joq, aǵa. Áne jerde ápkem tur.
– Júr, sol jerge aparyp bereiin.
–Joq, kerek emes, aǵa. Kishkentai qyz áldeneden shoshynǵan siiaqty. Álde, tapshylyq, tarshylyq úrkitip-shoshytyp tastaǵan ba eken... Jylamsyrap, murnyn tartyp qoidy. Aqyry bolmaǵasyn «myna inińe sýsyn alyp berelik» dedik. Oǵan kóndi. Ózi de shóldep ketken eken baiǵus qyz. Biz usynǵan salqyn sýdan bas tartpady. Alaida arbaǵa mańailatqan joq. «Aǵa, ózimiz kóteremiz. Áne jerde ápkem tur. Soǵan jetsek boldy».
Ápkeleri de jas bala eken. 12-13 jasta. Áitkenmen, estiiar. Álgi kishkentai qyz bizdiń artynan erip kele jatqanymyzdy aitqasyn, janymyzǵa jetip keldi.
– Sizder kimsizder? Nege ańdyp júrsińder?
– Qaryndasym, myna júkti ana sińliń men iniń kósh jerge deiin súiretip keldi. Saǵan da, bularǵa da obal. Ata-analaryń qaida?
– Onda ne sharýańyz bar?
– Ana kishkentai uldyń jasy qanshada?
– Jasy tórtte. Oǵan nege sý alyp berdińiz? Bizdi qaiyrshy dep oilaisyz ba?
Sóitti de sińlisi men inisin qasyna alyp, qol arbany súirete jóneldi. Tórt jasar Baýyrjan eresek apailarynyń júrisine ilise almai júgire jóneldi. Qańǵyp júrgen qazaqtyń balasyna bulaisha qarap turý múmkin bolmaǵasyn dáp sol sátte politsiia shaqyrdyq. Keldi. Úsh adam kólikten tústi. Álgi úsh balany ázer degende toqtattyq. Áke-sheshesi Shymkent, Jetisaida eken. Al aǵaiyny...temir-tersek jinap ketipti. Kúttik. Sálden soń jetti. Kele sala bizge shúilikti.
– Seniń bizde ne shataǵyń bar? – dep jaǵadan aldy. Politsiia ajyratty.
– Brat, seni tanimyn-aý osy, 5 myń bereiin, jibere salsańshy.
Endi politsei sasaiyn dedi.
– Ói, aýlaq júr. Seni ómirimde birinshi ret kórip turmyn. Myna balalardyń áke-sheshesi alysta. Sen bolsań bularǵa táshki súiretip qoiypsyń. Zań aldynda jaýap beresiń.
Al biz shynymen asyǵys edik. Onyń ústine de kishkentai da sharshai bastady. Kelinshegimiz de: «Jaraidy, ári qaraiǵy jumys politsiianyń moinynda», – degesin úsh balany ózimiz shaqyrǵan patrýlge tapsyrǵan boldyq.
– Bulardy qaladaǵy balalardy beiimdeý ortalyǵyna tapsyramyz. Aýrý-syrqaýy joq pa, tekseredi. Kishisiniń basy bittep ketken eken... (Baýyrjandy nusqap). Ári qarai ata-anasyna Shymkentke jóneltemiz. Al aǵasynyń máselesi óz aldyna. Balalardy jaýapsyz jumysqa shekkeni úshin jazalanady, – dedi politsei. Sendik...
Dýman Tanabasov
P.S. Biz, bul máselege bei-jai qaramaitynymyzdy aitqymyz keledi. Sebebi, kámelettik jasqa jetpegen erteńgi el urpaǵy «táshki» súirep kóshede júr. Aldaǵy ýaqytta qaladaǵy beiimdeý ortalyǵyna tapsyrylǵan balalardyń taǵdyryn bilip Almaty qalalyq Ishki ister departamentiniń túsiniktemesin alatyn bolamyz.
