بٷگٸن مەجٸلٸس مٸنبەرٸندە دەپۋتات اسحات ايماعامبەتوۆ جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنا قاتىستى قوعامداعى ەڭ ٶتكٸر ەرٸ داۋلى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
رەفەرەندۋم قارساڭىندا قوعام ەكٸۇداي پٸكٸردە. بٸرٸ قۇجاتتى جاڭعىرتۋ قاجەت دەسە, ەندٸ بٸرٸ ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەر ەلسٸرەي مە دەپ الاڭدايدى. ايماعامبەتوۆتٸڭ سٶزٸ دەل وسى كٷمەن مەن سىنعا باعىتتالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 16 اقپاننان بەرٸ «ەدٸلەتتٸ جەنە پروگرەسسيۆتٸ قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسيياسى ٷشٸن» جالپىۇلتتىق كواليتسيياسى ەلدٸ ارالاپ, مىڭداعان كەزدەسۋ ٶتكٸزگەن. سول كەزدەسۋلەردە حالىقتى ەڭ كٶپ مازالاعان مەسەلە بٸلٸم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بولاشاعى بولعان. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە «بٸلٸم مەن مەديتسينا تولىق اقىلى بولادى» دەگەن اقپارات تاراعان. دەپۋتات بۇل پٸكٸردٸ اشىق تٷردە فەيك دەپ اتادى.
«تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, بٸلٸم مەن مەديتسينا ازاماتتارىمىز ٷشٸن اقىسىز ەرٸ قولجەتٸمدٸ بولىپ قالا بەرەدٸ»,- دەدٸ ول.
ايماعامبەتوۆ قازاقستان ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت بولىپ قالا بەرەتٸنٸن, بۇل قاعيدا جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىندا ناقتى بەكٸتٸلگەنٸن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ شامامەن 40 پايىزى ەلەۋمەتتٸك سالاعا باعىتتالادى جەنە بۇل باعىت ٶزگەرمەيدٸ. سونىمەن قاتار اتا زاڭنىڭ 1-بابىندا مەملەكەتتٸڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى ادام جەنە ونىڭ قۇقىقتارى ەكەنٸ ايقىن جازىلعانىن ەسكە سالدى. جاڭا جوبادا ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ اقىسىز الۋ قۇقىعى ناقتى كٶرسەتٸلگەنٸن العا تارتتى.
دەگەنمەن قوعامداعى كٷمەن تەك مەديتسينا مەن مەكتەپ تٶڭٸرەگٸندە ەمەس. كونستيتۋتسييادان «مەملەكەتتٸك جوعارى وقۋ ورىندارى» دەگەن تٸركەستٸ الىپ تاستاۋ ۇسىنىسى دا قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. كەي ساراپشىلار مۇنى جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ كەزەكتٸ قادامى دەپ قابىلدادى. ايماعامبەتوۆ بۇل تۇجىرىممەن كەلٸسپەيتٸنٸن بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸنگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك گرانتتار ارقىلى ستۋدەنتتەر تەك مەملەكەتتٸك ەمەس, جەكەمەنشٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردە دە تەگٸن وقي الادى. مىسال رەتٸندە كيمەپ ۋنيۆەرسيتەتٸ, ماقسۇت نەرٸكباەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت جەنە تۇران ۋنيۆەرسيتەتٸ اتالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, نورما ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتٸ قىسقارتۋ ەمەس, گرانت يەگەرلەرٸنە تاڭداۋ ەركٸندٸگٸن بەرۋ ٷشٸن ۇسىنىلىپ وتىر.
سٶز بوستاندىعىنا قاتىستى دا الاڭداۋشىلىق بار. ەسٸرەسە سوڭعى جىلدارى سىن ايتقان ازاماتتارعا قاتىستى سوت پروتسەستەرٸ جيٸلەگەنٸ قوعامدا جيٸ تالقىلانادى. ايماعامبەتوۆ جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىندا سىن ايتۋ قۇقىعى مەن ادامنىڭ ار-نامىسىن ەدەيٸ قورلاۋ ۇعىمدارىنىڭ اراسى ناقتى اجىراتىلعانىن ايتتى.
