Eltańbany kórsetýden qinalsa ol bizdiń bilim salasynyń tyrnaqshanyń ishindegi jetistigi dep bilýimiz kerek. Qazir bizdiń ýniversitetterdiń missiiasyn qarap kórińizshi? Bárinde «básekege qabiletti bolý», «úzdik ataný» degen sekildi jattandy jaýap alasyz. Qai jaǵynan úzdik, qandai báseke onda sharýa joq.
Men ózim eki óńirde JOO basqardym. Mysaly, Aqtóbedegi ýniversitetti basqarǵanda biz negizgi missiia retinde Abaidyń tolyq adam ilimin negizge aldyq. Stýdent ýniversitet qabyrǵasynan bilim men qatar ilimdi alyp shyǵýy qajet. Olardyń ýaqytyn urlap, túrshi is-sharalarǵa salyp, qolbala qylmai, jan-jaqty bilimmen qarýlanyp shyǵýyna jumys istegen jón.
Mektepterde de sol naýqanshylyq. Bitpeitin jinalys. Jaqynda qanshama mektep direktoryn jelpildetip Astanaǵa shaqyryp, jiyn jasady. Sol qajet pe? Bilim salasy aqsap jatqan kezde, oqýlyq sapasy syn kótermeitin kezde jiyn-sharanyń ne qajeti bar? Ministrlikterdiń basqa sharýasy joq pa? Onyń ornyna mektepterde júieli negizde bilim beretin baǵdarlama jasaýymsyz kerek edi.
Biz ulttyq tárbie men halyqtyq institýttardy joǵaltyp aldyq. Dúbara urpaq kóbeidi. Qazir mektep baǵdarlamasynda Alash qozǵalysyn, tulǵalaryn oqytady. Biraq keshe ǵana mektepten shyqqan bala búgin olardy umytady. Mine bizdegi bilim júiesiniń álsizdigi. Ondai jaǵdaida rámizderdi tanymady dep kimge kiná qoiamyz? Bitpeitin bir reformalar. Ol reformaǵa halyqtyń daiyndyǵy bar ma, eshkim sanasyp jatqan joq. Osynyń bárin kórgen aqyldy jigitter men qyzdar shetelge ketip jatyr.
Baiqap qarasańyz, jer máselesi, ulttyq, memlekettik dúniege kelgende ózge ulttardyń daýsyn estimeisiz. Olardyń bul memleketke túk jany ashymaityndai. Memlekettilik, eldik, patriotizm máselesinde tek jergilikti ult qana shyryldap júrgendei. Naǵyz kúresetin, oilanatyn másele osy. Máseleniń sheshimin túbegeili túrde qarastyrmasaq, nemquraily, dúbara qoǵam ókilderiniń sany kóbei bermek.
Baýyrjan Erdembek – filologiia ǵylymdarynyń doktory
