"ىرىسكەلدٸ قاجى" اتىنداعى مەشٸتتٸڭ باس يمامى, تەولوگ نۇرلان بايجٸگٸتۇلى مەھر ٷشٸن جات اعىمداعى قىزدارمەن سٶزگە كەلٸپ قالعانىن ايتتى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
نۇرلان بايجٸگٸتۇلىنىڭ "سىرلاسۋ" باعدارلاماسىنداعى مەلٸمدەمەسٸ قوعامدا جيٸ تالقىعا تٷسٸپ جٷرگەن مەھر مەسەلەسٸنە تاعى دا نازار اۋدارتتى. "ىرىسكەلدٸ قاجى" اتىنداعى مەشٸتتٸڭ باس يمامى ەرٸ تەولوگ ٶزٸنٸڭ جات اعىم ٶكٸلدەرٸمەن مەھر تۋرالى داۋلاسىپ قالعانىن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مەھر شاريعاتتا بار دٷنيە بولعانىمەن, قازاق حالقىنىڭ سالت-دەستٷرٸنە جات. بۇل تۇجىرىم قوعامدا ەرتٷرلٸ پٸكٸرلەر تۋدىرىپ, جات اعىمداعى ادامداردىڭ قارسىلىعىن تۋعىزعان قالىڭمال جەنە باسقا دا سىيلىقتار ارقىلى جٷزەگە اسقانىن ايتادى.
قالىڭمال - قازاقتىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان دەستٷرٸ, مۇندا قىزدىڭ اتا-اناسىنا ونىڭ تەربيەسٸ مەن ەڭبەگٸ ٷشٸن قۇرمەت كٶرسەتٸلەدٸ. مەھر قازاقتىڭ تۇرمىسىندا قالىڭمالمەن الماستىرىلعان, جەنە ول ارقىلى جاس جۇبايلارعا قاجەتتٸ زاتتار - كيٸم-كەشەك, جيھاز سيياقتى تۇرمىستىق زاتتار دايىندالىپ وتىرعان. ال, اجىراسقان جاعدايدا, قىز ٶزٸمەن بٸرگە وسى دٷنيەلەردٸ الىپ كەتٸپ, ونى مەھر رەتٸندە قولداناتىن. دەمەك, قازاقتىڭ دەستٷرٸندە مەھر وسى سيپاتتا بولعان.
يمامنىڭ ايتۋىنشا, شاريعاتتا بار مەھر دەستٷرٸ قازاق حالقىنا شەتەلدەن بٸلٸم الىپ كەلگەن كەي ازاماتتاردىڭ ەسەرٸمەن سوڭعى جىلدارى بەلسەندٸ تٷردە ەنگٸزٸلە باستاعان. وسى ازاماتتار, شاريعاتتى دۇرىس تٷسٸنبەي, قازاقتىڭ اتا سالتىنا سەيكەس كەلمەيتٸن ەرەجەلەردٸ قوعامعا تىقپالاۋدا. قازاقتىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان دەستٷرلەرٸ دە شاريعات تالاپتارىن تولىقتاي ورىنداپ وتىرعانىن باسا ايتقان نۇرلان بايجٸگٸتۇلى جاستاردىڭ وسى مەسەلەدە اداسپاۋىنا شاقىردى.
مەھر تاقىرىبىن تالقىلاۋ بارىسىندا نۇرلان يمام جات اعىمداعى قىزدارمەن بولعان داۋىن دا بايانداپ بەردٸ. ولار يمامعا "نەگە قۇدايدىڭ ەمٸرٸن بۇزىپ تۇرسىز?" دەگەن تالاپپەن شىققان. وسى جەردە نۇرلان بايجٸگٸتۇلى شاريعاتتاعى مەھردٸڭ مەنٸن تٷسٸندٸرٸپ, ونىڭ قىزدىڭ اجىراسقان جاعدايدا ٶمٸرٸن ماتەريالدىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەمەس, وتباسى بەرەكەسٸن ساقتاۋعا باعىتتالعانىن جەتكٸزدٸ. "اجىراسامىن دەپ نيەتتەنگەن ادامدا وتباسى قۇندىلىقتارى ەلسٸز بولادى, جٷرەك دٷنيەگە بايلانادى," – دەيدٸ يمام.
يمامنىڭ ايتۋىنشا, بۇل مەسەلەنٸ تٷسٸنبەگەن جاستار كٶبٸنە شاريعات ەرەجەلەرٸن قاتال تٷردە ۇستانعىسى كەلەتٸندەردەن تەلٸم الادى. ولار قازاقتىڭ بايىرعى تەربيەسٸنەن, اقساقالداردىڭ ٶسيەتٸ مەن انالاردىڭ باتاسىنان الىس قالىپ وتىر. قازاقتىڭ دەستٷرلٸ قۇندىلىقتارى ەرقاشان شاريعاتپەن ٷندەسكەن, بٸراق سوعان قاراماستان, بٸزدٸڭ حالىقتىڭ سالتىنا تەن ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸكتەرٸ بار.
نۇرلان بايجٸگٸتۇلىنىڭ ايتۋىنشا, كەيبٸر جاستار مەھردٸ قىزدىڭ بولاشاقتاعى اجىراسۋ جاعدايىنا ساقتىق شاراسى رەتٸندە قابىلدايدى. بۇل - شاريعاتتىڭ مەنٸن دۇرىس تٷسٸنبەگەننٸڭ بەلگٸسٸ. مەھردٸڭ قۇنىن الدىن الا بەكٸتٸپ, ونى ٷلكەن سومادا تالاپ ەتۋ – شاريعاتتاعى نيەتتٸڭ بۇزىلعانىن كٶرسەتەدٸ دەپ سانايدى يمام.
قازٸرگٸ زامانداعى قىزىقتى وقيعالاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە يمام بيتكوين سۇراعان كەلٸنشەكتٸڭ نەكەسٸن قيعانىن ايتىپ ٶتتٸ. بۇل جاعداي شاريعات تالاپتارىن قازٸرگٸ زامانعى قۇندىلىقتارمەن ٷيلەستٸرۋگە تالپىنعان جاستار اراسىندا ورىن العان ەرەكشە وقيعا رەتٸندە كٶرٸنٸس تاپتى. كەلٸنشەك مۇنى قالجىڭ رەتٸندە سۇراعانىمەن, ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ ٶزارا كەلٸسٸممەن شەشٸم قابىلدايتىنىن يمام اتاپ ٶتتٸ.
وسىلايشا, نۇرلان بايجٸگٸتۇلى قازاق قوعامىندا ورىن الىپ جاتقان شاريعات پەن دەستٷر اراسىنداعى تٷسٸنبەستٸكتەردٸ كٶرسەتٸپ, جاستاردى شاريعاتتى دۇرىس تٷسٸنۋگە, اتا-بابا دەستٷرٸن باعالاۋعا شاقىردى. مەھر مەسەلەسٸ, بٸر قاراعاندا, تەك ماتەريالدىق دٷنيە سەكٸلدٸ كٶرٸنگەنٸمەن, ونىڭ استارىندا تەرەڭ رۋحاني جەنە ۇلتتىق قۇندىلىقتار جاتىر.
