تابيعات اياسىنداعى ەدەمٸ كادر ساناۋلى سەكۋندتىڭ ٸشٸندە ٶمٸر مەن ٶلٸم اراسىنداعى سەتكە اينالدى. قىرعىزستانداعى تيان-شان تاۋلارىن ارالاپ جٷرگەن تۋريستەر الىپ مۇزدىقتىڭ وپىرىلىپ, ٶزدەرٸنە قاراي جىلجىعانىن ۆيدەوعا تٷسٸرٸپ العان. كادر سىرتتاي ەسەرلٸ كٶرٸنگەنٸمەن, وقيعانىڭ سوڭى قايعىلى اياقتالۋىنا نەبەرٸ بٸرنەشە مينۋت قالعان, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
وقيعا جٷككٷ اسۋى ماڭىندا بولعان. توپ قۇرامىندا توعىز ۇلىبريتانييا ازاماتى مەن بٸر امەريكالىق تۋريست بولعان. ولار تاۋداعى مارشرۋتتىڭ ەڭ بيٸك نٷكتەلەرٸنٸڭ بٸرٸنە جەتكەن كەزدە بريتاندىق گارري شيممين سۋرەتكە تٷسٸرۋ ٷشٸن ٶزگەلەردەن سەل الىستاپ كەتكەن. سول كەزدە ونىڭ ارت جاعىنان مۇزدىڭ قاتتى شىتىناعان داۋسى ەستٸلەدٸ.
شيممين بۇرىلىپ قاراعاندا تاۋدىڭ جوعارعى بٶلٸگٸنەن الىپ مۇز بەن قار ماسساسىنىڭ تٶمەن قاراي قۇلاپ كەلە جاتقانىن كٶرەدٸ.
قاشىپ كەتۋ مٷمكٸندٸگٸ بولماعان. ونىڭ بٸر جاعىندا جارقاباق ورنالاسقان, ال جاقىن ماڭدا عانا ىقتايتىن شاعىن ورىن بولعان. سوندىقتان تۋريست كامەراسىن ٶشٸرمەي, سول جەردە قالۋعا شەشٸم قابىلدايدى.
49 سەكۋندتىق ۆيدەو
شيممين تٷسٸرگەن كادرلاردا العاشقىدا الىستان قۇلاپ جاتقان مۇز ماسساسى كٶرٸنەدٸ. الايدا بٸرنەشە سەكۋندتان كەيٸن جاعدايدىڭ اۋقىمى انىق بايقالا باستايدى: قار مەن مۇزدان كٶتەرٸلگەن الىپ بۇلت تاۋ بەتكەيٸن تٷگەل جاۋىپ, تۋريست تۇرعان جەرگە قاراي جىلجيدى.
كٶپ ۇزاماي اينالا اپپاق تۇمانعا ورانىپ, شيمميننٸڭ ٶزٸن دە قار باسادى.
كەيٸن ول قار ٷستٸنەن ٶتە باستاعاندا اينالا قاراۋىتىپ, تىنىس الۋ قيىنداعانىن جەنە سول سەتتە شىنىمەن ٶلٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ويلاعانىن ايتقان.
بٸراق نەگٸزگٸ مۇز ماسساسى تۋريست تۇرعان نٷكتەگە تٸكەلەي سوقپاعان. ونىڭ ٷستٸنەن نەگٸزٸنەن قار مەن ۇساق مۇز بٶلشەكتەرٸنٸڭ بۇلتى ٶتكەن.
شيممين امان قالدى.
«بەس مينۋت ەرٸ جٷرگەنٸمٸزدە, بەرٸمٸز ٶلەتٸن ەدٸك»
ەڭ تاڭعالارلىعى – تۋريستەردٸڭ قانشالىقتى از ايىرماشىلىقپەن اپاتتان امان قالعانى كەيٸن بەلگٸلٸ بولدى.
شيمميننٸڭ ايتۋىنشا, توپ مارشرۋت بويىنشا تاعى بەس مينۋتتاي العا جٷرٸپ كەتكەندە, مۇز كٶشكٸنٸنٸڭ تۋرا جولىندا قالاتىن ەدٸ. ونداي جاعدايدا ون ادامنىڭ امان قالۋ مٷمكٸندٸگٸ ٶتە تٶمەن بولعانىن ول كەيٸن ەسكە العان.
