Prezidenttik qyzmetke kirisken 1 jyldyń ishinde onyń shashy aǵaryp ketti. Senbeisiz be? Onyń 2014 jáne 2015 jyldaǵy sýretin salystyryp qarańyz. Iá, onyń jumysy jeńil emes. Áste jeńil emes. Ýkrainanyń ázirgi aýyr ahýalynda Poroshenkonyń ornynda bolýǵa ekiniń biri daýalamas edi.
Redaktsiia atynan:
Batys Poroshenkony «óz-ózin jasaǵan adam» deidi. Aýyldan shyqqan ol Kiev ýniversitetiniń halyqaralyq qatynastar fakýltetine tapsyrady. Túsedi. Sábet odaǵy tusynda mundai fakýltetke para berip túspeseń, tóńiregine jýytpaityn. Biraq, biz bilemiz. Ol bul jerge ádil ótti jáne qyzyl diplommen támamdady.
Aitpaqshy, áskeri boryshyn Qazaqstanda ótegen Poroshenko. Já, osy jerden toqtalyq. Onyń ómirbaianyn aityp otyrǵannan utpaimyz.
Orystar, onyń ishinde reseilik aqparat quraldary ony «shokoladnyi korol» dep ataidy. Kemsitkisi keledi me, qalai? Ol táýelsiz Ýkrainanyń tarihyndaǵy eń tabysty biznes-imperiiany qurdy, bilseńiz.
Saiasattan da quralaqan emes, ol. Saiasatta – Syrtqy ister, Ekonomikalyq damý jáne saýda ministri boldy. Ol ósip kele jatqan, ósip kele jatyr. Biraq óziniń ómirinde oǵan aýyr mindet júkteldi (bálkim, ózi de oilamasa kerek...).
2014 jyly ol Ýkraina prezidenti bolyp sailandy. Sailaýshylardyń 54,7 paiyzy senim artty oǵan.
Shashynyń aǵarýy jaiynda... Osy bir jyldyń ishinde onyń shashyna aq kirdi. Ońai ma, aityńyzshy. Siz prezidenti mal-múlkin tastap qashyp ketken, biýdjeti tonalǵan memleket basshysynyń oryntaǵyna otyrdyńyz. Al bul ýaqytta sizdiń elińizdiń territoriiasynyń bir bóligin anneksiialap alǵan, shekarada basynan baqaiyna deiin qarýlanǵan armiia sizdiń jerge basyp kirýge daiyn tur.
Elestetińizshi. Bul armiiaǵa kórshi eldiń joǵarǵy basshylyǵy Ýkrainaǵa basyp kirýge ruqsat berip qoiǵan. Sizde qalai? Sizdiń qolyńyzda armiia atymen joq, tiisinshe shekarany da eshkim qorǵamaidy...
Al revoliýtsiialyq qoǵamnyń qysymy artyp barady (kez-kelgen revoliýtsiiadan halyq ǵajaiyp, shyny kerek tym ǵajaiyp úmit kútedi. Bizde solai boldy. «Ianýkovich ketti. Barlyǵy ertegidei bolady» dedi halyq).
[caption id="attachment_10734" align="alignleft" width="462"]
Biraq, kerisinshe, siz túsińizde de kórgińiz kelmegen boljamdar shyndyqqa ainaldy. Jaý armiiasy sizge soǵys jariialaǵan joq. Soǵysty astyrtyn, jasyryn júrgizýge kóshti. Munyń saldaryn bilesizder. Ondaǵan, júzdegen, myńdaǵan adam óldi.
Poroshenkonyń bul jerdegi kemshiligi nede? Ol shekaralyq aimaqtaǵy turǵyndarǵa 24 saǵat boiy habar taratyp otyrǵan kórshiniń «kók jáshigin» toqtata almady. Olar ne dedi halyqqa? «Kievtegi «fashister» NATO áskeri jáne jaldamaly jandaishaptardyń kómegimen oryssha sóilegenderdi óltirip jatyr. Erteń senderge de kezek keledi» dedi.
