Keldi de, otyrdy. Zal lyq toly, aýzy-murnynan shyǵady.
Kontsert bastalýǵa shamamen 10 minýt qalǵan bolar. Mine, osy sátte Zaýer men Merkel kirip keldi. Tórge shyqqan joq, el qusaqty sál shetkerirek ornalasqan orynǵa jaiǵasty. Merkelmen kórshi otyrǵan bir ájei, kantslerge qarady da, sasyp qalǵan bolýy kerek: «Keshirińiz, siz fraý Merkelsiz be?» – dep surady.
Ol sál jymidy da: «Sálden soń roialdiń oinaitynyna qanshalyqty senimdi bolsańyz, meniń Merkel ekenime de sonshalyqty senýge bolady", - dedi.
Ájei kúlip jiberdi. «Keshirińiz, sizge únemi qoiatyn qisynsyz suraqtardy qaitalap, mazańyzdy almaiyn».
Al biz bárin estip otyrmyz. Baqytymyzǵa qarai biz de Merkelge jaqyn ornalasqan edik.
Kontsert bastaldy. Aiaqtaldy. Shymyldyq jabylǵannan keiin álgi ájei taǵy da suraq qoidy.
– Qalai, sizge unady ma, Merkel hanym?
– Siz mundai án keshterine menen qaraǵanda jii keletin siiaqtysyz. Sondyqtan muny aldymen sizden suraý kerek siiaqty. Óz basym bul salanyń mamany emespin. Biraq, tyńdaýshy retinde kontsert kóńilimnen shyqty.
Ájeimen az-kem áńgimelesken kantsler qosh aitysty. Aitpaqshy, kantslerdiń janynda qaýǵadai saqaly bar, túri nemiske tipten kelmeitin bireý otyrdy. Ishtei «Aýǵanstannan kelgen bolar» dep boljadym. Ol ún qatqan joq. Biraq, kontserttiń basynan-aiaǵyna deiin Merkelden kóz almady.
Foiege shyqqan sátte birneshe adam kantslermen sýretke túskisi keldi. Tústi. Árqaisysy kezegin kútti.
Budan keiin kantsler syrtqa shyqty. Syrtta ony túsi de, terezeleri de qara eki BMV kóligi kútip tur eken. Baqsam, nómirleri de qarapaiym, tipti elshiliktiń de nómiri emes. Merkel joldasy ekeýi bulardyń bireýine otyryp ketip qaldy. Olar ornynan jyljyǵan sátte joldyń arǵy jaǵynda politsiia kóligi (Opel-Astra) de arttarynan júrdi.
«Migalkasyn» qosqan da joq. Ún-túnsiz ketti. Kórip turdyq, kantslerdiń «korteji» kelesi baǵdarshamda qyzylǵa toqtady. Jasyl janǵannan keiin ári qarai júrip ketti. Typ-tynysh. Álgi kóliktiń ishinde Germaniia kantsleri ketip barady dep oilamaisyń da...
Iá, tańǵalarlyq túk joq. Munyń aty – qarapaiymdylyq. Tańǵalatynym, ol áli kúnge deiin qalai tiri júr? Joq, ras.
Bul kisi bútin bir eldiń basshysy. Jańa kontsertte otyrǵanda bireý kelip atyp, baýyzdap, tipti bolmasa tistep alsa qaiter edi? Janynda, ne kontsert zalynda, ne dálizde birde-bir oqqaǵar joq. Kantsler keldi eken dep alashapqyn bolǵan adamdy kórmedim.
Aitpaqshy, aitýdy umytyp baramyn. Qyzyq boldy. Kontserttiń bel ortasynda Merkeldiń telefony shyldyrlady. Telefondy sómkesinen shyǵaryp alǵany sol edi, kúieýi tartyp aldy. Qaltasyna sala saldy da, ashýly túrimen áieliniń qulaǵyna áldene dep sybyrlady...
Sonymen, Merkel qalai tiri júr? Munyń úsh sebebi bar, bizdińshe.
Birinshiden, kez kelgen terakt aldyn ala josparlanady. Merkeldiń álgi kontsertke keletinin ainalasynan basqa eshkim bilgen joq. Bul – qaýipti seiiltetin sebep.
Ekinshi, keibir prezidentter, naqtyraq aitqanda diktatorlarǵa qaraǵanda Merkel qarapaiym kiinedi, eldiń nazaryn ózine aýdartpaýǵa tyrysady.
Úshinshiden, ol ádil, demokratiialyq jolmen sailanǵan saiasatker. Demek, aldy da, arty da taza. Al mundai basshylardyń kez kelgen avtoritarly kósemmen salystyrǵanda dushpany az, tipten joq. Sondyqtan da ol óz halqynan qoryqpaidy. Saiyp kelgende, álgi kontsertte Merkeldi kóre sala «tiraniiaǵa toqtaý salamyn» deitin adam da atymen bolmaidy.
Ol jýrnalisterdiń saýalyna árdaiym ashyq, shyn jaýap beredi. Ony kórgende keibireýler «bul múmkindikti paidalanyp qai sheneýnikten qandai jábir kórgenimizdi aityp qalaiyq» dep asyqpaidy.
Merkelge kez kelgen diktator qyzyǵa ári qyzǵana qaraidy. Olar árdaiym qaptaǵan oqqaǵardyń ortasynda, qabyrǵasyn kók tiregen qamaldyń ishinde turady. Diktatorlar óz halqynan qorqady. Óz halqyna senbeidi. Munyń birneshe sebebi bar. Ony ózińiz de jaqsy bilesiz...
Aýdarǵan Dýman BYQAI
