بٸزدٸ ايىپتاي بەرەدٸ
ەۋروپا بٸزدٸ «لاقتىرىپ» كەتتٸ. سولاي ويلايمىن. قاعاز جٷزٸندە قول قويىلعان كەلٸسٸمدەر دالادا قالدى. رەسەيلٸك اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ٶنٸمدەرٸن ٶز نارىعىنا ٶتكٸزبەي تاستادى.
پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتەگٸ ينتەگراتسييالىق ۇيىمدارمەن ەرٸپتەستٸك ورناتقىسى جوق. ەۋرازييالىق وداقتى ايتامىن...
قىزىق. ەۋروپا بٸرٸكسە بولادى دا, پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتەگٸ بٸزدەر باس قۇراساق باتىس رەسەيدٸ يمپەرييا قۇرۋدا دەپ ايىپتايدى. بۇل نە سٶز ٶزٸ – تٷسٸنبەيمٸن.
ليسسابوننان قيىر شىعىسقا دەيٸنگٸ اۋماقتا بٸرتۇتاس ەكونوميكالىق قاۋىمداستىق قۇرۋ كەرەكتٸگٸن ايتقانمىن. مەنەن بۇرىن مۇنى فرانتسۋز پرەزيدەنتٸ دە گولل ايتىپ كەتكەن. سٶز جٷزٸندە, ىڭعايعا جىعىلاتىن سيياقتى. ٸس جٷزٸندە شە? ەنە قاراڭدارشى, بالتىق ەلدەرٸ ەۋرووداققا قوسىلدى, قوسىلا بەرسٸن... ەۋرووداقتىڭ شىعىس ەرٸپتەستٸگٸ نەگە نەگٸزدەلگەن ٶزٸ?
ۋكراين داعدارىسى قايدان شىقتى?
ۋكراينانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ يانۋكوۆيچ «ەۋرووداقپەن قاۋىمداسۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويماي تۇرىپ ويلانىپ الايىن» دەدٸ. سەبەبٸ, ەلدٸڭ نەگٸزگٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق ەرٸپتەسٸ رەسەيمەن كەڭەسكٸسٸ كەلدٸ. ارتىنشا كيەۆتە بٷلٸك شىقتى. مۇنى ەۋروپا, امەريكا قولداي جٶنەلدٸ.
ودان تٶڭكەرٸس بولدى. انتيكونستيتۋتسييالىق ەرەكەت. جاڭا بيلٸك كەلٸسٸمگە قول قويعانىن ايتتى, بٸراق ول 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيٸن شەگەرٸلدٸ. سوندا دەيمٸن دە? تٶڭكەرٸس جاساۋدىڭ, ارتىن ازاماتتىق سوعىسقا ۇلاستىرۋدىڭ نە قاجەتٸ بار ەدٸ?
بٸزدٸ ەلەمەدٸ
ۋكراينانىڭ ەۋرووداقپەن قاۋىمداسۋىنا دا قارسى ەمەس ەدٸك. ەيتكەنمەن, اقىرعى شەشٸم قابىلدايتىن جيىندارعا قاتىسقىمىز كەلدٸ. نەگە? سەبەبٸ, بۇل ەل (ۋكراينانى ايتادى, اۆت.) ەلٸ كٷنگە دەيٸن تمد ەركٸن ساۋدا ايماعىنىڭ مٷشەسٸ, بٸلسەڭٸز. سوندا بٸزدٸ ەلەپ-ەسكەرمەگەنٸ مە? نەتيجەسٸ قانداي بولدى?
بٸزدٸڭ نارىق ۋكرايناعا اشىق. بٸراق بەرٸن ۋكراين تاراپىنىڭ ٶزٸ توقتاتىپ تاستاپ وتىر.
رەسەيلٸك ەسكەري تٸكۇشاقتاردىڭ قوزعالتقىشىن 100 پايىز ۋكراينا قۇراستىراتىن. تاسىمال توقتاپ قالدى. پەتەربۋرگتە مۇنداي بٸر زاۋىتتى سالىپ تاستادىق, جىل اياعىنا دەيٸن تاعى بٸرەۋٸ بٸتەدٸ. ۋكراينادا جاسالاتىن ەلگٸ قوزعالتقىشتار گەرمانيياعا دا, فرانتسيياعا دا كەرەك ەمەس. سوندا كٸم ۇتىلدى?
