Jetisaidyń qaýyn-qarbyzy Eýropǵa jetti
Biyl Jetisai aýdanynda 77 myń 274,6 gektarǵa egis egilgen. Onyń 3312,3 gektary eski jońyshqalyq sanalady. Biyl jetisailyq sharýalar jońyshqalyqtan gektaryna orta eseppen 164,8 tsentnerden ónim alýda. Qazirdiń ózinde jalpy alynǵan ónim kólemi 54576,0 tonnany qurady. Jońyshqalyqtyń keminde 5 ret ónim beretinin eskersek, bul kólem taǵy da arta túsýi múmkin.
Jyl basynan beri jetisailyq diqandar 30275,0 gektar alqapty bilogiialyq ádispen, 18838 gektardy himiialyq ádispen óńdeýden ótkizgen. Onsyz taǵy bolmaidy. Sońǵy jyldary maqta daqylynyń ósip, jetilýine kedergi keltiretin ziiankester qatary da artyp otyrǵanyn jasyrýǵa bolmas. Degenmen mundaǵy sharýalar maqtasyn ziiankesterge jegizip qatarap otyrǵan joq. Shama-sharqy kelgenshe kúresýde. Búginde Jetisai aýdanynda maqta egistiginiń jalpy kólimi 48226,8 gektardy qurap otyr. Maqta egistiginiń kólemi jaǵynan Jylysý aýyl okrýgi kósh basynda keledi. Biyl jylysýlyq diqandar 6477,9 gektarǵa maqta dánin sepken.
Aýdanymyzda kúrish egý úrdisi de qalyptasyp keledi. Biyl aýdanda jalpy egilgen kúrish kólemi 437,0 gektarǵa jetti. Kúrish egýde 120 gektarmen Maqtaly aýyl okrýginiń diqandaryna eshkim básekeles bola almaidy.
Jetisailyq diqandar mash egýden de qalys qalyp otyrǵan joq. Mashtyń aýdandaǵy jalpy kólemi 86 gektarǵa jetken. Biyl aýdanymyzda 4378 gektar jerge dándi júgeri egilse, onyń 63 gektary Maqtaly aýyl okrýginde jaiqalyp tur. Sondai-aq, aýdanymyzda 1840 gektar jerge súrlemdik júgeri egilse, onyń 434 gektary Qyzylqum aýyl okrýgine tiesili.
Jetisailyq diqandarǵa kartop egý isi de qat emes. Biyl aýdanda 85 gektar jerge kartop egilse, diqandar ár gektardan ortasha eseppen 171,7 tsentnerden ónim jinaǵan. Al jalpy alynǵan ónim 1459 tonny qurady.
Biyl jetisailyq baǵbandar 839 gektarǵa qyryqqabat egip, bas-aiaǵy 30701,0 tonna ónim jinaǵan. Qyryqqabat egý isinde Atameken aýyl okrýgi 370 gektarmen aldyna qara saldyrmai keledi. Budan bólek, aýdanymyzda 218 gektarǵa baklajan, 270 gektarǵa balgar buryshy egilgen.
Biyl aýdanymyzda 15019 gektar jerge baqsha ónimderi egilipti. Ázirdiń ózinde alynǵan ónim kólemi 405046,2 tonnaǵa jýyqtaǵan. Onyń ishinde 8621 gektarǵa qaýyn egilse, gektaryna 269,3 tsentnerden ónim jinalýda. Qazirdiń ózinde diqandar qaýynnan 232184 tonna ónim jinap úlgergen. Bul kólem kúnnen kúnge artpasa, kemimeidi. Óitkeni qaýyn jinaý naýqany áli de jalǵasýda.
Al qarbyzǵa kelsek, biyl jetisailyq diqandar 6397,8 gektarǵa qarbyz ekse, ónimdiligi gektaryna 270 tsentnerge deiin artqan. Búginge deiin aýdanymyzda 172862,2 tonna qarbyz ónimi jinalyp, arysy Eýropa, berisi Resei elderine jóneltilýde. Ras, sońǵy jyldary myrzashóldikter qaýyn-qarbyz ósirýde Orta Aziiada kóshbasynda keledi. Búkil respýblikaǵa «aq altyn» ósirýmen tanylǵan irilengen Maqtaaral aýdanynyń sharýalary sońǵy 10 jylda qaýyn-qarbyz egýmen túpkilikti ainalysýda. Mundaǵy diqandar shamamen jylyna 650-700 myń tonnadan astam qaýyn-qarbyz jinaidy. Sonyń shamamen 450 myń tonnadaiy eksportqa jol tartady. Qarap otyrsańyz, jaman kórsetkish emes. Paidaǵa belsheden batyp qalmasa da, kúnkóriske kásipteri jarap-aq tur. Myrzashóldikterdiń qaýyn-qarbyz ósirýdi jetik meńgergeni sonshalyq, munda baqsha daqyldarynyń eksportqa jaramdy neshe túrli suryptary ósiriledi. Bul da bolsa diqandardyń suranysqa qarai ikemdelip alǵanynyń kórinisi.
Jetisai aýdany ákiminiń baspasóz qyzmeti
