Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-ministri Oljas Bektenov Dýshanbe qalasynda (Tájikstan) Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elder úkimetteri basshylarynyń keńesiniń otyrysyna qatysty. Qazaqstannyń TMD elderimen taýar ainalymy bir jylda 1,2%-ǵa ósip, 37,3 mlrd dollarǵa jetti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Shaǵyn jáne keńeitilgen quramda saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqty damytý, aýyr jáne jeńil ónerkásip salasyndaǵy ózara is-qimyl, aviatsiialyq qatynas, atap aitqanda, múshe memleketterdiń áýe qozǵalysyn uiymdastyrý máseleleri qaraldy.
Otyrysqa Ázerbaijan Respýblikasynyń Premer-ministri Áli Asadov, Belarýs Respýblikasynyń Premer-ministri Aleksandr Týrchin, Qyrǵyzstan Respýblikasy Ministrler kabinetiniń tóraǵasy — Prezident Ákimshiliginiń basshysy Adylbek Kasymaliev, Resei Federatsiiasy Úkimetiniń tóraǵasy Mihail Mishýstin, Tájikstan Premer-ministri — TMD uiymyna múshe elder úkimetteri basshylary keńesiniń tóraǵasy Kohir Rasýlzoda, Ózbekstan Respýblikasynyń Premer-ministri Abdýlla Aripov, Armeniia Respýblikasynyń vitse-premeri Mger Grigorian, Túrikmenstan Ministrler kabineti tóraǵasynyń orynbasary Hodjamýrad Geldymýradov, sondai-aq TMD Bas hatshysy Sergei Lebedev qatysty.
Keńes jumysy aiasynda Tájikstan Prezidenti Emomali Rahmonnyń TMD uiymyna múshe elder delegatsiialarynyń basshylarymen ujymdyq kezdesýi ótti.
ÚBK otyrysynda QR Premer-ministri Oljas Bektenov Qazaqstannyń uiymdy odan ári damytýǵa ári onyń áleýetin nyǵaitýǵa járdemdesýge nietti ekenin atap ótti.
«Yntymaqtastyqtyń qalyptasqan tetikteriniń, elder kóshbasshylarynyń saiasi erik-jigeri men úkimetteriniń kúsh-jigeri nátijesinde TMD keńistiginde ornyqty damý men dáiekti ekonomikalyq ósý qamtamasyz etilýde. Buǵan ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha TMD elderiniń jalpy JIÓ kóleminiń 4,5%-ǵa artýy dálel. Ózara saýda-sattyq turaqtyi ósýde. Ótken jyly Qazaqstannyń TMD elderimen taýar ainalymy 1,2%-ǵa ósip, $37,3 mlrd-qa jetti. Bul kórsetkishter ekonomikalyq bailanystardyń turaqtylyǵyn ǵana emes, sonymen qatar bizdiń ekonomikalarymyz arasyndaǵy ózara tolyqtyrýdyń joǵary deńgeiin kórsetedi», — dep atap ótti Oljas Bektenov. Yntymaqtastyqty odan ári nyǵaitý maqsatynda Qazaqstan Premer-ministri ekonomikanyń keleshegi zor salalarynda birqatar bastama kóterdi.
Jiynda elektrondy saýda salasyndaǵy ózara is-qimylǵa nazar aýdaryldy. Qazaqstanda ótken jyly e-commerce kólemi $6,2 mlrd-ty qurady. TMD-da elektrondy saýda áleýetin tolyqqandy iske asyrý úshin infraqurylymdyq bazany damytý, biznesti qoldaý, tutyný quqyqtaryn qorǵaý tetikterin jetildirý jáne taǵy basqa boiynsha sharalar túrindegi keshendi tásildiń qajettigi atap ótildi. Bul sheteldik seriktestermen ekonomikalyq yntymaqtastyqty nyǵaitady jáne biznes úshin jańa múmkindikterge jol ashady.
Kólik-tranzittik infraqurylym salasyndaǵy yntymaqtastyq sheńberinde Qazaqstan aýmaǵynda iske asyrylatyn asa mańyzdy jobalar atap ótildi. Bul 2027 jylǵa qarai dálizdiń ótkizý qabiletin eki esege arttyrýǵa, Transkaspii halyqaralyq kólik baǵyty negizgi býyny retinde Transqazaqstandyq temirjol dálizin keńeitýge, Astanany elimizdiń batys óńirlerimen jáne halyqaralyq baǵyttarmen bailanystyratyn «Ortalyq – Batys» kúre jolyn salýǵa baǵyttalǵan «Soltústik – Ońtústik» shyǵys baǵytyn damytý jónindegi keshendi jol kartasy. Atalǵan jobalar Qazaqstan Prezidentiniń TMD-ǵa múshe memleketterdiń aýmaǵy arqyly ótetin kúre joldardy ózara ushtastyrý tujyrymdamasyn qalyptastyrý jónindegi bastamasyn iske asyrýda mańyzdy elementter sanalady.
Elderdiń básekege qabilettiligin anyqtaityn strategiialyq sala – aýyr mashina jasaý. Qazaqstannyń TMD elderiniń seriktesterimen yntymaqtastyǵyn damytý keleshegi atap ótildi. Jeńil ónerkásip salasynda kooperatsiiany tereńdetý, birlesken óndiristik jobalar men klasterlerdi qoldaý mańyzdy.
Tsifrlyq saladaǵy ozyq sheshimdermen tájiribe almasý boiynsha yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa basa nazar aýdarylýda. Qazaqstanda qurylyp jatqan Alem AI halyqaralyq jasandy intellekt ortalyǵy densaýlyq saqtaý, bilim berý, memlekettik basqarý, ónerkásip jáne taǵy basqa salalarǵa JI engizýdi jedeldetýge múmkindik beredi. Memleketterdiń ýákiletti qurylymdarynyń kiberqaýipsizdik jáne transulttyq sipattaǵy alaiaqtyq árekettermen kúres salasyndaǵy ózara is-qimylyn jandandyrý qajettigi atap ótildi.
Otyrysta TMD Bas hatshysy Sergei Lebedev, Tájikstannyń ónerkásip jáne jańa tehnologiialar ministri Sherali Kabir, Memleketaralyq aviatsiia komitetiniń tóraǵasy Oleg Storcheva, Eýraziialyq damý bankiniń basqarma tóraǵasy Nikolai Podgýzov baiandama jasady.
Otyrys sońynda TMD memleketteri arasyndaǵy aýyr mashina jasaý salalaryn damytýdaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Jeńil ónerkásip salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý tujyrymdamasy; TMD elderiniń áýe qozǵalysyn uiymdastyrýdyń ulttyq júielerin úilestirý tujyrymdamasy, Halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq tujyrymdamasy siiaqty jáne basqa da birqatar qujatqa qol qoiyldy.
Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elder úkimetteri basshylary keńesiniń kelesi otyrysy 2025 jyldyń qyrkúiek aiynda Minskide ótedi.
