Sarapshy Aqnur Hamitbekqyzy Ýkrainadaǵy soǵys tóńireginde oiyn aitty. Dalanews.kz sarapshynyń pikirin usynady.
Ol “Ýkraina soǵysy ne bolady? Vladimir Pýtin ary qarai ne isteidi?» degen suraq qoiylatynyn, bul suraq onyń ózin de oilandyratynyn aitty.
"Óitkeni bul apta (ótken aptada-esk) Pýtin iadrolyq qarýyn qoldaný shegin tómendetken apta bolatyn. Mende sizder siiaqty iýtýbten kórip, saralap otyrmyn. Bul apta AQSh pen Ulybritaniia Pýtinniń qyzyl syzyǵyn kesip ótip, Ýkrainaǵa Batys jetkizgen uzaq qashyqtyqtaǵy zymyrandardy Reseige atýǵa ruqsat bergen apta boldy.
Sondai-aq Resei prezidenti Pýtin Ulybritaniiany, Amerikany jáne Ýkrainany osyndai qarýmen jáne osyndai maqsatpen qamtamasyz etken basqa elderdi qorqytqan apta boldy.
Pýtin Joldaý jasap «Biz óz qarýymyzdy bizdiń nysandarymyzǵa qarsy qoldanýǵa múmkindik beretin elderdiń áskeri nysandaryna qarsy qoldanýǵa quqyly sanaimyz», - dedi Resei basshysy beisenbi kúni keshke halyqqa Joldaýynda. Sonymen «Vladimir Pýtin ári qarai ne isteidi?» degen maǵan qoiylǵan saýal eń ózekti suraq bolyp tabylady. Munyń jaýabyn Pýtinniń ózi de bilmeýi múmkin, bul myna jaǵdaidy odan saiyn mańyzdy ete túsedi)".
Eskalatsiiany qabyldaý
"Osy aptada (Pýtinniń ótken aptadaǵy málimdemesinde) Kreml «toptasqan ujymdyq Batysty» “Ýkrainadaǵy soǵysty ýshyqtyrdy” dep aiyptady. Biraq shyndyǵynda Vladimir Pýtin Ýkrainadaǵy úsh jylǵa jýyq soǵysty shielenistirýdi óz maqsattaryna jetý quraly retinde qabyldaityn el ekenin ózi kórsetti.
Pýtinniń Ýkrainaǵa tolyqqandy basyp kirýi, tórt ýkrainalyq aýmaqty Reseidiń bir bóligi dep jariialaý týraly sheshimi, Kýrsk oblysyna Soltústik Koreia áskerin ornalastyrý, beisenbi kúni Ýkrainanyń Dnepr qalasyn jańa orta qashyqtyqqa ushatyn giper dybysty ballistikalyq zymyranmen nysanaǵa alý týraly sheshimi, keiinnen Batysqa soqqy beremiz deýi - munyń bári osy qaqtyǵystyń shielenisý sátterin bildiredi.
Eń alǵash Ýkrainaǵa soǵysty bastaǵanda Vladimir Pýtindi “artqa júrisi joq jáne tormozy joq, tas jolda júrip kele jatqan, gaz pedali jerge jabysyp qalǵan kólik” dep aitqan edim. Qazir baiqasam sodan beri ózgergeni shamaly eken. Pýtin sheginbeidi, jaǵdaidy órshite túsedi".
Alaida eskalatsiia - bul basqa másele. Bul erekshe múmkindik.
"Ýkraina Reseidiń kóbirek shabýyldaryna, tipti aýyr bombalaýlaryna daiyn bolady.
Batys úkimetteri qaýip deńgeiin Pýtinniń eskertýlerine qarai baǵalaityn bolady. Kreml kóshbasshysynyń teledidarlyq úndeýine deiin Batysta gibridti reseilik soǵystyń órshýi týraly qorqynysh bolǵan.
