Nazarbaev bilikten ketkeli 5 jyl: elde ne ózgerip, ne qaldy?

Nazarbaev bilikten ketkeli 5 jyl: elde ne ózgerip, ne qaldy?
Sergei Gýneev / RIA Novosti

Belgili saiasattanýshy Ǵaziz Ábishev Nazarbaev bilikten ketkeli elde ne ózgerip, ne qalǵanyna taldaý jasady, - dep habarlaidy Dalanews.kz

19 naýryzda eks prezident Nursultan Nazarbaevtyń bilikten ketkenine 5 jyl bolady. Sodan beri Toqaevtyń prezidenttik mandaty respýblikalyq sailaýda eki ret bekitildi.

Saiasattanýshynyń sózinshe, Qazaqstanda sodan beri ózgergen de, ózgerissiz qalǵan nárseler de bar.

"Birinshiden, qazirgi gesaiasi jaǵdaida memleketti tájiribeli diplomattyń basqarýy Qazaqstan úshin artyqshylyq bolyp sanalady. Jahandyq ońtústiktiń únsiz maquldaýymen ujymdyq Batys pen Shyǵys blok arasyndaǵy jahandyq qarama-qaishylyq Ortalyq Aziiaǵa áser etpei qoimady. Bul jerde biraz nárse mańyzdy: syrtqy saiasi ustanymdy hirýrgiialyq tujyrymdaý, basqa memleketterdiń basshylarymen joǵary deńgeidegi kelissózder men jeke qarym-qatynastar, múddeler tepe-teńdigin muqiiat saqtaý. Jalpy qazaq memlekettiligi árqashan osyndai ikemdiligimen erekshelendi, Prezident Toqaev bul áleýetti barynsha iske asyra bildi", - deidi saiasattanýshy.

Ekinshiden, Ǵaziz Ábishevtiń sózinshe, saiasi júieni birtindep reformalaý bastalǵan.

"Saiasi óristi taryltqan aldyńǵy onjyldyqtardaǵy reformalar kezeń-kezeńimen keri qaitarylýda. Jumys muqiiat júrgizilip kele jatyr: órkenietti saiasi talqylaýdy jandandyrýǵa arnalǵan keńestik institýttar ázirlenip jatyr, parlamenttik kóppartiialyq júie qalpyna keltirildi. Májilis, máslihattar depýtattaryn, túrli deńgeidegi ákimderdi tikelei sailaý engizildi.

Memleket óz ideialaryn júzege asyrýda ámirshildik pen ákimshilik dóreki kúshterdi azyraq qoldanady jáne sarapshylar qaýymdastyǵyna kóbirek qulaq asady. Memlekettik apparatta ótken dáýirdiń kóptegen ámirshil-biýrokratiialyq instinkti saqtalyp qaldy, biraq olar qoǵamdyq talappen jumys isteý qajettiligine turaqty túrde aýysyp kele jatyr. Meritokratiia men qoǵamdyq ustanym negizinde qalyptasqan jańa saiasi-biýrokratiialyq memlekettik elitalardyń paidasyna otbasylyq-klandyq oligarhiialyq elitalardyń teńestirilýimen jańa saiasi landshaft qalyptasyp keledi", - deidi Ábishev.

Úshinshiden, ekonomikany naqty indýstriialandyrý ideiasy qaita jandanǵan.

"Prezident Toqaev "at áskerleriniń shabýyly" áreketterin synai otyryp, óziniń keńesshileri men kómekshilerinen naqty, mán-maǵynasy bar jáne júzege asyrylatyn ekonomikalyq baǵdarlamany talap etedi. Ártúrli kózderden alynǵan ártaraptandyrylǵan investitsiialarǵa súiený jáne memlekettik múdde oligarhiialyq múddeden joǵary", - deidi saiasattanýshy.

Tórtinshiden, Ǵaziz Ábishevtiń sózinshe, áleýmettik baǵyttar qolǵa alynǵan.

"Iaǵni sotsialistik teńestirý emes, jyrtqysh kapitalizm de emes. "Ulttyq qor balalarǵa" baǵdarlamasynyń áleýmettik-saiasi mańyzy zor: el turǵyndary munai rentasyn bólýge kúrdeli biýdjettik júie arqyly ǵana emes, sonymen qatar, jeke tulǵalardyń naqty shottaryna aýdarymdar arqyly tikelei qol jetkizip otyr. Mundaǵy ideologiialyq quramdas bólik qarjy emes: halyq qazba bailyqtarǵa ielik etedi, ony satýdyń bir bóligin alady jáne ulttyq bailyqtyń durys paidalanylýyn qamtamasyz etedi. Uzaq merzimdi perspektivada joba adekvatty azamattyq sananyń ósýine investitsiia salýy kerek", - deidi Ǵaziz Ábishev.