"Yryskeldi qajy" atyndaǵy meshittiń bas imamy, teolog Nurlan Baijigituly máhr úshin jat aǵymdaǵy qyzdarmen sózge kelip qalǵanyn aitty, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Nurlan Baijigitulynyń "Syrlasý" baǵdarlamasyndaǵy málimdemesi qoǵamda jii talqyǵa túsip júrgen máhr máselesine taǵy da nazar aýdartty. "Yryskeldi qajy" atyndaǵy meshittiń bas imamy ári teolog óziniń jat aǵym ókilderimen máhr týraly daýlasyp qalǵanyn aitty. Onyń pikirinshe, máhr shariǵatta bar dúnie bolǵanymen, qazaq halqynyń salt-dástúrine jat. Bul tujyrym qoǵamda ártúrli pikirler týdyryp, jat aǵymdaǵy adamdardyń qarsylyǵyn týǵyzǵan qalyńmal jáne basqa da syilyqtar arqyly júzege asqanyn aitady.
Qalyńmal - qazaqtyń ejelden kele jatqan dástúri, munda qyzdyń ata-anasyna onyń tárbiesi men eńbegi úshin qurmet kórsetiledi. Máhr qazaqtyń turmysynda qalyńmalmen almastyrylǵan, jáne ol arqyly jas jubailarǵa qajetti zattar - kiim-keshek, jihaz siiaqty turmystyq zattar daiyndalyp otyrǵan. Al, ajyrasqan jaǵdaida, qyz ózimen birge osy dúnielerdi alyp ketip, ony máhr retinde qoldanatyn. Demek, qazaqtyń dástúrinde máhr osy sipatta bolǵan.
Imamnyń aitýynsha, shariǵatta bar máhr dástúri qazaq halqyna shetelden bilim alyp kelgen kei azamattardyń áserimen sońǵy jyldary belsendi túrde engizile bastaǵan. Osy azamattar, shariǵatty durys túsinbei, qazaqtyń ata saltyna sáikes kelmeitin erejelerdi qoǵamǵa tyqpalaýda. Qazaqtyń ǵasyrlar boiy qalyptasqan dástúrleri de shariǵat talaptaryn tolyqtai oryndap otyrǵanyn basa aitqan Nurlan Baijigituly jastardyń osy máselede adaspaýyna shaqyrdy.
Máhr taqyrybyn talqylaý barysynda Nurlan imam jat aǵymdaǵy qyzdarmen bolǵan daýyn da baiandap berdi. Olar imamǵa "nege Qudaidyń ámirin buzyp tursyz?" degen talappen shyqqan. Osy jerde Nurlan Baijigituly shariǵattaǵy máhrdiń mánin túsindirip, onyń qyzdyń ajyrasqan jaǵdaida ómirin materialdyq turǵydan qamtamasyz etý úshin emes, otbasy berekesin saqtaýǵa baǵyttalǵanyn jetkizdi. "Ajyrasamyn dep niettengen adamda otbasy qundylyqtary álsiz bolady, júrek dúniege bailanady," – deidi imam.
Imamnyń aitýynsha, bul máseleni túsinbegen jastar kóbine shariǵat erejelerin qatal túrde ustanǵysy keletinderden tálim alady. Olar qazaqtyń baiyrǵy tárbiesinen, aqsaqaldardyń ósieti men analardyń batasynan alys qalyp otyr. Qazaqtyń dástúrli qundylyqtary árqashan shariǵatpen úndesken, biraq soǵan qaramastan, bizdiń halyqtyń saltyna tán ózindik erekshelikteri bar.
Nurlan Baijigitulynyń aitýynsha, keibir jastar máhrdi qyzdyń bolashaqtaǵy ajyrasý jaǵdaiyna saqtyq sharasy retinde qabyldaidy. Bul - shariǵattyń mánin durys túsinbegenniń belgisi. Máhrdiń qunyn aldyn ala bekitip, ony úlken somada talap etý – shariǵattaǵy niettiń buzylǵanyn kórsetedi dep sanaidy imam.
Qazirgi zamandaǵy qyzyqty oqiǵalardyń biri retinde imam bitkoin suraǵan kelinshektiń nekesin qiǵanyn aityp ótti. Bul jaǵdai shariǵat talaptaryn qazirgi zamanǵy qundylyqtarmen úilestirýge talpynǵan jastar arasynda oryn alǵan erekshe oqiǵa retinde kórinis tapty. Kelinshek muny qaljyń retinde suraǵanymen, erli-zaiyptylardyń ózara kelisimmen sheshim qabyldaitynyn imam atap ótti.
Osylaisha, Nurlan Baijigituly qazaq qoǵamynda oryn alyp jatqan shariǵat pen dástúr arasyndaǵy túsinbestikterdi kórsetip, jastardy shariǵatty durys túsinýge, ata-baba dástúrin baǵalaýǵa shaqyrdy. Máhr máselesi, bir qaraǵanda, tek materialdyq dúnie sekildi kóringenimen, onyń astarynda tereń rýhani jáne ulttyq qundylyqtar jatyr.