Ótken aida MI5 basshysy reseilikterdiń áskeri barlaýy «britandyq jáne eýropalyq kóshelerde dúrbeleń týdyrý» naýqanymen ainalysyp jatqanyn eskertti. «Biz órt qoiýdy, sabotajdy jáne t.b. ereýilderdi kórdik», - dep qosty ol. Maýsym aiynda Pýtin eger Ýkrainaǵa Batys uzaq qashyqtyqtaǵy zymyrandarymen Reseige tereń soqqy berýge ruqsat etse, Máskeý Batystyń qarsylastaryn qarýlandyratyn bolady” dep boljaǵan".
Iadrolyq qarý qoldaný
«Pýtin budan ári ne isteidi?» degen suraq. Ádette «Pýtin Ýkraina soǵysynda iadrolyq qarýdy qoldanar ma edi?». Pýtin keibir túsiniksiz keńesterden bas tartty. Ol óziniń «arnaiy áskeri operatsiiasynyń» - Ýkrainaǵa jappai basyp kirýiniń bastalǵanyn jariialai otyryp, ol «syrttan aralasýǵa azǵyrylýy múmkin adamdarǵa» eskertý jasady.
«Bizdiń jolymyzǵa kim kedergi jasasa nemese elimiz ben halqymyzǵa qaýip tóndirýge tyryssa da, - dedi Kreml basshysy, - olar Reseidiń dereý jaýap beretinin bilýi kerek.
«Jáne onyń saldary sizdiń tarihyńyzda eshqashan bolmaǵandai bolady» dep ysqyrdy ol.
Batys jetekshileri “iadrolyq qarýdy qoldaný” degen aiyptaýlardy joqqa shyǵardy. Soǵys bastalǵaly Batys úkimetteri birneshe reseilik «qyzyl syzyqtardy» kesip ótti: Ýkrainany tanktermen, jetildirilgen zymyran júielerimen, sodan keiin F-16 joiǵysh ushaqtarymen ǵana qamtamasyz etken bolatyn.
Kremldiń kórsetken qoqan-loqqysy, kórsetken «saldary» eshqashan júzege aspady.
Qyrkúiek aiynda Pýtin iadrolyq qarýdy qoldaný shegin tómendetetinin málimdedi - jarlyq osy aptada jariialanǵan. Eýropa men Amerikaǵa Resei territoriiasyna uzaq qashyqtyqtaǵy zymyrandyq soqqylarǵa jol bermeý týraly naqty eskertken. Endi ózi bul qyzyl syzyqty da kesip ótti. Pýtin halyqqa Joldaýynda Ýkrainanyń Reseidegi nysanaǵa AQSh-tan jetkizilgen Atakms jáne Ulybritaniiada jasalǵan «Shtorm kóleńkesi» zymyrandarymen atqylaǵany týraly Batystyń habaryn rastady.
«Moskovskii komsomolets» otstavkadaǵy general-leitenanttan Briansk oblysyna Atakms shabýylyna Resei qalai jaýap berý kerek dep suraǵanda, ol bylai dep jaýap berdi:
«Úshinshi dúniejúzilik soǵysty Briansk oblysyndaǵy qarý-jaraq qoimasyna soqqy berý arqyly bastaý aqylǵa syimaityn nárse bolar edi». Kremldiń de osyndai pikirde ekenin oilaýdyń ózi jubanysh bolar edi. Biraq Vladimir Pýtinniń halyqqa joldaýynda buǵan eshqandai dálel joq. Onyń Ýkrainanyń Batystaǵy jaqtastaryna joldaýy mynandai boldy: «qyzyl syzyqty kesip ótýge batylym bar”.
«Tipti Pýtin iadrolyq qarýdy qoldana alatynyn nemese qoldana almaitynyn bilmeidi. Bul onyń emotsiiasyna bailanysty», -dep jazdy «Novaia gazetanyń» sholýshysy Andrei Kolesnikov.
«Biz onyń óte emotsionaldy adam ekenin bilemiz. Bul soǵysty bastaý týraly sheshim de emotsionaldy qadam boldy. Sondyqtan biz onyń iadrolyq doktrinany ózgertý týraly ideiasyn baiyppen qabyldaýymyz kerek. Olar soǵys qorqynyshy qaita oralýy kerek jáne eki tarapty da qamtidy deidi.Biraq bul da shielenistiń quraly. Bul interpretatsiiada biz Pýtinniń keibir jaǵdailarda shekteýli iadrolyq soǵys aiasynda kem degende taktikalyq iadrolyq qarýdy qoldana alatynyn moiyndaýymyz kerek. Bul máseleni sheshpeidi. Biraq bul búkil álem úshin sýitsidtik shielenistiń bastamasy bolady” deidi Kolesnikov.
