ورتالىق ازييا ەكونوميكاسىنىڭ جالپى كٶلەمٸ جارتى تريلليون دوللاردان استى. ونىڭ جارتىسىنان استامى قازاقستاننىڭ ٷلەسٸنە تيەسٸلٸ. سونداي-اق ەلٸمٸز ەكسپورت كٶلەمٸ مەن جيناقتالعان شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار بويىنشا ٶڭٸردە كٶش باستاپ تۇر, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
The Times of Central Asia دەرەگٸنشە, قازاقستان, ٶزبەكستان, تٷرٸكمەنستان, قىرعىزستان جەنە تەجٸكستاننىڭ جيىنتىق جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 543 ملرد دوللارعا باعالانادى. سونىڭ 306 ملرد دوللارى قازاقستانعا تيەسٸلٸ.
سالىستىرمالى تٷردە العاندا, ٶزبەكستان ەكونوميكاسىنىڭ كٶلەمٸ – 147 ملرد دوللار, تٷرٸكمەنستاندا – 50 ملرد دوللار, قىرعىزستاندا – 23 ملرد دوللار, ال تەجٸكستاندا – 18 ملرد دوللار.
قازاقستان ورتالىق ازييا ەكسپورتىنىڭ ٷشتەن ەكٸسٸن قامتاماسىز ەتەدٸ
قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداداعى ٷلەسٸ بۇدان دا جوعارى. ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ جالپى ەكسپورت كٶلەمٸ 139 ملرد دوللاردى قۇرايدى. سونىڭ 92 ملرد دوللارى نەمەسە 66%-ى قازاقستانعا تيەسٸلٸ.
ٶزبەكستان ٶڭٸرلٸك ەكسپورتتىڭ 23%-ىن نەمەسە 32 ملرد دوللارىن قامتاماسىز ەتەدٸ. تٷرٸكمەنستاننىڭ ٷلەسٸ – 5% نەمەسە 7 ملرد دوللار, قىرعىزستاندا – 4% نەمەسە 6 ملرد دوللار, ال تەجٸكستاندا شامامەن 1% نەمەسە 1,6 ملرد دوللار. قازاقستان مەن تەجٸكستان بويىنشا شولۋدا 2024 جىلعى دەرەكتەر پايدالانىلعان.
وسىلايشا, قازاقستان ورتالىق ازيياداعى نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق ورتالىق بولىپ قالىپ وتىر. ەل بەس مەملەكەتتٸڭ جالپى ەكسپورتىنىڭ شامامەن ٷشتەن ەكٸسٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ 70%-عا جۋىعى قازاقستانعا تيەسٸلٸ
قازاقستاننىڭ شەتەلدٸك كاپيتال تارتۋداعى ٷلەسٸ دە جوعارى. ورتالىق ازيياداعى جيناقتالعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 220,5 ملرد دوللارعا باعالانادى.
ونىڭ 151,3 ملرد دوللارى نەمەسە 68,6%-ى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. ودان كەيٸن تٷرٸكمەنستان – 44,6 ملرد دوللار, ٶزبەكستان – 16,7 ملرد دوللار. ال قىرعىزستان مەن تەجٸكستاننىڭ ەرقايسىسىنا شامامەن 4 ملرد دوللاردان كەلەدٸ.
قازاقستان ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸن قالىپتاستىرعانىمەن, ورتالىق ازييا حالقىنىڭ تٶرتتەن بٸرٸ عانا ەلٸمٸزدە تۇرادى. ٶڭٸردەگٸ 83,6 ملن ادامنىڭ شامامەن 21 ميلليونى نەمەسە 25%-ى قازاقستاندا تۇرادى. ال ٶزبەكستانعا ورتالىق ازييا حالقىنىڭ 44%-ى نەمەسە شامامەن 37 ملن ادام تيەسٸلٸ.
قارجىلىق كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا دا قازاقستان كٶرشٸلەس ەلدەردەن ەرەكشەلەنەدٸ. ەلدٸڭ رەزەرۆتەرٸ 129,3 ملرد دوللارعا باعالانادى. ال مەملەكەتتٸك جەنە مەملەكەت كەپٸلدٸك بەرگەن سىرتقى قارىز كٶلەمٸ 34 ملرد دوللاردى قۇرايدى. ياعني رەزەرۆ كٶلەمٸ سىرتقى قارىزدان 3,8 ەسە كٶپ. بۇل – سالىستىرمالى دەرەكتەر ۇسىنىلعان ٶڭٸر ەلدەرٸ اراسىنداعى ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش.
قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك قارىزى جٸٶ-نٸڭ 24,6%-ىنا تەڭ. شەتەلدەن كەلەتٸن اقشا اۋدارىمدارىنىڭ كٶلەمٸ جٸٶ-نٸڭ نەبەرٸ 0,1%-ىن قۇرايدى. ال شەتەلدٸك كٶمەككە تەۋەلدٸلٸك جالپى ۇلتتىق تابىستىڭ 0,03%-ىنا تەڭ.
وسىلايشا, ورتالىق ازييا حالقىنىڭ تٶرتتەن بٸرٸ قازاقستاندا تۇرعانىمەن, ەلٸمٸز ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ جارتىسىنان استامىن, جالپى ەكسپورتتىڭ ٷشتەن ەكٸسٸن جەنە جيناقتالعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ شامامەن 69%-ىن قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل كٶرسەتكٸشتەر ەكونوميكاسىنىڭ جالپى كٶلەمٸ جارتى تريلليون دوللاردان اسقان ورتالىق ازيياداعى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق سالماعىن ايقىن كٶرسەتەدٸ.
