بەلگٸلٸ جۋرناليست دياس نۇراقىن ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ ەكس-تٶراعاسى ومارحان ٶكسٸكباەۆتىڭ جۇبايى اقتٶبەدە اقپان ساي دەگەن اۋماقتى قارا جەردٸ قازعىلاپ, الىتىن ٶنٸدٸرٸپ, مال باققان شارۋعا كەسٸرٸن تيگٸزٸپ جاتقانىن ايتىپ, فەيسبۋكتاعى جەكە پاراقشاسىندا جازبا قالدىردى. ەندٸ پوست يەسٸنٸڭ جانايقايىنا نازار اۋدارساق.
– التىن ٸزدەۋشٸلەر اقتٶبە وبلىسىنىڭ استاڭ-كەستەڭٸن شىعارۋدا. حرومتاۋ اۋدانىندا «اقپان سايى» دەگەن جەر بار. مۇندا اتاقتى اقپان كەلٸمبەردٸۇلى دەگەن باتىر جەرلەنگەن. تٸپتٸ, باتىردىڭ ۇرپاقتارى باسىنا قۇلىپتاس تا ورناتىپتى. بٸراق وسى تاريحي جەردٸ سوڭعى بٸرنەشە جىلدان بەرٸ التىن ٸزدەۋشٸلەر تورىپ, قولدارىنا «مەتاللويسكاتەل» الىپ تٸنتۋدٸ باستاعان. ولاردىڭ اراسىندا تراكتورمەن توپىراق قازىپ, ونى ارنايى الىپ قۇرىلعىعا (دراگا) سالىپ جۋىپ التىن شايىپ جاتقاندار دا بار ەكەن.
تابيعاتتىڭ تالقاندالىپ, ٶزەن ارناسىنىڭ بۇزىلىپ جاتقانىنا وسى جەردٸ جايلاعان شارۋا قوجالىق يەلەرٸ الاڭداۋدا. ٶيتكەنٸ مال جايىلاتىن جەرلەردٸ التىن جۋۋشىلار تەحنيكامەن قازىپ تاستاعان. ٶزەن ارناسىن بۇرىپ, ۋاقىتشا دامبى سالىپ تا الىپتى. سالدارىنان تٶرت تٷلٸكتٸ سۋعاراتىن سۋ قالماعان.
اقپان سايىنداعى 12 مىڭ گەكتار اۋماقتى 2013 جىلى «اقپان» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسٸ 49 جىلعا جالعا الىپ, 250-300 باس جىلقى ٶسٸرٸپ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتپاق بولىپتى. بٸراق التىن ٸزدەۋشٸلەردٸڭ كەسٸرٸنەن شارۋانىڭ كەسٸبٸ تۇرالاپ قالعان. ٶيتكەنٸ, باعالى مەتالل ٶندٸرۋشٸلەر اينالانى تٷگەل قازىپ تاستاعان. التىن ٶندٸرۋشٸلەر قازعان جەرٸن كٶمبەيدٸ ەكەن.
ٶڭٸردە ەكولوگييالىق اپات بولىپ جاتقانىن شارۋالار قۇزىرلى ورىندارعا تالاي ايتىپ, ارىزدانعان. الايدا التىن ٸزدەۋشٸلەرگە ەشكٸمنٸڭ تٸسٸ باتپاي وتىرسا كەرەك.
ٶيتكەنٸ اينالانى قازىپ, ٶزەن سۋىن لاستاپ, ەكولوگييانى بٷلدٸرٸپ جاتقان «كەن كازىنا» دەگەن سەرٸكتەستٸگٸ بٸر دٶكەيدٸڭ وتباسىلىق بيزنەسٸ دەيدٸ شارۋالار. اتاپ ايتقاندا, بۇل كومپانييا اقباەۆا رايسا مالعاجداروۆناعا تيەسٸلٸ.
رايسا حانىم – بۇرىنعى ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى ومارحان ٶكسٸكباەۆتىڭ جۇبايى.
سول سەبەپتٸ اقتٶبە وبلىسىنداعى شەندٸ-شەكپەندٸنٸڭ ەشقايسىسى بۇل كومپانييانىڭ جۇمىسىن تەكسەرۋگە دەتٸ بارمايتىن بولسا كەرەك. بۇل قاڭقۋ سٶزدٸڭ قانشالىقتى راس ەكەنٸن اقتٶبە وبلىسى ەكٸمدٸگٸ ايتا جاتار.
اقپان سايىندا التىن ٶندٸرۋگە اتالمىش سەرٸكتەستٸكتەر پورتال ارقىلى رۇقسات العان. سوندىقتان شارۋا قوجالىق يەلەرٸنە جەردٸڭ ٷستٸ سەندەردٸكٸ, استىنداعى بايلىعى بٸزدٸكٸ دەپ ايتاتىن كٶرٸنەدٸ. بٸراق جەردٸڭ استىنداعى باعالى مەتاللدى الۋ ٷشٸن ٷستٸن تالقانداۋدا. ەر جەردٸ قازىپ, توننالاعان توپىراقتى ساپىرىپ جاتىر.
الايدا بۇل اۋماق تاريحي قورىم بولىپ سانالادى. ياعني, اقپان باتىردىڭ جەرلەنگەن جەرٸنە جاقىندا زەرتتەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلمەك. باتىردىڭ جاتقان جەرٸ تاريحي-مەدەني ەسكەرتكٸشتەردٸ ەسەپكە الۋ تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ. ونىڭ مەرتەبەسٸ تۋرالى تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم قابىلدانعانعا دەيٸن زاڭعا سەيكەس تاريحي جەنە مەدەني ەسكەرتكٸشتەرمەن بٸرگە قورعاۋالۋى تيٸس-تۇعىن. مۇنداي جاعدايدا جەردٸ قازىپ, قانداي دا بٸر بارلاۋ جاساۋعا بولمايدى.
سول سەبەپتٸ جەرگٸلٸكتٸ شارۋا تاريحي قورىمدى قيراتىپ جاتقاندار دەرەۋ التىن قازۋ جۇمىستارىن توقتاتۋى تيٸس ەكەنٸن ايتۋدا.
