Memleket ipotekany keshire bastaýy múmkin be?..

Memleket ipotekany keshire bastaýy múmkin be?..
«Múmkin...» deidi ekonomist Rasul Rysmambetov. Buǵan azdan soń oralamyz, ázir alystaǵy Amerikaǵa sapar shegip qaitaiyq.

AQSh-ta turǵyndarmen tildesip, qoǵamnyń ańysyn ańdyp otyratyn áigili Gallup institýty bar. Sol institýt biyl el ishinde «Federaldy rezerv júiesine (FRJ) jáne onyń tóraǵasyna qanshalyqty senesiz?» degen saýalnama júrgizdi.

2001-2023 jyldyń aralyǵynda bizdińshe Ulttyq bankti basqarǵan menedjerlerge baǵa berildi. Ár jyldary FRJ-ǵa jetekshilik etken Grinspen, Bernanke, Iellen jáne Paýeldiń «senim reitingi» jasaldy.

Amerikalyqtar infliatsiia tómendegen, jumyssyzdyq azaiǵan, biznesti kreditteý kóbeigen Klinton-Grinspen dáýirindegi 90-shy jyldardy saǵynatynyn aitqan. AQSh-ta FRJ saiasaty men halyqtyń ál-aýqaty tyǵyz bailanysty.


Al bizde mundai saýalnama júrgizile me? Bir jarym jylǵa jýyq Ulttyq bankti basqarǵan Ǵalymjan Pirmatov ne bitirdi? Onyń "senim reitingi" qandai? Onyń sheshimderi halyqtyń kóńil-kúii men ámiianyna qalai áser etti?

– Pirmatovtyń aýysýy logikaǵa siiady. Onyń tusynda bankter tutyný kreditterin taratýmen ainalysyp ketti. Biznesti kreditteý birjolata toqtap qaldy. Bylaisha aitqanda, bankter halyqtyń ústinen kún kórdi.

Eski Qazaqstannyń biren-saran belsendisi zeinetaqy shotyndaǵy aqshany baspanaǵa baǵyttaý deitin ideiany oilap tapty. Naryqtaǵy úi baǵasy qutyryp shyǵa keledi. Usynys suranysqa sai bolmady. Qurylys kompaniialarynyń toiymsyz, tamaqsaý basshylary ákim-qaralardyń urtyn mailap, qurylysqa qajetti ýchaskilerdi ondap, júzdep satyp aldy.


Úidiń irgesin kótermei jatyp, saýdaǵa shyǵardy. Araǵa alyptasarlar endi. Úi baǵasy jalynan sipatpaityn jaǵdaiǵa jetti, – deidi osy tusta ekonomist Rasul Rysmambetov.

 

Al naqty ipotekany keshirýge qatysty mańyzdy aqparaty siltemeden oqi alasyzdar:

https://t.me/dalainside/1460