Tramp faktory
Vladimir Pýtin emotsiialarǵa qarap áreket etýi múmkin. Onyń da renishtiń jeteginde ketkeni anyq. Pýtinniń renishi Batystyń renishinen týyndaǵany anyq jáne sheginbeýge bel býǵan siiaqty. Pýtin álem jaqyn arada múldem basqa jerge ainalýy múmkin ekenin de biledi. Eki aidan keiin Djo Baiden qyzmetinen ketedi, Al Donald Tramp Aq úide bolady.
Sailanǵan prezident Tramp AQSh-tyń Ýkrainaǵa áskeri kómegine kúmánmen qarady jáne Nato-ny qatty synǵa aldy.
Jaqynda ol Vladimir Pýtinmen sóilesý "aqyldy dúnie" bolatynyn aitty. Munyń bári Pýtinniń qulaǵyna jaǵymdy bolýy kerek. Bul degenimiz, sońǵy qaýipter men eskertýlerge qaramastan, Kreml dál qazir úlken shieleniske jol bermeý týraly sheshim qabyldaýy múmkin. Iaǵni, Eger Kreml Donald Tramp Soǵysty Reseige tiimdi sharttarmen toqtatýǵa kómektesedi dep esepteitin bolsa… Soǵystyń qalai toqtaityny, ary qarai ne bolatyny ázirge belgisiz. Tramp “Soǵysty 24 saǵatta toqtatamyn” degen edi. Alaida Zelenskii “Soǵys toqtaityn bolsa, ol bir ǵana jaǵdaida Ýkrainanyń jeńisimen toqtaidy” degen bolatyn.
Men ýkrainalyqtardyń Jeńiske jetýin, soǵystyń toqtaýyn qoldaimyn. Zelenskii ábden sharshap, azyp ketti. Halqyn oilaǵan er ǵana osylai azady. Zelenskiidi tek bir ǵana nárse tolǵandyrady: Ýkrainanyń jeńisi.
Prezident bolsa Zelenskiidei bolsyn! Ol halqy úshin soǵysty toqtatýǵa daiyn ekeniń de bildirip otyr. “Myńdaǵan adamdardy” joǵaltpas úshin, Resei anneksiialaǵan Qyrymdy áskeri jolmen emes, diplomatiialyq jolmen qaitarýǵa daiyn ekenin de aityp otyr. Biraq qandai jaǵdaida?
Zelenskii kazan aiynda Ýkraina parlamentine Kievtin HATO-ǵa kosylýyn, sondai-ak Reseidin bolashaqta Ýkrainaǵa basyp kirý áreketin boldyrtpaý úshin qosymsha qaýipsizdik kepildigin alýdy kózdeitin óziniń “Jeńis josparyn” usynǵan bolatyn.
Pýtin toqtamaidy. Ol tejegishi joq kólik. 150 mln halqymen, Soltústik Koreia, Iranmen odaqtasyp, myńdaǵan zymyran, ásker alyp jeńilip qalsa Pýtinge syn ǵoi. Sheginerge joly joq! Ýkrainaǵa Batys ýáde etken qarýdy da ýaqtyly jetkizbedi. Olar óz kúshimen kúresip jatyr. Ýkraina batyr halyq, biraz halqynan da airyldy, obal boldy. Aq sarbaz ata “Ýkraina ekinshi ret qazaqqa keletin soqqyny ózi qabyldap, bizdi saqtap qaldy” dep edi. Stalin bul rýhy biik eki halyqty qoldan ashtyq jasap ádeii álsiretý úshin qyrǵanyń esten shyǵarmaýymyz kerek! Soǵys tezirek beibit jolmen jáne Ýkrainanyń Jeńisimen aiaqtalsyn dep tileiik!".
