Ortalyq Aziia ekonomikasynyń jartysynan astamy Qazaqstanǵa tiesili

Ortalyq Aziia ekonomikasynyń jartysynan astamy Qazaqstanǵa tiesili
Foto: The Times of Central Asia

Ortalyq Aziia ekonomikasynyń jalpy kólemi jarty trillion dollardan asty. Onyń jartysynan astamy Qazaqstannyń úlesine tiesili. Sondai-aq elimiz eksport kólemi men jinaqtalǵan sheteldik investitsiialar boiynsha óńirde kósh bastap tur, dep habarlaidy dalanews.kz.

The Times of Central Asia dereginshe, Qazaqstan, Ózbekstan, Túrikmenstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstannyń jiyntyq jalpy ishki ónimi 543 mlrd dollarǵa baǵalanady. Sonyń 306 mlrd dollary Qazaqstanǵa tiesili.

Salystyrmaly túrde alǵanda, Ózbekstan ekonomikasynyń kólemi – 147 mlrd dollar, Túrikmenstanda – 50 mlrd dollar, Qyrǵyzstanda – 23 mlrd dollar, al Tájikstanda – 18 mlrd dollar.

Qazaqstan Ortalyq Aziia eksportynyń úshten ekisin qamtamasyz etedi

Qazaqstannyń syrtqy saýdadaǵy úlesi budan da joǵary. Ortalyq Aziia elderiniń jalpy eksport kólemi 139 mlrd dollardy quraidy. Sonyń 92 mlrd dollary nemese 66%-y Qazaqstanǵa tiesili.

Ózbekstan óńirlik eksporttyń 23%-yn nemese 32 mlrd dollaryn qamtamasyz etedi. Túrikmenstannyń úlesi – 5% nemese 7 mlrd dollar, Qyrǵyzstanda – 4% nemese 6 mlrd dollar, al Tájikstanda shamamen 1% nemese 1,6 mlrd dollar. Qazaqstan men Tájikstan boiynsha sholýda 2024 jylǵy derekter paidalanylǵan.

Osylaisha, Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǵy negizgi eksporttyq ortalyq bolyp qalyp otyr. El bes memlekettiń jalpy eksportynyń shamamen úshten ekisin qamtamasyz etedi.

Sheteldik investitsiialardyń 70%-ǵa jýyǵy Qazaqstanǵa tiesili

Qazaqstannyń sheteldik kapital tartýdaǵy úlesi de joǵary. Ortalyq Aziiadaǵy jinaqtalǵan tikelei sheteldik investitsiialar kólemi 220,5 mlrd dollarǵa baǵalanady.

Onyń 151,3 mlrd dollary nemese 68,6%-y Qazaqstanǵa tiesili. Odan keiin Túrikmenstan – 44,6 mlrd dollar, Ózbekstan – 16,7 mlrd dollar. Al Qyrǵyzstan men Tájikstannyń árqaisysyna shamamen 4 mlrd dollardan keledi.

Qazaqstan óńir ekonomikasynyń eleýli bóligin qalyptastyrǵanymen, Ortalyq Aziia halqynyń tórtten biri ǵana elimizde turady. Óńirdegi 83,6 mln adamnyń shamamen 21 milliony nemese 25%-y Qazaqstanda turady. Al Ózbekstanǵa Ortalyq Aziia halqynyń 44%-y nemese shamamen 37 mln adam tiesili.

Qarjylyq kórsetkishter boiynsha da Qazaqstan kórshiles elderden erekshelenedi. Eldiń rezervteri 129,3 mlrd dollarǵa baǵalanady. Al memlekettik jáne memleket kepildik bergen syrtqy qaryz kólemi 34 mlrd dollardy quraidy. Iaǵni rezerv kólemi syrtqy qaryzdan 3,8 ese kóp. Bul – salystyrmaly derekter usynylǵan óńir elderi arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish.

Qazaqstannyń memlekettik qaryzy JIÓ-niń 24,6%-yna teń. Shetelden keletin aqsha aýdarymdarynyń kólemi JIÓ-niń nebári 0,1%-yn quraidy. Al sheteldik kómekke táýeldilik jalpy ulttyq tabystyń 0,03%-yna teń.

Osylaisha, Ortalyq Aziia halqynyń tórtten biri Qazaqstanda turǵanymen, elimiz óńir ekonomikasynyń jartysynan astamyn, jalpy eksporttyń úshten ekisin jáne jinaqtalǵan tikelei sheteldik investitsiialardyń shamamen 69%-yn qamtamasyz etedi. Bul kórsetkishter ekonomikasynyń jalpy kólemi jarty trillion dollardan asqan Ortalyq Aziiadaǵy Qazaqstannyń ekonomikalyq salmaǵyn aiqyn kórsetedi.