Freedom Inside '26

Memleket ipotekany keshire bastaýy múmkin be?..

Memleket ipotekany keshire bastaýy múmkin be?..
«Múmkin...» deidi ekonomist Rasul Rysmambetov. Buǵan azdan soń oralamyz, ázir alystaǵy Amerikaǵa sapar shegip qaitaiyq.

AQSh-ta turǵyndarmen tildesip, qoǵamnyń ańysyn ańdyp otyratyn áigili Gallup institýty bar. Sol institýt biyl el ishinde «Federaldy rezerv júiesine (FRJ) jáne onyń tóraǵasyna qanshalyqty senesiz?» degen saýalnama júrgizdi.

2001-2023 jyldyń aralyǵynda bizdińshe Ulttyq bankti basqarǵan menedjerlerge baǵa berildi. Ár jyldary FRJ-ǵa jetekshilik etken Grinspen, Bernanke, Iellen jáne Paýeldiń «senim reitingi» jasaldy.

Amerikalyqtar infliatsiia tómendegen, jumyssyzdyq azaiǵan, biznesti kreditteý kóbeigen Klinton-Grinspen dáýirindegi 90-shy jyldardy saǵynatynyn aitqan. AQSh-ta FRJ saiasaty men halyqtyń ál-aýqaty tyǵyz bailanysty.


Al bizde mundai saýalnama júrgizile me? Bir jarym jylǵa jýyq Ulttyq bankti basqarǵan Ǵalymjan Pirmatov ne bitirdi? Onyń "senim reitingi" qandai? Onyń sheshimderi halyqtyń kóńil-kúii men ámiianyna qalai áser etti?

– Pirmatovtyń aýysýy logikaǵa siiady. Onyń tusynda bankter tutyný kreditterin taratýmen ainalysyp ketti. Biznesti kreditteý birjolata toqtap qaldy. Bylaisha aitqanda, bankter halyqtyń ústinen kún kórdi.

Eski Qazaqstannyń biren-saran belsendisi zeinetaqy shotyndaǵy aqshany baspanaǵa baǵyttaý deitin ideiany oilap tapty. Naryqtaǵy úi baǵasy qutyryp shyǵa keledi. Usynys suranysqa sai bolmady. Qurylys kompaniialarynyń toiymsyz, tamaqsaý basshylary ákim-qaralardyń urtyn mailap, qurylysqa qajetti ýchaskilerdi ondap, júzdep satyp aldy.


Úidiń irgesin kótermei jatyp, saýdaǵa shyǵardy. Araǵa alyptasarlar endi. Úi baǵasy jalynan sipatpaityn jaǵdaiǵa jetti, – deidi osy tusta ekonomist Rasul Rysmambetov.

 

Al naqty ipotekany keshirýge qatysty mańyzdy aqparaty siltemeden oqi alasyzdar:

https://t.me/dalainside/1460