Belgili jýrnalist Dias Nuraqyn Esep komitetiniń eks-tóraǵasy Omarhan Óksikbaevtyń jubaiy Aqtóbede Aqpan sai degen aýmaqty qara jerdi qazǵylap, alytyn ónidirip, mal baqqan sharýǵa kesirin tigizip jatqanyn aityp, Feisbýktaǵy jeke paraqshasynda jazba qaldyrdy. Endi post iesiniń janaiqaiyna nazar aýdarsaq.
– Altyn izdeýshiler Aqtóbe oblysynyń astań-kesteńin shyǵarýda. Hromtaý aýdanynda «Aqpan saiy» degen jer bar. Munda ataqty Aqpan Kelimberdiuly degen batyr jerlengen. Tipti, batyrdyń urpaqtary basyna qulyptas ta ornatypty. Biraq osy tarihi jerdi sońǵy birneshe jyldan beri altyn izdeýshiler toryp, qoldaryna «metalloiskatel» alyp tintýdi bastaǵan. Olardyń arasynda traktormen topyraq qazyp, ony arnaiy alyp qurylǵyǵa (draga) salyp jýyp altyn shaiyp jatqandar da bar eken.
Tabiǵattyń talqandalyp, ózen arnasynyń buzylyp jatqanyna osy jerdi jailaǵan sharýa qojalyq ieleri alańdaýda. Óitkeni mal jaiylatyn jerlerdi altyn jýýshylar tehnikamen qazyp tastaǵan. Ózen arnasyn buryp, ýaqytsha damby salyp ta alypty. Saldarynan tórt túlikti sýǵaratyn sý qalmaǵan.
Aqpan saiyndaǵy 12 myń gektar aýmaqty 2013 jyly «Aqpan» sharýa qojalyǵynyń iesi 49 jylǵa jalǵa alyp, 250-300 bas jylqy ósirip, mal sharýashylyǵyn damytpaq bolypty. Biraq altyn izdeýshilerdiń kesirinen sharýanyń kásibi turalap qalǵan. Óitkeni, baǵaly metall óndirýshiler ainalany túgel qazyp tastaǵan. Altyn óndirýshiler qazǵan jerin kómbeidi eken.
Óńirde ekologiialyq apat bolyp jatqanyn sharýalar quzyrly oryndarǵa talai aityp, aryzdanǵan. Alaida altyn izdeýshilerge eshkimniń tisi batpai otyrsa kerek.
Óitkeni ainalany qazyp, ózen sýyn lastap, ekologiiany búldirip jatqan «Ken Kazyna» degen seriktestigi bir dókeidiń otbasylyq biznesi deidi sharýalar. Atap aitqanda, bul kompaniia Aqbaeva Raisa Malǵajdarovnaǵa tiesili.
Raisa hanym – burynǵy Esep komitetiniń tóraǵasy Omarhan Óksikbaevtyń jubaiy.
Sol sebepti Aqtóbe oblysyndaǵy shendi-shekpendiniń eshqaisysy bul kompaniianyń jumysyn tekserýge dáti barmaityn bolsa kerek. Bul qańqý sózdiń qanshalyqty ras ekenin Aqtóbe oblysy ákimdigi aita jatar.
Aqpan saiynda altyn óndirýge atalmysh seriktestikter portal arqyly ruqsat alǵan. Sondyqtan sharýa qojalyq ielerine jerdiń ústi senderdiki, astyndaǵy bailyǵy bizdiki dep aitatyn kórinedi. Biraq jerdiń astyndaǵy baǵaly metalldy alý úshin ústin talqandaýda. Ár jerdi qazyp, tonnalaǵan topyraqty sapyryp jatyr.
Alaida bul aýmaq tarihi qorym bolyp sanalady. Iaǵni, Aqpan batyrdyń jerlengen jerine jaqynda zertteý jumystary júrgizilmek. Batyrdyń jatqan jeri tarihi-mádeni eskertkishterdi esepke alý tizimine engizildi. Onyń mártebesi týraly túpkilikti sheshim qabyldanǵanǵa deiin zańǵa sáikes tarihi jáne mádeni eskertkishtermen birge qorǵaýalýy tiis-tuǵyn. Mundai jaǵdaida jerdi qazyp, qandai da bir barlaý jasaýǵa bolmaidy.
Sol sebepti jergilikti sharýa tarihi qorymdy qiratyp jatqandar dereý altyn qazý jumystaryn toqtatýy tiis ekenin aitýda.
