QAZBILIM ulttyq litseileriniń jetekshisi Aiatjan Ahmetjanuly besinshi synyp oqýshylary arasynda boqtyq sózderdiń qoldanylýyna qatysty pikir bildirdi. Ol qyz balalardyń ádepsiz tildesýi qoǵamdaǵy jalpy mádeni quldyraýdyń kórinisi ekenin aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aita keteiik, Threads áleýmettik jelisinde besinshi synypta oqityn qyzdyń synyptasyna jazǵan haty tarap ketti. Hatty oqýshy qyz túrli bylapyt sózderdi jazǵan.
Pedagogtyń aitýynsha, oqýshylar arasyndaǵy boqtyq sóz burynnan bar másele bolǵanymen, sońǵy jyldary jaǵdai ýshyǵyp ketken. Aiatjan Ahmetjanuly bul taqyrypty buryn da kótergenin eske saldy.
«5 synyptyń qyzdarynyń chattaǵy boqtyq sózi talqylanyp jatyr. 16 jyldan beri ustazdyq etip júrgen adam retinde boqtap sóileý oqýshylar arasynda óte aýyr. Al qyz balalar arasynda tipten aýyr ekenin anyq. Ótken jyly osy týraly jazǵan postym edi!» – dedi ol.
Ustazdyń aitýynsha, muǵalimdik jolyn bastaǵan kezde-aq balalardyń sóz mádenieti alańdatqan.
«Eń alǵash mektepte muǵalim bolǵanda oqýshylardyń aýzy nege las dep oilaitynmyn. Bul qazir tipten aýyrlap ketti. Qazir qyzdarǵa deiin, kishkentai balalarǵa deiin boqtap sóileidi. Tipti jaǵańdy ustaisyń keibirine…»
Ol oqýshylardyń muǵalimder baqylaýynan tys chattaryndaǵy tildik ahýal da asa aýyr ekenin atap ótti.
«Oqýshylardyń muǵalimsiz otyratyn chattaryna kire qalsań, ana jerdegi tildesý mádenietinen adam shoshidy. Biraz jyl osy máseleni kóp oilandym. Biraq, siyr sý ishse, buzaý muz jalaidy. Sebep, balada emes, sebep qoǵamda eken».
Aiatjan Ahmetjanuly balalardyń boqtap sóileýiniń túp-tamyry eresekterdiń minez-qulqynda jatqanyn aitady.
«Aýlada bala oinatyp, balalarmen tura qalsań, telefonda nemese ózara sóilesip turǵan adamdardyń aýzynan aq it kirip, kók it shyǵyp jatady. Qasynda balalar oinap júredi, áleýmettik orta dep oilanbaidy da adamdar».
Onyń sózinshe, mundai kórinister kóshede de, toida da, tipti otbasylyq ortada da jii baiqalady.
«Kóshede ketip bara jatsań, kei adamdardyń sózinen adam uialady. Sózden qusyq tógilip, jyn shashyrap ketip bara jatqan adamdardy kóresiń. Bundai kórinis keide toilarda da, úidiń kireberisinde de kórinip jatady. Tipti kei otbasynda dastarqan basynda boqtap sóilep, telefonda bireýdiń sheshesinen túsip, ákesinen jibere beretin úlkenderdi kóremiz».
Pedagog qazaq tilindegi eń qasietti uǵymdardyń ózi boqtyqqa ainalyp bara jatqanyn aitty.
«Qazaqtyń eń qadirli hám qasietti sheshe degen sózin boqtyqqa ainaldyryp boldyq».
Ol kinoindýstriia men áleýmettik jelilerdiń de til mádenietine keri áser etip otyrǵanyn jasyrmady.
«Kinomyz tolǵan boqtyq, báiádep sózge toldy. Ekrannan boqtap sóilemese aýzynyń dámi kirmeitin, etikadan jurdai essiz kinolardy emin erkin kórsetemiz. Bala shaǵamyzdan uialatynymyz uialamyz, uialmaitynymyz bári bir otyra beremiz!»
Áleýmettik jelidegi jaǵdai tipti kúrdeli ekenin de atap ótti.
«Áleýmettik jeli she? Onda tipti ádep joq. Tik tok, insta, treds, Facebook bárinde qazir eń ótimdi ol – Reels. Al sol qys videolar seriiasynda ne joq? Ósekten tósekke deiingi, bas kiimnen ish kiimge deiingi, kósem sózden kóbik sózge deiingi bádiktiń bári bar. Al, bizde jelige jas shektemesi joq. Odan bári óz “tálimin” alyp jatyr…»
Onyń pikirinshe, balalar - qoǵamnyń ainasy ǵana.
«Al, balanyki ne? Sol úlkenderdiń kórinisi, jańǵyryǵy, úlesi! Olar úshin boqtap sóileý sán! Óitkeni úlkender úshin ol batyrlyq, sheshendik, nazar aýdartý, trend, kúshtilik!»
Aiatjan Ahmetjanuly bul máseleni búgingi tárbiedegi eń aýyr túiinderdiń biri dep atady.
«Bul óte aýyr! Qazir men ulttyq mektepte osy ul men qyzdyń ulttyq ibasyn, ádebin qalai qalpyna keltirem dep basymdy qasyp júrmin. Mektepte kúnde tárbie beremiz, biraq, qoǵam las, esikten shyǵa bere búlinedi. Bul tárbie máselesindegi eń aýyr túiinniń biri. Birge oilanaiyq».
Sóz sońynda ol jeke ustanymyn da atap ótti.
«Ózim ómirde qansha ashýlansam da boqtap sóilemeitin adammyn. Jalǵyz boqtyq sózim bar – esek degen, keide qoldansam da esekterden uialam). Myna fotoda da uiat qysyp otyrǵan edi, biraq sebebi, ózim úshin emes, ózge úshin…»