بٸز قاندايمىز?
اقش-تىڭ ەسكەري شىعىنى كٷللٸ ەلەم ەلدەرٸنٸڭ ەسكەري شىعىنىنان اسىپ تٷسەدٸ. ناتو-نىڭ ەسكەري سالاعا بٶلەتٸن قارجىسى رەسەيدەن 10 ەسە, قايتالاپ ايتايىن 10 ەسە كٶپ.
رەسەيدٸڭ ٶز شەكاراسىنان تىس بازالارى مٷلدە جوق. يە, تەجٸكستاندا بار. ونداعى ماقسات – اۋعانستاننان تٶنەتٸن قاۋٸپ-قاتەردٸ تويتارۋ. ايتپاقشى, قىرعىزستاندا بار ەكەن عوي. بٸراق, بۇل قىرعىز بيلٸگٸنٸڭ ٶتٸنٸشٸ بولاتىن. بۇل دا اۋعانستانداعى لاڭكەسشٸلەرمەن بايلانىستى. ارمەنييادا كەڭەس كەزٸنەن قالعان شاعىن ەسكەري بٶلٸمشەمٸز بار. بٸراق, ونى دا بەلگٸلٸ بٸر ەلگە قارسى باعىتتالعان دەپ ايتا المايمىن. بٸز كۋباداعى, ۆەتنامداعى تاعى بٸراز ەلدەگٸ ەسكەري بازامىزدى جويدىق.
امەريكا شە?
ناتو شىعىسقا قاراي ەنتەلەپ ەنٸپ كەلەدٸ. بٸز بٸر ورىندا تۇرمىز. ايتىپ وتىرمىن عوي, كەرٸسٸنشە ناتو بٸزدٸڭ شەكاراعا قاراي جىلجىپ كەلە جاتىر. ناتو دەگەنٸمٸز – ەسكەري ينفراقۇرىلىم, بٸلٸپ قويىڭىز. سوندا كٸم اگرەسسور?
كٸم-كٸمدٸ توقتاتۋ كەرەك?
رەسەي اگرەسسييالىق ەرەكەتكە كٶشەدٸ دەيتٸندەردٸڭ دەنٸ ساۋ ەمەس. رەسەيدٸڭ ناتو-عا شابۋىلداۋىن تٷسٸڭٸزدە عانا كٶرۋٸڭٸز مٷمكٸن. بٸلمەيمٸن, كەيبٸر ەلدەردە حالىقتى بٸزدٸڭ اتىمىزدى ايتىپ قورقىتاتىن سيياقتى. «قۇبىجىق كەلە جاتىر» دەگەندەي...سوسىن كەيبٸر ەلدەرگە وسىنداي رٶل ويناۋ تيٸمدٸ. وسى ارقىلى ەسكەري, ەكونوميكالىق, قارجىلىق كٶمەك الاتىنىن بٸلٸپ العان ولار. جالپى بۇل يدەيا تٷككە تۇرعىسىز جەنە مٷلدەم قيسىنسىز. انىعى, مۇنداي قورقىنىش تۋعىزۋ بٸرەۋگە تيٸمدٸ. بۇل بولجام.
اقش ەۋروپا مەن رەسەيدٸڭ جاقىنداسقانىن قالامايدى. بۇل دا بولجام. ايتالىق, اقش اتلانتيكالىق قاۋىمداستىقتاعى كٶشباسشى رٶلٸن ساقتاپ قالعىسى كەلەدٸ دەلٸك. ەندەشە ولارعا سىرتقى قاۋٸپ, جاۋ, دۇشپان كەرەك. سول ارقىلى عانا ليدەرلٸگٸن ساقتاپ قالماقشى. يران ازدىق ەتەدٸ, ەرٸ سونشا قورقىنىشتى دا ەمەس. ەندەشە كٸممەن قورقىتۋ كەرەك? دەل وسى كەزدە ۋكراين داعدارىسى تۋا قالماسى بار ما?! رەسەيدٸڭ ٷنسٸز قالماسى بەلگٸلٸ ەدٸ. بەلكٸم, بۇل ەدەيٸ ۇيىمداستىرىلعان بولار, كٸم بٸلسٸن.
