Ótken joly Islam Kárimovty «Kremldiń adamy» dep ataǵan ózbek oppozitsioneri Safar Bekjonmen áńgimeleskenbiz. Sol suhbat biraz jerge jetken siiaqty. Aptanyń basynda bizge Ózbekstannyń óz ishinde tanymal qoǵam qairatkeri Abdýsalom Erǵashev habarlasty. Bul kisi bir kezde Ózbekstandaǵy «Ezgýlik», Adam quqyǵynyń táýelsiz toby siiaqty uiymdardyń tóraǵasy bolypty. Qazir Ferǵanada turady.
– Sizderde de sailaýdyń jyry ma?
– Ázirgi Ózbekstandaǵy sailaý aldy naýqanǵa qarap otyryp, mynadai toqtamǵa keldim: eshteńe ózgergen joq. Sailaý ótkizýdiń «sábettik» tehnologiiasy saqtalǵan, saqtala da beredi. Endeshe, sailaýdan keiin de eshteńe ózgermeidi degen sóz.
– Kárimov syrqattanyp qaldy dei me?
– Ózbektiń qartaiǵan, qaýsaǵan prezidenti erteń kúrt syrqattanyp, tósek tartyp jatyp qalmasa, bilik aýyspaidy. Sosyn Safardiń biraz sózimen kelispeimin. Ózbekstandaǵy qandai da bir saiasi jaǵdai tutas Orta Aziiaǵa áser etpeidi. Bos áńgime bul. Óitkeni, Kárimov ózine qarsy kúshterdi (oppozitsiiany aitamyn) besiginde tunshyqtyrǵan, ol óleriniń aldynda bilikti ózindei bireýge tapsyryp keteri anyq. Bul tarapta Safardyń «Kárimov óz kreslosynda óletinderdiń biri» degen sózimen kelisemin. Endeshe, erteńgi kúni onyń ornyna keletin adam Kárimov salǵan joldy jalǵastyrady. Ony «Kárimov-2» dep ataityn bolamyz.
– Degenmen, bári múmkin ǵoi...
– Iá, prezidentti aýystyrý shtattan tys jaǵdaida, bylaisha aitqanda, aiaqasty júrgiziletin bolsa, munyń nátijesi men aitqannan bólek bolýy múmkin. Másele bul múmkindikti qoǵam qalai paidalanady? Osy ýaqytqa ár túrli kriminaldy, radikaldy, dini toptar, tipti, buǵan deiin belgisiz bolyp kelgen oppozitsionerler «emgirdan keiingi zamborýklardai» (jańbyrdan keiingi sańyraýqulaqtai) qaptap ketýi múmkin.
Eger bilik jaǵdaidy 1-2 kúnniń ishinde baqylaýǵa almasa, munyń arty haosqa ulasady. Munyń ushyǵy Qazaqstanǵa da jetedi...
Óz basym, sizderge qazirgi shovinistik Resei biliginen qaýip kóp dep oilaimyn. Olardyń «Reseiden tys jerde ómir súretin orystildilerdi qorǵaý» dep atalatyn urany asa qaýipti. Bul – arandatý.
[caption id="attachment_9850" align="alignright" width="359"]
– Kárimovtyń taǵyna talasýshylar joq deisiz, Islam aka óz muragerin áldeqashan anyqtap qoiǵan bolar?
– Ózbek basshynyń oryntaǵyn talqylaý bizde jabyq taqyryp. «Kárimovtyń ornyn kim basady?» degen saýalǵa jaýap berý, buǵan qatysty boljam jasaý qiyn. Biraq el qulaǵy – elý. Safar alysta turady. Sondyqtan, mundaǵy jaǵdaidy jaqsy bilmeýi múmkin. El: «Erteń Kárimovtyń ornyna birinshi vitse-premer Rýstam Azimov keledi» deidi. Buǵan Kárimovtyń te basy qatyp júr, bilem. Biraq, barlyq diktatorlarǵa tán minez: ol óziniń osy oraidaǵy kadrlyq saiasatymen bóliskendi jón kórmeidi.
– Sizderde oppozitsiia bar ma?
– Bizde oppozitsiia joq. «Ólgen». Áldeqashan. Ózbekstandy demokratiialyq elderdiń qataryna qosamyz dep tyrashtanǵandar (budan basqa teńeý tappai otyrmyn) elden qýyldy. Elde qalǵandary álsiz. «Aqsaq-toqsaq». Olar áldeqandai bolsa qalsa, qandai is-shara ótkizý kerektigin bilmeidi. Al halyq bul tarapta múlde saýatsyz. Kárimov sóz bostandyǵyn besiginde tunshyqtyrǵan dep ilgeride aittym ǵoi.
Áńgimeńizge rahmet!
Suhbattasqan Dýman BYQAI
