Kaspiidiń arǵy jaǵy, bergi jaǵy: Bakýdyń kóńil-kúii bizge ne úshin mańyzdy?

Kaspiidiń arǵy jaǵy, bergi jaǵy: Bakýdyń kóńil-kúii bizge ne úshin mańyzdy?
Aqorda

Belgili sarapshy, Dalanews.kz saitynyń turaqty avtory Aibar Oljai Qazaqstan men Ázerbaijan arasyndaǵy bailanystyń sońǵy nátijelerine qatysty paiymyn jazdy.

Ol qazaqstandyq Airbus 330 ushaǵy Baký baǵytyna eki jyldan beri jii qatynaitynyn aityp, áýe laineriniń komandiri Geidar Áliev atyndaǵy áýejaiǵa kózdi jumyp qona alatyndai jaǵdaiǵa jetkenin atap ótken.

"2022 jyldyń aqpan aiynan keiin Eýropaǵa Resei arqyly shyǵar jol taryla bastaǵandyqtan, álemdik taýar tizbeginiń tańdaýy Qazaqstanǵa, al qazaq eliniń tańdaýy Ázerbaijanǵa túskeni jasyryn emes. Zangezýr dálizi rettelse, úlken Turan koridory: Qazaqstan-Ázerbaijan-Túrkiia baǵyty Qytai men Ońtústik-Shyǵys Aziia taýarlaryn Eýropaǵa eń tez jáne qaýipsiz jetkize alatyn jol statýsyn alady. Osy oraida, atalǵan úsh eldiń úndestigi asa mańyzdy. Jáne osy úndestik 2024 jyly odan saiyn kúsheimek. Ankara batysta, Astana shyǵysta, aramyzda Baký tur. Kaspii jaǵasyndaǵy ásem qaladaǵy kóńil-kúiler biz úshin asa mańyzdy. Onda bizge degen yqylas jaqsy ekenin bilemiz", - deidi jazba iesi.

Sebebi Qazaqstannyń Prezidenti shyǵys diplomatiiasynyń ozyq tájiribesi aiasynda 2022-2023 jyldary osy kóńil-kúidiń turaqty bolýyna bar erik-jigerin jumsaǵan edi.

Aibar Oljai atap ótkendei, Qasym-Jomart Toqaev sapar barysynda aldymen Ázirbaijan Prezidenti Ilham Álievpen kelissóz júrgizip, Qazaqstan men Ázerbaijannyń Joǵary memleketaralyq keńesiniń alǵashqy otyrysyna qatysty. Kelissóz barysynda taraptar eki el úshin mańyzy bar birshama salalarǵa toqtaldy. Onyń qatarynda saýda-ekonomikalyq, kólik-tranzittik, energetikalyq, mádeni-gýmanitarlyq yntymaqtastyq, sondai-aq tsifrlandyrý, azyq-túlik qaýipsizdigi men jańartylatyn energiia kózderi salalaryndaǵy yqpaldastyq máseleleri talqylandy.

Sondai-aq investitsiialyq jobalardy iske asyrý jumystary da qarastyryldy.

"2020 jyly Astana-Baký arasyndaǵy taýar ainalymy 100 million dollar edi. 2023 jyly 500 millionǵa jetti. 2026 jylǵa deiin milliard dollar asýyn baǵyndyrýǵa ábden bolady.

Áliev qazaqtarǵa riza. Qarabaq soǵysynan keiin biz Fizýli qalasynda Qurmanǵazy atyndaǵy Balalar shyǵarmashylyǵy ortalyǵyn salyp berdik. Qazir ol jergilikti halyq jaqsy paidalanyp júrgen nysan boldy", - deidi sarapshy.

Onyń paiymynsha, sapar aiasyndaǵy myqty kelisim - bizdiń QazMunaiGaz ben Ázirbaijan qazmunaigazy - SOCAR arasyndaǵy qujat. Taraptar Aqtaý – Baký – Tbilisi – Jeihan baǵyty boiynsha tasymaldanatyn Qazaqstan munaiynyń kólemin jylyna 2,2 million tonnaǵa ulǵaitpaq.

"Baký biz úshin tasymaldaý tarifin tómendetedi jáne "Baký – Sýpsa" munai qubyrynda qosymsha oryn beredi. Odan bólek SOCAR-dy bizdegi geologiialyq barlaýǵa shaqyrdyq. Gaz, ne munai taýyp berse, olarǵa da jaqsy sharttar bolady. Al biz Ázerbaijandaǵy munai óńdeý zaýyttaryna esik ashyp otyrmyz. Osylaisha Kaspiidiń arǵy jaǵynda Rýmyniiadaǵy zaýyttan bólek qosymsha óńdeý qýattaryna qol jetkizemiz.

Baký 2024 sapary óte jaily ótti. Nátijeleri aýqymdy. Onyń jemisin 2025 jyldary kóre bastaimyz", - dep tujyrym jasaidy Aibar Oljai.