Onyń pikirinshe, Reseidi uiym qatarynan shyǵarý qajet, muny júzege asyrý múmkin bolmasa agressorǵa qarsy kúresip, beibitshilik jolynda qan tógýge týra keledi, al eger buǵan da batyly barmasa endeshe, BUU-ny taratyp tynǵan jón.
Uiymnyń Qaýipsizdik keńesine kiretin músheleriniń aldynda sóz sóilegen Ýkraina prezidenti BUU-nyń jumysyna kóńil tolmastyq bildirdi. Soǵys bastalǵaly eki aidan astam ýaqyt ótse de uiymǵa múshe memleketter agressordy tejei almai otyr. Pýtinniń ses kórsetip, soǵysty toqtatýǵa qaýqarsyz.
«Qantógisti toqtatýǵa dármeni jetpese, mundai qurylymnyń qanshalyqty qajeti bar? BUU janyndaǵy Qaýipsizdik keńesin reformalaityn kez keldi. Osy kúnge deiin únsizdik saqtap keldińizder. Únsizdik úidei báleden qutqarmaidy! Qaýipsizdik keńesi bar ma, qaida ózi? Álemdegi turaqtylyq pen tynyshtyqty saqtaýǵa kepildik berilgen qurylym Reseidiń aldynda áljýazdyq tanytty», – deidi Zelenskii.
Onyń atap ótkenindei, Qaýipsizdik keńesi Ýkrainada beibitshilik ornatýǵa búkil kúsh-jigerin sarp etip, batyl qadamǵa barýy qajet.
Ýkraina prezidenti keńes múshelerine kelesidei aqyl-keńes berdi.
Alǵashqysy, álem aldynda «agressor ári basqynshy memleket» atanǵan Reseidi Qaýipsizdik keńesinen shyǵarý. Mundai jaǵdaida Kreml keńestiń sheshimderin buǵattai alatyn pármeninen aiyrylyp, quzireti shekteledi.
Qaýipsizdik keńesi Reseidiń «erkeligin» kótere berse, erteń kúlli órkenietke qaýip tónedi.
Eger mundai qadamǵa barýǵa batyly barmasa, endeshe BUU-ny taratyp tyný qajet, Kremlge sózi ótpeitin, shalajansar uiym Ýkrainaǵa qol ushyn sozyp jarytpaidy.
Zelenskii Býcha qalasyndaǵy aiýandyqqa Reseidi aiyptady. Ýkrainanyń shyǵysyndaǵy birqatar eldi-mekendi basyp alǵan okkýpanttar jergilikti halyqty kúshtep Resei territoriiasyna kóshirip jatqanyn málimdedi.
«Býchadaǵy jantúrshiktirer kórinister Kreml qylmysynyń bergi jaǵy ǵana. Resei armiiasy basyp alǵan ózge de aimaqtaǵy ahýal budan da aýyr», – deidi Zelenskii.
Onyń pikirinshe, búgingi Resei orta ǵasyrlardyń ólshemimen oilaityn el. Pýtin ýkrain halqynyń til-aýzyn bailap, aitqanyna kónip, aidaýyna júretin qulǵa ainaldyrǵysy keledi...», – dedi Ýkraina prezidenti.
...
Dalanews BUU-da sóz sóilegen Zelenskiidiń baiandamasyn oqyrman nazaryna usynady.
«Býchada olar jasamaǵan qylmys qalǵan joq. Qalanyń kez-kelgen buryshynda agressordyń izi jatyr. Resei armiiasy úlkenge de, kishige de oq jaýdyrǵan, bir úidiń adamdaryn bútindei qyryp salǵan, izderin jasyryǵysy kelip, óltirgen adamdardy órtep jiberýge áreket qylǵan.
Kósheden ótip bara jatqan turǵyndardy shetinen ata bergen, olardyń úiine basyp kirip, ábden azaptaǵan. Turǵyndardyń úiin tankimen taptap, úidegi qyz-kelinshekterdi balalardyń kózinshe zorlaǵan.
Olar óziniń sońynan qiraǵan, úiindisi ǵana qalǵan memleketti qaldyryp barady.
Agressordyń kesirinen biyl azyq-túlik tapshylyǵy týyndaidy, bul óz kezeginde Qara qurlyq pen Aziia turǵyndaryn ashtyqqa uryndyryp, munyń sońy saiasi haosqa ulasady.
Álem Resei armiiasynyń Býchadaǵa aiýandyǵy men qaskóiligine kýá. Olar Ýkrainanyń ózge óńirlerinde budan zorǵy sumdyq áreketterge bardy, aldaǵy kúnderi buǵan da kózimiz jetedi.
Kreml muny moiyndamaidy, qalai jaýap qataryn siz ben biz jaqsy bilemiz. Donbasstyń ústinen ushyp bara jatqan jolaýshylar ushaǵyn qaǵyp túsirgende de qalai «aqtalǵany» esterińizde bolar. Siriiadaǵy aiýandyǵyn da moiyndamai ótti. Olar ózine shań jýytpaýdyń has sheberi.
Býchadaǵy qyrǵyndy kóre tura «munyń bári qoldan jasalǵan, jalǵan kadr» deýge arlanbady.