«لاۋازىمدى تۇلعالاردى سىناۋعا, ولاردىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى جاعىمسىز پٸكٸر بٸلدٸرۋگە بولادى. بٸراق ەشكٸمدٸ كەمسٸتۋگە, قورلاۋعا بولمايدى», - دەدٸ دەپۋتات.
بۇل جەردە نەگٸزگٸ سۇراق ٶزگەرمەيدٸ: نورمانىڭ مەتٸنٸ قالاي جازىلسا دا, ونى قولدانۋ تەجٸريبەسٸ قانداي بولادى? قوعام دەل وسى ورىندا كٷمەندانادى. زاڭداعى سٶز بوستاندىعى مەن شىنايى قوعامدىق پراكتيكا ەردايىم سەيكەس كەلە بەرمەيتٸنٸ بەلگٸلٸ.
تاعى بٸر داۋلى تاقىرىپ ارنايى قۇقىقتىق رەجيمدەرگە قاتىستى. كەيبٸر ساراپشىلار مۇنداي نورمالار بولاشاقتا «ەرەكشە ايماقتار» ارقىلى مەملەكەتتٸڭ ۋنيتارلىق قاعيداتىنا قاۋٸپ تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن دەگەن پٸكٸر ايتتى. ايماعامبەتوۆ مۇنى جوققا شىعاردى. ونىڭ سٶزٸنشە, ارنايى رەجيمدەر ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ەگەمەندٸگٸن كٷشەيتۋگە باعىتتالعان. ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتىلىق قاجەت. قاراپايىم زاڭدار بيۋدجەت تاپشىلىعى نەمەسە ساياسي ٶزگەرٸستەرگە بايلانىستى وڭاي تٷزەتٸلۋٸ مٷمكٸن, ال كونستيتۋتسييالىق دەڭگەيدەگٸ كەپٸلدٸك ينۆەستورعا سەنٸم بەرەدٸ. مىسال رەتٸندە استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جەنە الاتاۋ قالاسى اتالدى.
دەگەنمەن قوعام ٷشٸن باستى مەسەلە ينۆەستور سەنٸمٸ ەمەس, ازاماتتىڭ سەنٸمٸ. كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلەتٸن ەر نورما تەك ەكونوميكالىق تارتىمدىلىقتى ەمەس, بيلٸك پەن قوعام اراسىنداعى سەنٸمدٸ دە ايقىندايدى. سوڭعى جەتٸ جىلدا ەلدە اۋقىمدى ساياسي ٶزگەرٸستەر بولدى. تٶرت ساياسي رەفورمالار پاكەتٸ قابىلداندى, 2022 جىلعى كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر جٷزەگە استى. بٸراق رەفورمالاردىڭ ناقتى نەتيجەسٸ حالىقتىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸندە قانشالىقتى سەزٸلدٸ دەگەن سۇراق اشىق كٷيٸندە قالىپ وتىر.
ايماعامبەتوۆ سٶز سوڭىندا ەرٸپتەستەرٸن ٶڭٸرلەردەگٸ قوعامدىق پٸكٸردٸ مۇقييات تالداپ, ازاماتتاردى مازالاعان سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بەرۋگە شاقىردى. رەفەرەندۋمعا از ۋاقىت قالدى. بٷگٸنگٸ مەجٸلٸس مٸنبەرٸنەن ايتىلعان سٶزدەر تەك تٷسٸندٸرۋ جۇمىسى ەمەس, قوعامداعى كٷمەنگە بەرٸلگەن ساياسي جاۋاپ بولدى. ەندٸگٸ شەشٸمدٸ حالىق قابىلدايدى.
