– Bizdiń fýtbolshylarǵa ne jetpeidi osy? Myqty qarsylaspen kezikkende tizemizdiń dirildeitini nelikten?
– Myqtynyń aty – myqty, moiyndaý kerek. Qazaq fýtbolshylary eshkimnen kem emes, tek alańdaǵy mindetin durys túsinbei jatady. Bul – sheberliktiń tómendigi emes, taktikanyń kemshiligi.
– «Qairatpen» aradaǵy kelisimshart aiaqtaldy. Biraq, bilýimizshe Qazaqstanda biraz aialdaityn siiaqtysyz...
– Iá, sizderde fýtboldy damytatyn úlken múmkindik bar. Talantty jastar kóp. Biraq, olar qalqada júr. «Qairatpen» kelisimshartqa otyrǵan sońǵy 3 jylda qazaq fýtbolynyń qarqynyn, álýetin baǵaladym. Kemshiligin de kórdim. Osy kemshilikterdi túzeýge atsalysqym keledi. Ol úshin balalar fýtbolynan bastaý kerek. Osy maqsatta Qazaqstandaǵy balalar fýtbolyn jańa deńgeige kóteretin akademiia ashpaqpyn.
– Qazaq fýtbolynyń eń basty kemshiligi nede?
– Tártip az...Akademiiany ashýymyzdyń bir sebebi – osy tártipti túzeý. Biraq, aǵa fýtbolshylardy ózgerte almaimyz, olardyń izin basyp kele jatqan bala fýtbolshylarmen ózimizdiń filosofiiamyzben bólispekpiz.
– «Qairattan» ne sebepti kettińiz?
– Fýtbol klýbynyń basshylyǵymen klýbtyń bolashaǵyna qatysty kózqarasymyz sai kelmedi. Men «Qairatta» úsh jyl jumys istedim jáne klýbtyń damýyna belgili bir dárejede atsalystym. Osy joldy jalǵastyrý kerek edi. Biraq, bul múmkin bolmady. Sondyqtan da kelisimshartym aiaqtalǵasyn klýbtan ketý týraly sheshim qabyldadym.
Fýtbolda basshylyqpen arada túsinbestik týyndasa jumys isteý óte qiyn.
– «Qairattyń» sporttyq direktory retinde qai salaǵa jaýap berdińiz?
Men «Qairattyń» jastar komandasy men akademiianyń jumysyn baqyladym. Sonymen birge, selektsiialyq jumystarmen ainalystym.
– Joǵaryda aityp ótkendei, «Qairattan» ketseńiz de, Qazaqstannan ketkińiz kelmepti. Qazaq balalaryna ala doptyń qyr-syryn úiretetin akademiia ashypsyz.
– Iá, osy akamediia arqyly balalarǵa aiaqdoptyń tehnikasy men taktikasyn úiretetin bolamyz.
– Akademiiaǵa qabyldaýdyń talap-sharttary qandai?
– Bizdiń talabymyz jeńil, dop tebýge yntasy bar balalardyń barlyǵyn qabyldaimyz. «Qairattyń» akademiiasyna tek úzdikter irikteletin. Biz barlyǵyna múmkindik beremiz.
– Aldymen Gollandiiadan birqatar bilikti mamandy shaqyrtamyn. Olar óz kezeginde qazaqstandyq bapkerlermen bilgen-túigenimen bólisedi. Negizinen, otandyq jattyqtyrýshylarǵa arqa súieimin.
– Qupiia bolmasa, mundai akademiia qurýdyń quny qansha?
– Ázir ketken qarajatty sanap jatyrmyz. Aitarym, az emes. Balalardy jattyqtyrý úshin Almaty qalasynan laiyqty deńgeidegi fýtbol alańdaryn izdestirý ústindemiz. Olardy jalǵa alamyz. Ázir sapasyna kóńil tolarlyq eki fýtbol alańyn taptyq.
– Jalpy, qazirgi daǵdarysty eskerer bolsaq, bul jobanyń ǵumyry qanshalyqty uzaq bolady?