BUU-nyń basty maqsaty – beibitshilikti saqtaý, soǵysty boldyrmaý. Uiym jarǵysynyń birinshi baby buzyldy. Osy baptyń buzylǵanyn kóre tura, bile tura Reseidiń qylmystyq áreketine kóz juma qaraýda.
Búgingi Resei basshylyǵy orta ǵasyrlardyń ólshemimen oilaidy. Olardyń aqyl-esi bógde elge basyp kirý, onyń jerin tartyp alyp, halqyn qul qylý.
Pýtin ýkraindyqtardyń til-aýzyn bailap, aitqanyna kóndirip, aidaýyna júretin qulǵa ainaldyrǵysy keledi. Agressor armiiasy eldi-mekenderdiń astań-kesteńin shyǵaryp, qarapaiym halyqtyń jiǵan-tergenin sypyryp-súiirip, qyz-kelinshekterdiń qulaǵyndaǵy syrǵasyna deiin julyp áketip, Reseige jóneltip jatyr.
Mine, osyndai ozbyr, astamshyl, qaraqshy sanadaǵy memleket Qaýipsizdik keńesinde veto qoiatyn mártebege ie. Reseidiń qylmysy álem deńgeiinde áshkere bolyp, basqynshy memleket uiym tarapynan tiisti jazasyn alýy kerek.
Eger qazirgi ahýal asqynyp, kúrdelene tússe, memleketter tek qarýdyń kúshine senetin bolady. Olar óz qaýipsizdigin áskeri tehnika men qarý-jaraqtyń esebinen qamtamasyz etýge kóshedi. Mundai jaǵdaida BUU-ny japqannan ózge jol joq.
Qurmetti keńes músheleri, sizder BUU-ny jabýǵa daiynsyzdar ma? Eger mundai qadamǵa barýǵa úzildi-kesildi qarsy bolsańyz, qazirden bastap iske kóshý qajet. Keńesti tolyq túrlendirip, Reseidi veto qoiatyn quqyqtan aiyryńyzdar!
Bógde eldiń beibit turǵyndaryna oq atýǵa buiryq bergender Niýrnbergtegi sekildi tribýnal aldynda jaýap beredi!
Ál-ázir BUU-nyń jumys júiesin jańartý kerekpiz. Óz tarapymnan, Kievte osyǵan bailanysty májilis ótkizip, álemdik qaýipsizdik júiesin reformalaýdy talqylaýdy usynamyn. Halyqaralyq quqyq basqynshylarǵa tosqaýyl qoiatyn mańyzdy tirek, aibarly kúshke ainalýy tiis.
Osy konferentsiiada memleketterdiń shekarasyna, territoriialyq tutastyǵyna tumsyq tyǵatyn agressorlardy aýyzdyqtaý týraly másele kóteremiz.
Qurmetti keńes músheleri, sizderdiń aldaryńyzda eki jol bar, ekeýi de sizderdiń erik-jigerlerińizge bailanysty.
Alǵashqysy, soǵystyń sebepkeri – Reseidiń yqpalyn azaitý. Máskeý óz agressiiasymen bailanysty sheshimdi bloktap otyr. Kremldi veto qoiatyn quqyqtan aiyryp, basqynshylyq saiasatyn aiyptaý. Mine, sol kezde biz de, óz tarapymyzdan beibitshilik ornatýǵa barymyzdy salatyn bolamyz.
Keiingisi – keńestiń mundai qadamǵa barý dármeni jetpese, bizge, ýkrain halqyna jany ashymai-aq qoisyn. Sózden iske kóshýge qaýqarsyz bolsańyzdar, bizden aýlaq júrińizder. Bizge soǵysyp ólgennen ózge jol joq! Otan úshin otqa túsemiz, túsip te jatyrmyz. Keiingi urpaqtyń aldynda júzimiz jaryq bolady».
Resei bet baqtyrar emes...
Kreml Býchadaǵy qandy qyrǵynǵa qatysy baryn moiyndar emes.
Reseidiń BUU-janyndaǵy turaqty ókili Vasilii Nebenzia dál osy otyrysta Zelenskiidiń sózin teriske shyǵaryp, Býchadaǵy qyrǵynǵa Resei áskeriniń qatysy joǵyn málimdedi. Onyń aitýynsha, Reseidi aiyptamas buryn, aldymen buǵan negiz bolarlyq bultartpas dálel usyný qajet.
«Resei armiiasy Býchany bosatqan kezde qala kósheleri tegis taza edi. Ólgen adamdardyń denesi tus-tusta shashylyp jatqan joq. Mundaǵy sáikessizdikti keńes músheleri baiqamaýy múmkin emes», – dedi ol.
Reseidiń tergeý komiteti Býchadaǵy qýǵyn-súrginge qatysty «jalǵan aqparat taratý jáne Resei armiiasyna kúie jaǵý» baby boiynsha qylmystyq is qozǵapty.
Qorǵanys ministrligi Resei armiiasynyń buǵan qatysy bary týraly aqparatty «feik» dep atap, «bul ýkrain ultshyldarynyń qolymen jasalǵan qylmys» dep málimdep úlgerdi.
Ázirlegen Dýman BYQAI
