Bizdi aiyptai beredi
Eýropa bizdi «laqtyryp» ketti. Solai oilaimyn. Qaǵaz júzinde qol qoiylǵan kelisimder dalada qaldy. Reseilik atom energetikasynyń ónimderin óz naryǵyna ótkizbei tastady.
Postkeńestik keńistiktegi integratsiialyq uiymdarmen áriptestik ornatqysy joq. Eýraziialyq odaqty aitamyn...
Qyzyq. Eýropa birikse bolady da, postkeńestik keńistiktegi bizder bas qurasaq Batys Reseidi imperiia qurýda dep aiyptaidy. Bul ne sóz ózi – túsinbeimin.
Lissabonnan Qiyr Shyǵysqa deiingi aýmaqta birtutas ekonomikalyq qaýymdastyq qurý kerektigin aitqanmyn. Menen buryn muny Frantsýz prezidenti de Goll aityp ketken. Sóz júzinde, yńǵaiǵa jyǵylatyn siiaqty. Is júzinde she? Áne qarańdarshy, Baltyq elderi Eýroodaqqa qosyldy, qosyla bersin... Eýroodaqtyń Shyǵys áriptestigi nege negizdelgen ózi?
Ýkrain daǵdarysy qaidan shyqty?
Ýkrainanyń burynǵy prezidenti Ianýkovich «Eýroodaqpen qaýymdasý týraly kelisimge qol qoimai turyp oilanyp alaiyn» dedi. Sebebi, eldiń negizgi saýda-ekonomikalyq áriptesi Reseimen keńeskisi keldi. Artynsha Kievte búlik shyqty. Muny Eýropa, Amerika qoldai jóneldi.
Odan tóńkeris boldy. Antikonstitýtsiialyq áreket. Jańa bilik kelisimge qol qoiǵanyn aitty, biraq ol 2016 jyldyń 1 qańtaryna deiin shegerildi. Sonda deimin de? Tóńkeris jasaýdyń, artyn azamattyq soǵysqa ulastyrýdyń ne qajeti bar edi?
Bizdi elemedi
Ýkrainanyń Eýroodaqpen qaýymdasýyna da qarsy emes edik. Áitkenmen, aqyrǵy sheshim qabyldaityn jiyndarǵa qatysqymyz keldi. Nege? Sebebi, bul el (Ýkrainany aitady, avt.) áli kúnge deiin TMD erkin saýda aimaǵynyń múshesi, bilseńiz. Sonda bizdi elep-eskermegeni me? Nátijesi qandai boldy?
Bizdiń naryq Ýkrainaǵa ashyq. Biraq bárin ýkrain tarapynyń ózi toqtatyp tastap otyr.
Reseilik áskeri tikushaqtardyń qozǵaltqyshyn 100 paiyz Ýkraina qurastyratyn. Tasymal toqtap qaldy. Peterbýrgte mundai bir zaýytty salyp tastadyq, jyl aiaǵyna deiin taǵy bireýi bitedi. Ýkrainada jasalatyn álgi qozǵaltqyshtar Germaniiaǵa da, Frantsiiaǵa da kerek emes. Sonda kim utyldy?
Biz qandaimyz?
AQSh-tyń áskeri shyǵyny kúlli álem elderiniń áskeri shyǵynynan asyp túsedi. NATO-nyń áskeri salaǵa bóletin qarjysy Reseiden 10 ese, qaitalap aitaiyn 10 ese kóp.
Reseidiń óz shekarasynan tys bazalary múlde joq. Iá, Tájikstanda bar. Ondaǵy maqsat – Aýǵanstannan tónetin qaýip-qaterdi toitarý. Aitpaqshy, Qyrǵyzstanda bar eken ǵoi. Biraq, bul qyrǵyz biliginiń ótinishi bolatyn. Bul da Aýǵanstandaǵy lańkesshilermen bailanysty. Armeniiada Keńes kezinen qalǵan shaǵyn áskeri bólimshemiz bar. Biraq, ony da belgili bir elge qarsy baǵyttalǵan dep aita almaimyn. Biz Kýbadaǵy, Vetnamdaǵy taǵy biraz eldegi áskeri bazamyzdy joidyq.
Amerika she?
NATO shyǵysqa qarai entelep enip keledi. Biz bir orynda turmyz. Aityp otyrmyn ǵoi, kerisinshe NATO bizdiń shekaraǵa qarai jyljyp kele jatyr. NATO degenimiz – áskeri infraqurylym, bilip qoiyńyz. Sonda kim agressor?
Kim-kimdi toqtatý kerek?
Resei agressiialyq áreketke kóshedi deitinderdiń deni saý emes. Reseidiń NATO-ǵa shabýyldaýyn túsińizde ǵana kórýińiz múmkin. Bilmeimin, keibir elderde halyqty bizdiń atymyzdy aityp qorqytatyn siiaqty. «Qubyjyq kele jatyr» degendei...Sosyn keibir elderge osyndai ról oinaý tiimdi. Osy arqyly áskeri, ekonomikalyq, qarjylyq kómek alatynyn bilip alǵan olar. Jalpy bul ideia túkke turǵysyz jáne múldem qisynsyz. Anyǵy, mundai qorqynysh týǵyzý bireýge tiimdi. Bul boljam.
AQSh Eýropa men Reseidiń jaqyndasqanyn qalamaidy. Bul da boljam. Aitalyq, AQSh atlantikalyq qaýymdastyqtaǵy kóshbasshy rólin saqtap qalǵysy keledi delik. Endeshe olarǵa syrtqy qaýip, jaý, dushpan kerek. Sol arqyly ǵana liderligin saqtap qalmaqshy. Iran azdyq etedi, ári sonsha qorqynyshty da emes. Endeshe kimmen qorqytý kerek? Dál osy kezde Ýkrain daǵdarysy týa qalmasy bar ma?! Reseidiń únsiz qalmasy belgili edi. Bálkim, bul ádeii uiymdastyrylǵan bolar, kim bilsin.
