Tabiǵat aiasyndaǵy ádemi kadr sanaýly sekýndtyń ishinde ómir men ólim arasyndaǵy sátke ainaldy. Qyrǵyzstandaǵy Tian-Shan taýlaryn aralap júrgen týrister alyp muzdyqtyń opyrylyp, ózderine qarai jyljyǵanyn videoǵa túsirip alǵan. Kadr syrttai áserli kóringenimen, oqiǵanyń sońy qaiǵyly aiaqtalýyna nebári birneshe minýt qalǵan, dep habarlaidy dalanews.kz.
Oqiǵa Júkkú asýy mańynda bolǵan. Top quramynda toǵyz Ulybritaniia azamaty men bir amerikalyq týrist bolǵan. Olar taýdaǵy marshrýttyń eń biik núkteleriniń birine jetken kezde britandyq Garri Shimmin sýretke túsirý úshin ózgelerden sál alystap ketken. Sol kezde onyń art jaǵynan muzdyń qatty shytynaǵan daýsy estiledi.
Shimmin burylyp qaraǵanda taýdyń joǵarǵy bóliginen alyp muz ben qar massasynyń tómen qarai qulap kele jatqanyn kóredi.
Qashyp ketý múmkindigi bolmaǵan. Onyń bir jaǵynda jarqabaq ornalasqan, al jaqyn mańda ǵana yqtaityn shaǵyn oryn bolǵan. Sondyqtan týrist kamerasyn óshirmei, sol jerde qalýǵa sheshim qabyldaidy.
49 sekýndtyq video
Shimmin túsirgen kadrlarda alǵashqyda alystan qulap jatqan muz massasy kórinedi. Alaida birneshe sekýndtan keiin jaǵdaidyń aýqymy anyq baiqala bastaidy: qar men muzdan kóterilgen alyp bult taý betkeiin túgel jaýyp, týrist turǵan jerge qarai jyljidy.
Kóp uzamai ainala appaq tumanǵa oranyp, Shimminniń ózin de qar basady.
Keiin ol qar ústinen óte bastaǵanda ainala qaraýytyp, tynys alý qiyndaǵanyn jáne sol sátte shynymen ólip ketýi múmkin ekenin oilaǵanyn aitqan.
Biraq negizgi muz massasy týrist turǵan núktege tikelei soqpaǵan. Onyń ústinen negizinen qar men usaq muz bólshekteriniń bulty ótken.
Shimmin aman qaldy.
«Bes minýt ári júrgenimizde, bárimiz óletin edik»
Eń tańǵalarlyǵy – týristerdiń qanshalyqty az aiyrmashylyqpen apattan aman qalǵany keiin belgili boldy.
Shimminniń aitýynsha, top marshrýt boiynsha taǵy bes minýttai alǵa júrip ketkende, muz kóshkininiń týra jolynda qalatyn edi. Ondai jaǵdaida on adamnyń aman qalý múmkindigi óte tómen bolǵanyn ol keiin eske alǵan.
Top músheleriniń basym bóligi zardap shekpegen. Oqiǵa týraly sol kezdegi jergilikti málimetterde bir áieldiń tizesi jaraqattanyp, taǵy bir týristiń attan qulap kógergeni aitylǵan.
Osylaisha alyp muz kóshkininiń dál janynda qalǵan on týrist úshin oqiǵa jeńil jaraqatpen aiaqtaldy.
Bul oqiǵa qazir bolǵan joq
Áleýmettik jelilerde bul video ara-tura qaita tarap, jańa oqiǵa retinde usynylyp júr. Alaida kadrlar 2022 jylǵy 8 shildede Qyrǵyzstandaǵy Tian-Shan taýlarynda túsirilgen. Video sol kezde-aq halyqaralyq BAQ-tyń nazaryna ilikken.
Oqiǵanyń taǵy bir ereksheligi bar.
Qyrǵyzstandaǵy muzdyq opyrylýynan birneshe kún buryn Italiianyń Dolomitindegi Marmolada muzdyǵynyń bir bóligi qulap, adam ólimine ákelgen edi. Sondyqtan sol kezeńde bir aptanyń ishinde bolǵan eki iri oqiǵa klimattyń jylynýy jaǵdaiyndaǵy taý muzdyqtarynyń turaqtylyǵy týraly úlken pikirtalas týǵyzdy.
Muzdyqtar nege qaýipti bola bastady?
Klimattyń jylynýy muzdyqtardyń kólemin ǵana azaitpaidy. Temperatýra, erigen sý, muzdyń ishki qurylymy men taý jynystarynyń turaqtylyǵy siiaqty faktorlar kúrdeli ózara bailanysta bolady. Sondyqtan árbir naqty opyrylýdy tek jahandyq jylynýmen túsindirý durys emes.
Degenmen qazirgi ǵylymi zertteýler klimattyń ózgerýi taýly aimaqtardaǵy muzdyqtarǵa bailanysty qaýipterdiń sipatyn ózgertip jatqanyn kórsetedi. 2026 jyly Nature Reviews Earth & Environment jýrnalynda jariialanǵan iri sholýda muzdyqtardyń jyldam qozǵalysy men soǵan bailanysty qaýipter klimat ózgergen saiyn jańa jaǵdailarǵa beiimdelip otyrǵany kórsetilgen.
Taǵy bir jańa zertteý álemdegi jekelegen muzdyqtardyń joiylý qarqyny XXI ǵasyrdyń ortasyna qarai sharyqtaýy múmkin ekenin boljaidy. Qazirgi klimattyq traektoriialarǵa bailanysty 2041-2055 jyldary jyl saiyn birneshe myń muzdyq joǵalýy yqtimal.
Bul ózgerister Tian-Shan sekildi biik taýly óńirler úshin erekshe mańyzdy. Muzdyqtar munda tek týristik nysan emes – olar ózenderdi qorektendiretin tabiǵi sý qoimasy ári taý ekojúiesiniń negizgi bóligi.
Ádemi kadrdyń ar jaǵyndaǵy eskertý
Garri Shimminniń videosy internette milliondaǵan adamnyń nazaryn aýdarǵan áserli tabiǵi kadr retinde tarady. Biraq onyń eń mańyzdy bóligi muz kóshkininiń ózi emes.
