Ulttyq bank derekterine sáikes, Qazaqstan ekonomikasyna tartylatyn jalpy tikelei sheteldik investitsiialar (TShI) kólemi 2024 jyldyń 9 aiynda qatty tómendegen. Osy derekterdi egjei-tegjei zerttegen ekonomist Ǵalymjan Aitqazin bul rette Qazaqstan "taza taqyrǵa otyrǵanyn" naqtylaidy, dep jazady Dalanews.kz.
Ol Ulttyq bank usynǵan derekte jalpy tikelei sheteldik investitsiialar nemese sheteldik investitsiianyń jalpy kólemi investorlardyń el ekonomikasyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn baiqatqanymen, kapitaldyń syrtqa aǵylýyn eskermeitinin basa aitady.
Basqasha aitqanda, jalpy tikelei sheteldik investitsiialar masshtabty kórinisti tanytsa, al taza tikelei sheteldik investitsiialar ekonomikaǵa túpkilikti áserdi aiqyndaidy. Osylai degen maman sońǵysyna qatysty esepterge zer salyp kórgen.
"Bul óte mańyzdy jait, óitkeni tartylǵan týra taza investitsiia jalpyǵa qaraǵanda sheteldik investorlardyń kapitaldy qaitarý, sheteldegi bas kompaniia qaryzdaryn óteýi jáne aqyry paida nemese dividendter túrinde elden kapitaldy shyǵarý syndy esep-qisaptardy qamtidy. QR Ulttyq bankiniń derekterine súiensek, 2024 jyldyń alǵashqy 9 aiynda ekonomikaǵa tartylǵan tikelei sheteldik investitsiianyń taza kólemi 72,8 mln dollardy qurap, antirekordty kórsetti. Al 2023 jyly sol kezeńde bul kórsetkish 3,4 mlrd dollardy quraǵan, jalpy tikelei sheteldik investitsiia kólemi bolsa, 2023 jyly 12,7 mlrd dollar boldy. Kórdińizder me, 2023 jylmen salystyrǵanda taza tikelei sheteldik investtsiia kólemi bizde 98%-ǵa (!) bir-aq qulaǵan. Bul Qazaqstan tarihyndaǵy resmi eń tómen kórsetkish (2005 jyldan bastap) bolyp tabylady", - deidi Tengenomika Telegram arnasynyń avtory.
Onyń aitýynsha, eger Qazaqstanǵa tikelei sheteldik investitsiialardy (TShI) tartýdaǵy jalpy jaǵdai osyndai aianyshynty kúide bolsa, al syrtqy TShI boiynsha netto-pozitsiianyń jaǵdaiy múlde múshkil.
"Bir jaǵynan, kapitaldy syrtqa shyǵarý jáne shikizat sektoryndaǵy investitsiialardyń tómendeýi qoldanystaǵy iri jobalar merziminiń aiaqtalýyna bailanysty týyndap jatqany túsinikti. Degenmen jańa jobalar týraly áli sóz joq. Ekinshi jaǵynan, Salyq kodeksin qaita-qaita qaraý jáne iri sheteldik bizneske qatysty memleket tarapynan retteýshi qysymnyń kúsheiýine bailanysty investitsiialyq ahýal men iskerlik ortada dúdamaldylyq kúsheiýde. Sol sekildi aimaqtaǵy geosaiasi táýekelder men Reseimen tyǵyz bailanysty bolýymyz da buǵan áseri bolýy múmkin", - deidi ol.
Aitqazin keibireýler, sonyń ishinde Úkimettegi adamdar arasynda "Qazaqstanǵa sheteldik investitsiialardyń qajeti joq" dep sanaityndar baryn aitady. Olar: "Bizge óz qorlarymyz (Ulttyq qor, BJZQ), memlekettik holdingter men ulttyq kompaniialarymyz jetkilikti" deitin kórinedi.
"Ainalaiyn, Qazaqstan ekonomikasy tek ishki investitsiialar esebinen uzaqqa barmaidy, óitkeni mundai kózderdiń jyldam túgesilý qaýpi bar. Kerisinshe, syrtqy investitsiialarmen aqsha ǵana emes, jańa tehnologiia men quzyrettilik, sondai-aq turaqty jumys oryndary da keledi. Sonymen qatar, sheteldik investorlar barda elimizge búkil álemdegi investitsiialyq qorlar men jeke investorlardy tartý ońaiyraq bolady", - deidi maman.
Buǵan deiin saitymyzda "Qazaqstan qalai orta derjava atanyp júr" degen maqala jariialanǵan bolatyn.
