Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiia (JSDP) elordada jańartylǵan Ata Zań normalaryn agrarlyq ekonomika sektoryna tiimdi etýge arnalǵan saraptamalyq kezdesý ótkizdi, dep habarlaidy Dala News.
Talqylaýdyń negizgi taqyryby — qabyldanǵan konstitýtsiialyq ózgerister aiasynda jer úlesi ieleriniń quqyqtaryn qorǵaý jáne jeke qosalqy sharýashylyqtardyń (JQSh) quqyqtyq mártebesi tóńireginde boldy.
Is-sharany JSDP tóraǵasy, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Ashat Rahymjanov ashyp, jańa Konstitýtsiianyń qabyldanýyna bailanysty partiianyń baǵdarlamalyq málimdemesin jasady. Respýblikalyq referendýmnyń resmi qorytyndylaryn (qatysý — 73,12%, qoldaý — 87,15%) baǵalai otyryp, el azamattardyń senimi men saiasi kúshterge buryn-sońdy bolmaǵan erekshe jaǵdaidaǵy tarihi jaýapkershilik júkteitinin atap ótti.
«Referendým nátijesi, márege jetý emes, bul endi barlyǵynyń bastaý núktesi bolyp otyr. Biz jańartylǵan Konstitýtsiianyń árbir árpi naqty jumys isteitin zańǵa ainalýy tiis bolatyn kezeńge qadam basyp otyrmyz. Erekshe atap aitatyny, Konstitýtsiiadaǵy 8-bap endigi kezekte jer men jer qoinaýy halyqqa tiesili ekenin bekitedi bir jola shegendedi. Bul bizdiń basty baǵdarymyz. Biz úshin, sotsial-demokrattar úshin, bul quqyqtyq qorǵan árbir otbasy úshin erekshe mańyzdy. JSDP fraktsiiasy shartty jer úlesteri máseleleri boiynsha zań jobasyna bastamashylardyń biri bolyp, Jer kodeksiniń 79 jáne 101-baptarynda jerdi kepilge qoiý kezinde JShS-lardyń óktemdigin shekteitin túzetýler engizdi. Bul halyqtyń ulttyq bailyqqa degen Konstitýtsiialyq quqyǵyn tikelei júzege asyrady», — dedi Ashat Rahimjanov.
Daýys berý qorytyndysynyń saiasi mańyzy men bul úderistegi óńirlerdiń rólin JSDP tóraǵasynyń orynbasary Tazabek Sámbetbai atap ótti. Onyń aitýynsha, referendým nátijeleri partiianyń búkil el boiynsha ózgeristerge degen jalpyulttyq suranystyn rastady.
«Referendým qorytyndysy kórsetkendei halyq sanaly túrde ózderiniń jańa quqyqtyq jaǵdailaryn tańdaǵanyn kórsetti. Bul Konstitýtsiianyń 1-babynda naqty kórsetilgen. “Áleýmettik memleket” tujyrymdamasynyń mańyzdylyǵyn Almatydan bastap eń shalǵai aýdandaraǵy azamattardyń sezinip, ózderiniń joǵary belsendilik kórsetkenin baiqadyq. Mundai qatysý deńgeii — halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan júieli ózgeristerge berilgen qýatty mandat», — dep atap ótti Tazabek Sámbetbai.
Kezdesýdiń praktikalyq bóliminde jer úlesterin bólý máselesiniń kópjyldyq problemasyna erekshe nazar aýdaryldy. Pai ieleriniń quqyqtaryn qorǵaýǵa mamandanǵan JSDP Ortalyq apparatynyń jetekshisi Maksut Nasibýlov jańa quqyqtyq jaǵdai eski jer daýlaryn sheshýge jańasha múmkindik beretinin aitty.
«Ádiletti Qazaqstan tujyrymdamasy myńdaǵan aýyl turǵyndarynyń quqyqtaryn qalpyna keltirmei júzege aspaidy. Konstitýtsiianyń 29-babynyń jańa redaktsiiasy menshik quqyǵyn imperativtik norma retinde bekitti, biz muny pai ielerin qorǵaýda paidalanamyz. “JShS týraly” zańǵa (46, 48-baptar) úlesti bólip berý máselesi boiynsha bolatyn jinalysty 1 ai ishinde shaqyrýdy mindetteitin túzetýler engizildi. Bul Konstitýtsiia preambýlasynda kórsetilgen “Zań jáne tártip” qaǵidatyn qamtamasyz etedi. Sonymen qatar, aýyl turǵyndarynyń salymdaryn infliatsiiadan qorǵaý úshin jarǵylyq kapitaldy ár 3 jyl saiyn mindetti túrde qaita baǵalaýdy usynamyz», — dedi Maksut Nasibýlov.
Azyq-túlik qaýipsizdigi jáne aýyl aýmaqtarynyń ómirsheńdigi máselelerin JSDP-nyń Astanalyq filialynyń tóraǵasy Talǵat Omarov kóterdi. Onyń pikirinshe, búgingi tańda áleýmettik turaqtylyqtyń negizi retinde jeke qosalqy sharýashylyqtar (JQSh) erekshe konstitýtsiialyq nazardy qajet etedi.
«JQSh aýyl sharýashylyǵy óniminiń 50%-yna deiin óndiredi, biraq áli kúnge deiin “kóleńkeli aimaqta” qalyp otyr. Biz bastamashylyq etip otyrǵan jeke qosalqy sharýashylyqtar (JQSh) týraly zań jobasy Konstitýtsiianyń jergilikti ózin-ózi basqarýǵa qatysty 88 jáne 91-baptarymen tolyq úilesedi. Biz jaiylymdar men shabyndyqtardy basqarý fýnktsiialaryn tikelei jergilikti qaýymdastyqtarǵa (keńesterge) berýdi usynamyz. Bizdiń maqsatymyz — aýyl turǵyndarynyń resýrstarǵa tikelei qol jetkizýin qamtamasyz etý. Óitkeni áleýmettik ádilettilik óz jerinde adal eńbek etip tabys tabý múmkindiginen bastalady», - dep atap ótti Talǵat Omarov.
Talqylaý barysynda sarapshylar men agrarlyq sektor ókilderi parlamenttiń kásibi birpalataly júiesine kóshý jáne Halyq keńesin qurý aýyl turǵyndarynyń qajettilikteri boiynsha sheshim qabyldaý ortalyqtaryna tez ári tiimdi jetkizýge múmkindik beredi degen ortaq pikirge keldi. JSDP referendýmda naqtylanǵan, halyqtyń erkin iske asyrýdyń negizgi baqylaýshysy rólin óz moinyna alady.