توپ مٷشەلەرٸنٸڭ باسىم بٶلٸگٸ زارداپ شەكپەگەن. وقيعا تۋرالى سول كەزدەگٸ جەرگٸلٸكتٸ مەلٸمەتتەردە بٸر ەيەلدٸڭ تٸزەسٸ جاراقاتتانىپ, تاعى بٸر تۋريستٸڭ اتتان قۇلاپ كٶگەرگەنٸ ايتىلعان.
وسىلايشا الىپ مۇز كٶشكٸنٸنٸڭ دەل جانىندا قالعان ون تۋريست ٷشٸن وقيعا جەڭٸل جاراقاتپەن اياقتالدى.
بۇل وقيعا قازٸر بولعان جوق
ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە بۇل ۆيدەو ارا-تۇرا قايتا تاراپ, جاڭا وقيعا رەتٸندە ۇسىنىلىپ جٷر. الايدا كادرلار 2022 جىلعى 8 شٸلدەدە قىرعىزستانداعى تيان-شان تاۋلارىندا تٷسٸرٸلگەن. ۆيدەو سول كەزدە-اق حالىقارالىق باق-تىڭ نازارىنا ٸلٸككەن.
وقيعانىڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ بار.
قىرعىزستانداعى مۇزدىق وپىرىلۋىنان بٸرنەشە كٷن بۇرىن يتالييانىڭ دولوميتٸندەگٸ مارمولادا مۇزدىعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ قۇلاپ, ادام ٶلٸمٸنە ەكەلگەن ەدٸ. سوندىقتان سول كەزەڭدە بٸر اپتانىڭ ٸشٸندە بولعان ەكٸ ٸرٸ وقيعا كليماتتىڭ جىلىنۋى جاعدايىنداعى تاۋ مۇزدىقتارىنىڭ تۇراقتىلىعى تۋرالى ٷلكەن پٸكٸرتالاس تۋعىزدى.
مۇزدىقتار نەگە قاۋٸپتٸ بولا باستادى?
كليماتتىڭ جىلىنۋى مۇزدىقتاردىڭ كٶلەمٸن عانا ازايتپايدى. تەمپەراتۋرا, ەرٸگەن سۋ, مۇزدىڭ ٸشكٸ قۇرىلىمى مەن تاۋ جىنىستارىنىڭ تۇراقتىلىعى سيياقتى فاكتورلار كٷردەلٸ ٶزارا بايلانىستا بولادى. سوندىقتان ەربٸر ناقتى وپىرىلۋدى تەك جاھاندىق جىلىنۋمەن تٷسٸندٸرۋ دۇرىس ەمەس.
دەگەنمەن قازٸرگٸ عىلىمي زەرتتەۋلەر كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ تاۋلى ايماقتارداعى مۇزدىقتارعا بايلانىستى قاۋٸپتەردٸڭ سيپاتىن ٶزگەرتٸپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. 2026 جىلى Nature Reviews Earth & Environment جۋرنالىندا جارييالانعان ٸرٸ شولۋدا مۇزدىقتاردىڭ جىلدام قوزعالىسى مەن سوعان بايلانىستى قاۋٸپتەر كليمات ٶزگەرگەن سايىن جاڭا جاعدايلارعا بەيٸمدەلٸپ وتىرعانى كٶرسەتٸلگەن.
تاعى بٸر جاڭا زەرتتەۋ ەلەمدەگٸ جەكەلەگەن مۇزدىقتاردىڭ جويىلۋ قارقىنى XXI عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي شارىقتاۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بولجايدى. قازٸرگٸ كليماتتىق تراەكتورييالارعا بايلانىستى 2041-2055 جىلدارى جىل سايىن بٸرنەشە مىڭ مۇزدىق جوعالۋى ىقتيمال.
بۇل ٶزگەرٸستەر تيان-شان سەكٸلدٸ بيٸك تاۋلى ٶڭٸرلەر ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى. مۇزدىقتار مۇندا تەك تۋريستٸك نىسان ەمەس – ولار ٶزەندەردٸ قورەكتەندٸرەتٸن تابيعي سۋ قويماسى ەرٸ تاۋ ەكوجٷيەسٸنٸڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ.
ەدەمٸ كادردىڭ ار جاعىنداعى ەسكەرتۋ
گارري شيمميننٸڭ ۆيدەوسى ينتەرنەتتە ميلليونداعان ادامنىڭ نازارىن اۋدارعان ەسەرلٸ تابيعي كادر رەتٸندە تارادى. بٸراق ونىڭ ەڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ مۇز كٶشكٸنٸنٸڭ ٶزٸ ەمەس.
