قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆ دۋشانبە قالاسىندا (تەجٸكستان) تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەر ٷكٸمەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىنا قاتىستى. قازاقستاننىڭ تمد ەلدەرٸمەن تاۋار اينالىمى بٸر جىلدا 1,2%-عا ٶسٸپ, 37,3 ملرد دوللارعا جەتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامدا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ, اۋىر جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىل, اۆياتسييالىق قاتىناس, اتاپ ايتقاندا, مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ەۋە قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋ مەسەلەلەرٸ قارالدى.
وتىرىسقا ەزەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ەلي اسادوۆ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ الەكساندر تۋرچين, قىرعىزستان رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابينەتٸنٸڭ تٶراعاسى — پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى ادىلبەك كاسىماليەۆ, رەسەي فەدەراتسيياسى ٷكٸمەتٸنٸڭ تٶراعاسى ميحايل ميشۋستين, تەجٸكستان پرەمەر-مينيسترٸ — تمد ۇيىمىنا مٷشە ەلدەر ٷكٸمەتتەرٸ باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى كوحير راسۋلزودا, ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ابدۋللا اريپوۆ, ارمەنييا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەرٸ مگەر گريگوريان, تٷرٸكمەنستان مينيسترلەر كابينەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى حودجامۋراد گەلدىمۋرادوۆ, سونداي-اق تمد باس حاتشىسى سەرگەي لەبەدەۆ قاتىستى.
كەڭەس جۇمىسى اياسىندا تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحموننىڭ تمد ۇيىمىنا مٷشە ەلدەر دەلەگاتسييالارىنىڭ باسشىلارىمەن ۇجىمدىق كەزدەسۋٸ ٶتتٸ.
ٷبك وتىرىسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ ۇيىمدى ودان ەرٸ دامىتۋعا ەرٸ ونىڭ ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا جەردەمدەسۋگە نيەتتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ىنتىماقتاستىقتىڭ قالىپتاسقان تەتٸكتەرٸنٸڭ, ەلدەر كٶشباسشىلارىنىڭ ساياسي ەرٸك-جٸگەرٸ مەن ٷكٸمەتتەرٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸ نەتيجەسٸندە تمد كەڭٸستٸگٸندە ورنىقتى دامۋ مەن دەيەكتٸ ەكونوميكالىق ٶسۋ قامتاماسىز ەتٸلۋدە. بۇعان ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تمد ەلدەرٸنٸڭ جالپى جٸٶ كٶلەمٸنٸڭ 4,5%-عا ارتۋى دەلەل. ٶزارا ساۋدا-ساتتىق تۇراقتىٸ ٶسۋدە. ٶتكەن جىلى قازاقستاننىڭ تمد ەلدەرٸمەن تاۋار اينالىمى 1,2%-عا ٶسٸپ, $37,3 ملرد-قا جەتتٸ. بۇل كٶرسەتكٸشتەر ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ تۇراقتىلىعىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بٸزدٸڭ ەكونوميكالارىمىز اراسىنداعى ٶزارا تولىقتىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸن كٶرسەتەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ. ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋ ماقساتىندا قازاقستان پرەمەر-مينيسترٸ ەكونوميكانىڭ كەلەشەگٸ زور سالالارىندا بٸرقاتار باستاما كٶتەردٸ.
جيىندا ەلەكتروندى ساۋدا سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلعا نازار اۋدارىلدى. قازاقستاندا ٶتكەن جىلى e-commerce كٶلەمٸ $6,2 ملرد-تى قۇرادى. تمد-دا ەلەكتروندى ساۋدا ەلەۋەتٸن تولىققاندى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ينفراقۇرىلىمدىق بازانى دامىتۋ, بيزنەستٸ قولداۋ, تۇتىنۋ قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە تاعى باسقا بويىنشا شارالار تٷرٸندەگٸ كەشەندٸ تەسٸلدٸڭ قاجەتتٸگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇل شەتەلدٸك سەرٸكتەستەرمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتادى جەنە بيزنەس ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى.
كٶلٸك-ترانزيتتٸك ينفراقۇرىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق شەڭبەرٸندە قازاقستان اۋماعىندا ٸسكە اسىرىلاتىن اسا ماڭىزدى جوبالار اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇل 2027 جىلعا قاراي دەلٸزدٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋعا, ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى نەگٸزگٸ بۋىنى رەتٸندە ترانسقازاقستاندىق تەمٸرجول دەلٸزٸن كەڭەيتۋگە, استانانى ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸرلەرٸمەن جەنە حالىقارالىق باعىتتارمەن بايلانىستىراتىن «ورتالىق – باتىس» كٷرە جولىن سالۋعا باعىتتالعان «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك» شىعىس باعىتىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جول كارتاسى. اتالعان جوبالار قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ تمد-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ اۋماعى ارقىلى ٶتەتٸن كٷرە جولداردى ٶزارا ۇشتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ باستاماسىن ٸسكە اسىرۋدا ماڭىزدى ەلەمەنتتەر سانالادى.
ەلدەردٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن انىقتايتىن ستراتەگييالىق سالا – اۋىر ماشينا جاساۋ. قازاقستاننىڭ تمد ەلدەرٸنٸڭ سەرٸكتەستەرٸمەن ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ كەلەشەگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. جەڭٸل ٶنەركەسٸپ سالاسىندا كووپەراتسييانى تەرەڭدەتۋ, بٸرلەسكەن ٶندٸرٸستٸك جوبالار مەن كلاستەرلەردٸ قولداۋ ماڭىزدى.
تسيفرلىق سالاداعى وزىق شەشٸمدەرمەن تەجٸريبە الماسۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باسا نازار اۋدارىلۋدا. قازاقستاندا قۇرىلىپ جاتقان Alem AI حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ, مەملەكەتتٸك باسقارۋ, ٶنەركەسٸپ جەنە تاعى باسقا سالالارعا جي ەنگٸزۋدٸ جەدەلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مەملەكەتتەردٸڭ ۋەكٸلەتتٸ قۇرىلىمدارىنىڭ كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك جەنە ترانسۇلتتىق سيپاتتاعى الاياقتىق ەرەكەتتەرمەن كٷرەس سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلىن جانداندىرۋ قاجەتتٸگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
وتىرىستا تمد باس حاتشىسى سەرگەي لەبەدەۆ, تەجٸكستاننىڭ ٶنەركەسٸپ جەنە جاڭا تەحنولوگييالار مينيسترٸ شەرالي كابير, مەملەكەتارالىق اۆياتسييا كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى ولەگ ستورچەۆا, ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ باسقارما تٶراعاسى نيكولاي پودگۋزوۆ بايانداما جاسادى.
وتىرىس سوڭىندا تمد مەملەكەتتەرٸ اراسىنداعى اۋىر ماشينا جاساۋ سالالارىن دامىتۋداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم; جەڭٸل ٶنەركەسٸپ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى; تمد ەلدەرٸنٸڭ ەۋە قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ۇلتتىق جٷيەلەرٸن ٷيلەستٸرۋ تۇجىرىمداماسى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۇجىرىمداماسى سيياقتى جەنە باسقا دا بٸرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى.
تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەر ٷكٸمەتتەرٸ باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ كەلەسٸ وتىرىسى 2025 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا مينسكٸدە ٶتەدٸ.