– Barlyǵyn ýaqyt kórsetedi. Óz basym osy jobaǵa shyn ynta-yqylasymmen kiriskeli otyrmyn. Bastysy, sapa bolady. Balalardy jattyqtyrýǵa, olarǵa fýtboldyń tehnikasyn men taktikasyn úiretýge júrdim-bardym qaramaimyz. Sebebi, barlyǵy bala jastan alǵan tálim-tárbiege bailanysty.
– Fýtboldyń filosofiiasy dedińiz. Sizdiń fýtboldaǵy ustanymyńyz qandai sonda?
– Bul – meniń ǵana emes, tutastai alǵandaǵy golland fýtbolynyń filosofiiasy. Biz belgili bir oiynshynyń talantyn sarqa paidalanamyz. Iaǵni, onyń bar múmkindigin bilgimiz keledi. Buǵan qosa oiyndaǵy tártipke, tehnikaǵa jáne taktikaǵa basa mán beremiz. Ilgeride aitqanymdai, barlyǵy bala jastan bastalady.
Akademiiada qorǵanysta qalai áreket etýdiń, tez arada qorǵanystan shabýylǵa shyǵýdyń, nátijeli shabýyl jasaýdyń joldaryn úiretemiz. Qazaqstanǵa kelmes buryn men Donetskiniń «Shahterinde» jumys istedim. Ol jaqtan da kóp nárseni kórdik. Endigi jerde kórgen-bilgenimmen qazaq balalarymen bólispekpin.
– Aitpaqshy, qazaq balalaryn Braziliiaǵa jiberý ózin qanshalyqty aqtady dep oilaisyz?
– Meniń bilýimshe, ol jaqqa eń úzdik degen bara almaidy. Osyny túsinbeimin. Endeshe budan túk shyqpaidy degen sóz. Meniń oiymsha, Braziliiaǵa bala jibergennen góri, ol jaqtaǵy bilikti bapkerlerdi osynda shaqyrý kerek. Bolmasa qazaq bapkerlerin Braziliiaǵa jibergen jón. Ol jaqtan tiisti ádistemelerdi úirenip kelgen olar muny osyndaǵy jumystaryna qoldana alady.
– Qazaqstandyq klýbtardyń arasynda Gollandiiadaǵy joǵary ligada óner kórsete alatyn ujymdar bar ma?
– Árine. Birinshi kezekte «Astana» men «Qairatty» atap aitar edim.
– «Qairatta» selektsiialyq jumystarmen ainalystym dedińiz. Klýbqa qandai talantty fýtbolshyny ákelýge uiytqy boldyńyz?
– Almatylyq jankúierler jaqsy biletin Isael jáne Goý siiaqty fýtbolshylardy tapqan myna men. Biraq, bular sheteldikter. Al otandyq fýtbolshylardyń ishinde Islambek Qýatty Qairatke ákelýge sebepker boldym. Bolashaqta bul fýtbolshy komandanyń kóshbasshysy bolýǵa ábden laiyq.
– Qazaqstanǵa kelgen sheteldikter Astanany, Almatyny maqtap jatady. Qazaqtyń qonaqjailyǵyn sóz qylady. Munyń bári jón. Osy úsh jylda siz Qazaqstan týraly qandai kózqaras qalyptastyrdyńyz?
– Sizder bizge, eýropalyqtarǵa qaraǵanda múlde bóleksizder. Bolmysymyz múlde sáikes kelmeitin tustar kóp. Qonaqjaisyzdar, muny da aitý kerek. Alaida sizder búgingi kúnmen ómir súretin siiaqtysyzdar. Bolashaqty boljaýǵa batpaisyzdar...
Bul ásirese jastarǵa qatysty. Olar erteńgi ómirin josparlai almaidy. Bizde Eýropada jastardyń mektepten joǵary oqý ornyna túsken, odan soń jumysqa turǵanǵa deiingi ómiri josparlanǵan. Olar qaida túsetinin, qaida baratynyn, qai jerge jumysqa turatynyn kúni buryn biledi. Osy josparynyń buzylmasyna senedi. Al sizderde mundai senim joq siiaqty...
– Áńgimeńizge raqmet!
Suhbattasqan, Dýman BYQAI