Halyq sendi. Shoshydy.
Al 6 aidan keiin Kievte parlamenttik sailaý ótti. Álgi «kók jáshikten» kórsetken «fashister» qaida? Ýltraońshyl partiia parlamentke ótedi degen edi ǵoi? Osyndai saýal.
2014 jyldyń kúzindegi sailaýda «Ońshyl sektor» da («Pravyi sektor»), «Erkindik» te irikteýden ótken joq, tipti 5 paiyz da daýys jinai almady. Biraq, bul argýmenttiń de paidasy shamaly edi. Óz áleminde ómir súretin reseilik arnalar ajdahadan qaýipti eken. Qaidan bileiik...
Ashý. Emotsiia. Poroshenko bul jolǵa túsken joq.
Prezidenttikke taǵaiyndalǵan alǵashqy kúnderden-aq ártarapty taktikany tańdady, Poroshenko. Bir jaǵynan, diplomatiiany kúsheitip, soǵysty beibit sheshýdiń jobasyn jasady, bir jaǵynan – armiiany, Ýkrainanyń qorǵanys qabiletin kúsheitýge kóshti.
Ol bul daǵdarysty sheshýdiń jalǵyz joly – áskeri sheshim dep oilaǵan joq.
2014 jyldyń tamyzyndaǵy Ilovaiskidegi oqiǵalar kórsetkendei, reseilik armiia ýkrain qarýly kúshteri separatister basyp alǵan óńirlerdi qolyna qaitarýǵa kóshken tusta birden aiqasqa aralasatyn.
Bir sózinde ol bylai dedi: «Men Pýtindi túsinbeimin. Joq, onyń sondai adam ekenine emes... Pýtinge kelgende diplomatiia jumys istemeidi. Ol ony (diplomatiiany) demokratiia siiaqty álsiz dep sanaidy jáne ony óz paidama qoldanamyn dep oilaidy».
Bilesiz be, búgingi orys halqy úshin Pýtin paiǵambar, kýlt. Joq, bálkim odan da joǵary turǵan bolar...
Al ýkraindar qalai? Bizdiń óz prezidentimizge, orystar Pýtinge qaraǵandai qaramaimyz. Oǵan degen qumarlyǵymyz ben qushtarlyǵymyz sheksiz emes.
Ony synǵa alatyndar kóp. Kópshiligi kóńilge qonymdy syn.
[caption id="attachment_10735" align="alignright" width="1507"]
Ýkraina óz prezidentimen aýyrmaidy. Anyǵy osy. Bylaisha aitqanda, romantikalyq senim joq bizde. Sóitemiz dep bir jyldary bálege qalǵanbyz. Viktor Iýshenkony bilesizder ǵoi. Soǵan sengen edik, barmaǵymyzdy tistep qaldyq. Onyń senimnen aiyrylǵany sonshalyqty, ornyna (reseishil) Viktor Ianýkovich keldi.
Biraq...ol da ońǵan joq. Eldi tonap tyndy, Ýkraina tereń daǵdarysqa tústi. Ýkraina osy eki jaǵdaidan airyqsha, óte airyqsha sabaq aldy: «Ókinbeý úshin alǵashqy kezden-aq «kózsiz ǵashyq bolýǵa» bolmaidy».
Ony, Poroshenkony nege synǵa alady? Kásibi kadrlar atqaratyn mindetti eriktilerge júktegeni úshin... Biraq, ol qoǵamnyń sózine qulaq asady. Óstip Qorǵanys ministri men Bas prokýrordy ornynan aldy. Bir anyǵy Poroshenko qandai bolsa da, Ýkraina ázirgi alǵan baǵytynan endi qaityp ainymaidy. Nege, bilesiz be?
Naqtylap aitaiyn. 2013 jyldyń qarashasynan beri Ýkraina saiasatyn Prezident te, Premer-ministr de, tipti Parlament te anyqtamaidy. Ony anyqtaityn ýkraindyqtardyń ózderi.
