Búgin Májilis minberinde depýtat Ashat Aimaǵambetov jańa Konstitýtsiia jobasyna qatysty qoǵamdaǵy eń ótkir ári daýly suraqtarǵa jaýap berýge tyrysty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Referendým qarsańynda qoǵam ekiudai pikirde. Biri qujatty jańǵyrtý qajet dese, endi biri áleýmettik kepildikter álsirei me dep alańdaidy. Aimaǵambetovtiń sózi dál osy kúmán men synǵa baǵyttaldy.
Onyń aitýynsha, 16 aqpannan beri «Ádiletti jáne progressivti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstitýtsiiasy úshin» jalpyulttyq koalitsiiasy eldi aralap, myńdaǵan kezdesý ótkizgen. Sol kezdesýlerde halyqty eń kóp mazalaǵan másele bilim men densaýlyq saqtaý salasynyń bolashaǵy bolǵan. Áleýmettik jelilerde «bilim men meditsina tolyq aqyly bolady» degen aqparat taraǵan. Depýtat bul pikirdi ashyq túrde feik dep atady.
«Taǵy da qaitalap aitamyn, bilim men meditsina azamattarymyz úshin aqysyz ári qoljetimdi bolyp qala beredi»,- dedi ol.
Aimaǵambetov Qazaqstan áleýmettik memleket bolyp qala beretinin, bul qaǵida jańa Konstitýtsiia jobasynda naqty bekitilgenin aitty. Onyń sózinshe, memlekettik biýdjettiń shamamen 40 paiyzy áleýmettik salaǵa baǵyttalady jáne bul baǵyt ózgermeidi. Sonymen qatar Ata zańnyń 1-babynda memlekettiń eń joǵary qundylyǵy adam jáne onyń quqyqtary ekeni aiqyn jazylǵanyn eske saldy. Jańa jobada áleýmettik qyzmetterdi aqysyz alý quqyǵy naqty kórsetilgenin alǵa tartty.
Degenmen qoǵamdaǵy kúmán tek meditsina men mektep tóńireginde emes. Konstitýtsiiadan «memlekettik joǵary oqý oryndary» degen tirkesti alyp tastaý usynysy da qyzý talqylanyp jatyr. Kei sarapshylar muny jekeshelendirýdiń kezekti qadamy dep qabyldady. Aimaǵambetov bul tujyrymmen kelispeitinin bildirdi. Onyń aitýynsha, búgingi tańda memlekettik granttar arqyly stýdentter tek memlekettik emes, jekemenshik ýniversitetterde de tegin oqi alady. Mysal retinde KIMEP ýniversiteti, Maqsut Nárikbaev atyndaǵy ýniversitet jáne Turan ýniversiteti ataldy. Onyń pikirinshe, norma áleýmettik kepildikti qysqartý emes, grant iegerlerine tańdaý erkindigin berý úshin usynylyp otyr.
Sóz bostandyǵyna qatysty da alańdaýshylyq bar. Ásirese sońǵy jyldary syn aitqan azamattarǵa qatysty sot protsesteri jiilegeni qoǵamda jii talqylanady. Aimaǵambetov jańa Konstitýtsiia jobasynda syn aitý quqyǵy men adamnyń ar-namysyn ádeii qorlaý uǵymdarynyń arasy naqty ajyratylǵanyn aitty.
«Laýazymdy tulǵalardy synaýǵa, olardyń qyzmetine qatysty jaǵymsyz pikir bildirýge bolady. Biraq eshkimdi kemsitýge, qorlaýǵa bolmaidy», - dedi depýtat.
Bul jerde negizgi suraq ózgermeidi: normanyń mátini qalai jazylsa da, ony qoldaný tájiribesi qandai bolady? Qoǵam dál osy orynda kúmándanady. Zańdaǵy sóz bostandyǵy men shynaiy qoǵamdyq praktika árdaiym sáikes kele bermeitini belgili.
Taǵy bir daýly taqyryp arnaiy quqyqtyq rejimderge qatysty. Keibir sarapshylar mundai normalar bolashaqta «erekshe aimaqtar» arqyly memlekettiń ýnitarlyq qaǵidatyna qaýip tóndirýi múmkin degen pikir aitty. Aimaǵambetov muny joqqa shyǵardy. Onyń sózinshe, arnaiy rejimder eldiń ekonomikalyq egemendigin kúsheitýge baǵyttalǵan. Iri investitsiialyq jobalarǵa uzaq merzimdi turaqtylyq qajet. Qarapaiym zańdar biýdjet tapshylyǵy nemese saiasi ózgeristerge bailanysty ońai túzetilýi múmkin, al konstitýtsiialyq deńgeidegi kepildik investorǵa senim beredi. Mysal retinde Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵy jáne Alataý qalasy ataldy.
Degenmen qoǵam úshin basty másele investor senimi emes, azamattyń senimi. Konstitýtsiiaǵa engiziletin ár norma tek ekonomikalyq tartymdylyqty emes, bilik pen qoǵam arasyndaǵy senimdi de aiqyndaidy. Sońǵy jeti jylda elde aýqymdy saiasi ózgerister boldy. Tórt saiasi reformalar paketi qabyldandy, 2022 jylǵy konstitýtsiialyq ózgerister júzege asty. Biraq reformalardyń naqty nátijesi halyqtyń kúndelikti ómirinde qanshalyqty sezildi degen suraq ashyq kúiinde qalyp otyr.
Aimaǵambetov sóz sońynda áriptesterin óńirlerdegi qoǵamdyq pikirdi muqiiat taldap, azamattardy mazalaǵan suraqtarǵa naqty jaýap berýge shaqyrdy. Referendýmǵa az ýaqyt qaldy. Búgingi Májilis minberinen aitylǵan sózder tek túsindirý jumysy emes, qoǵamdaǵy kúmánge berilgen saiasi jaýap boldy. Endigi sheshimdi halyq qabyldaidy.
