Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń Qytaiǵa jumys sapary aiasynda All China Review basylymynda Qazaqstan týraly maqala jaryq kórdi. Onda elimizdiń ekonomikalyq damýyndaǵy qazirgi jetistikteri men Qazaqstan ekonomikasynyń sheteldik investitsiiany ne sebepti barǵan saiyn kóbirek tartyp otyrǵany sóz bolady. Sonyń negizgi tustaryna toqtalaiyq.
Birinshiden, ashyǵyn aitý kerek: búginde Qazaqstan – óńirdegi eń iri ekonomika. Demek, eń úlken ári eń tartymdy naryq ta osy. Muny naqty sandar dáleldeidi.
Qazaqstan ekonomikasynyń kólemi jalpy ishki ónimi 147,1 mlrd dollar bolatyn Ózbekstannan eki eseden de asady. Al óńirdegi ózge eldermen salystyrsaq, aiyrmashylyq odan da aiqyn: Túrikmenstan ekonomikasy 77,4 mlrd dollar, Qyrǵyzstan – 21,6 mlrd dollar, Tájikstan – 17,5 mlrd dollar deńgeiinde baǵalanǵan.
Jan basyna shaqqandaǵy JIÓ kórsetkishinde de Qazaqstannyń basymdyǵy anyq baiqalady. Qazaqstanda bul kórsetkish shamamen 15 myń dollarǵa jetken. Túrikmenstanda – 11,6 myń dollar, Ózbekstanda – 3,8 myń dollar, Qyrǵyzstanda – 3 myń dollar, al Tájikstanda – 1,7 myń dollar.
Qazaqstan men kórshi elder arasyndaǵy mundai aiyrmashylyq ekonomikanyń ónimdiligi joǵary ekenin jáne qosylǵan qun kóleminiń áldeqaida kóp ekenin kórsetedi. Al investorlar úshin dál osymańyzdy.
Ekinshiden, maqala avtorlary Qazaqstanda kapitaldyń shoǵyrlanýy uzaq jyldar boiy qalyptasqanyn atap ótedi.
Investorlardy munda ishki naryqtyń syiymdylyǵy, tabiǵi resýrstar qory, Eýropa men Aziianyń arasyndaǵy tiimdi geografiialyq ornalasýy, qarjy infraqurylymy jáne iri halyqaralyq jobalardy iske asyrý tájiribesi qyzyqtyrady. Sonymen qatar, Qazaqstannyń investitsiialyq saiasaty retteýdiń boljamdylyǵyn odan ári arttyrýǵa jáne investorlarǵa uzaq merzimdi jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik beretin qolaily jaǵdai qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Osy tusta Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń turaqty ári túsinikti biznes ortasynyń mańyzyn birneshe ret atap ótkenin eske alǵan jón. Sonyń nátijesinde Qazaqstan halyqaralyq kompaniialar úshin Ortalyq Aziiadaǵy eń iri ári eń damyǵan investitsiialyq alańǵa ainalyp otyr.
Úshinshiden, halyqaralyq baǵalaýlar boiynsha Qazaqstan ekonomikalyq kúrdelilik pen ekonomikalyq erkindik reitingterinde Ortalyq Aziiadaǵy ózge elderden joǵary orynda tur.
Bul kórsetkishter mańyzdy, óitkeni olar óndiristik quzyretterdiń damý deńgeiin, biznes ortanyń sapasyn jáne naryqtyq institýttardyń jai-kúiin kórsetedi.
Ekonomikalyq kúrdelilik indeksinde Qazaqstan álem boiynsha 55-orynda tur jáne óńirdegi basqa memleketterdiń bárinen edáýir alda keledi. Bul reiting ekonomikanyń tehnologiialyq turǵydan kúrdeli ónim óndirý jáne eksporttaý qabiletin, sondai-aq óndiristik jáne ónerkásiptik áleýettiń deńgeiin baǵalaidy.
Al Ekonomikalyq erkindik indeksinde Qazaqstan 68-orynda. Bul reitingti jasaý kezinde menshik quqyǵyn qorǵaý, memlekettik retteýdiń tiimdiligi, ekonomikanyń ashyqtyǵy jáne biznesti júrgizý jaǵdailary eskeriledi.
All China Review avtorlary Qazaqstannyń óńirdegi kóshbasshylyq pozitsiiasy ekonomikasynyń aýqymy men qurylymyna, institýttarynyń sapasyna jáne uzaq merzimdi kapitaldy tartý qabiletine negizdelgenin atap ótedi.
Elimiz memlekettik basqarý júiesin jańǵyrtyp, naryqtyq institýttardy nyǵaityp, investorlarúshin jaǵdaidy jaqsartyp keledi. Bul baǵytta Konstitýtsiialyq reformanyń da yqpaly zor. Óitkeni ol basqarý tiimdiligin arttyryp, eldiń uzaq merzimdi institýtsionaldyq negizin kúsheitedi.
Osynyń barlyǵy halyqaralyq investorlardyń qyzyǵýshylyǵyn arttyryp otyr.
Investorlar úshin investitsiia salýdaǵy negizgi ólshemderdiń qatarynda retteýdiń boljamdylyǵy, menshik quqyǵynyń qorǵalýy jáne ekonomikalyq saiasattyń turaqtylyǵy bar. Qazaqstanda júrgizilip jatqan reformalar dál osy talaptarǵa jaýap beredi. Sondyqtan elimizge sheteldik biznes burynǵydan da kóbirek kelip, investitsiia kólemi artyp keledi.
Jalpy alǵanda, Qazaqstan – Ortalyq Aziiadaǵy sózsiz kóshbasshy. Al óńirdegi basqa elderdiń bul deńgeige jetýi úshin áli talai jyl qajet.