Eldiń taǵdyry úshin óz ýaqytyn, aqshasyn, densaýlyǵyn, kerek deseńiz ómirin qurban etýge ázir. Bul myńdaǵan, on myńdaǵan, júz myńdaǵan erikti. Muny sizder bilmeýińiz múmkin. Mysalǵa, ýkrain armiiasy qalai jan saqtap otyr dep oilaisyz? Osy eriktilerdiń arqasynda. Tapqan-taianǵanyn olar maidanǵa jiberip jatyr. Apta saiyn. Mundai deńgeidegi eriktiler qozǵalysy álemniń birde-bir elinde bolmaǵan. Buǵan senimdimiz.
Eriktiler...Resei agressiiasynyń tutas Ýkrainaǵa taraýyna kedergi keltirgen birden-bir kúsh. Al orystardyń «Barbarossa» josparyn biz jaqynda bildik. Ony da Poroshenko jariia etti.
Poroshenko: «Olar Ýkrainanyń 8 oblysynda «orys álemin» qurmaq bolǵan. Olar Donetsk jáne Lýgansk oblystarymen shektelýge májbúr boldy...».
Eriktilerdiń Ýkrainanyń aiaǵynan turyp ketýge úlken kómek kórsetkenin Petr Poroshenko kórip te, bilip te otyr. Solardyń arqasynda ǵana Ýkraina óz armiiasyn jasaqtap úlgermedi.
Orys aqparat quraldary taratyp jatqan taǵy bir ótirik. Ýkrainanyń bilikti, bilimdi azamattary elden qashyp jatqan joq...
Poroshenko bai, óte bai. 2014 jyly Forbs onyń bailyǵyn 1 mlrd. 300 mln-ǵa baǵalady (Ýkrainadaǵy 100 baidyń ishinde 6 orynda). Qarjysyn qaltasyna basyp shetelde tynysh jatsa da bolar edi. Alaida ol muny ózine ar sanady. Bárin ysyryp qoiyp, halyq múddesine qyzmet etýge bel bailady. Bul tirkes jattandy estiletin shyǵar, biraq shyndyǵy sol.
Poroshenko – úlken topqa úlgi boldy. Joǵary bilimi bar talantty jastar tiyn-teben beretinin bilse de, memlekettik jumysqa turyp, memlekettik qurylymdy jańalaýǵa kóshti.
Endi 1 ai kútelik. Jańa kadetter endi bir aidan keiin eski, jemqorlanǵan, ýkrain militsiiasyn basynan aiaǵyna deiin aýystyrady.
Oqýshylar she? Qazirgi ýkrain oqýshylary biraz jyl ótkennen keiin «bizde balalyq shaq bolǵan joq» dep aitsa, senińizder. Ýkrain mektepterindegi balalar sabaqtan keiin maidandaǵy ýkrain sarbazdaryna arnap búrkeme jelilerin tigedi (maskirovochnye seti).
Iá, ýkrain koroldiginde ázir jaqsy deýge turatyn dúnieler az. Korrýptsiia da bar. Saiasat ta minsiz emes. Prezidentten bastap...
[caption id="attachment_10736" align="alignleft" width="182"]
Biraq, qoǵam, ár azamat óz memleketiniń aldyndaǵy jaýapkershiligin jete sezinip otyr. Al bilik osy qoǵamnyń pikirinen qorqady. Bizdińshe, demokratiianyń ózi osy. Mundai qoǵam barda Ýkraina «ólmeýge» tiis.
Gosha TIHII, jýrnalist.
Kievten arnaiy «Qala men Dala gazeti» úshin
Bloomberg habarlaidy:
Poroshenko ózine tiesili eń iri aktivti – Roshen konditerlik kompaniiasyn satýǵa qoidy. Muny satyp alýǵa qaltasy kóteretin bir kompaniia bolsa, ol álemdik alyp – Nestle. Biraq, ol 1 mlrd. dollar usynýda. Al Poroshenko 3 mlrd. suraidy.
