جالپىۇلتتىق سوسيال-دەموكراتيالىق پارتيا (جسدپ) ەلوردادا جاڭارتىلعان اتا زاڭ نورمالارىن اگرارلىق ەكونوميكا سەكتورىنا ءتيىمدى ەتۋگە ارنالعان ساراپتامالىق كەزدەسۋ وتكىزدى، دەپ حابارلايدى Dala News.
تالقىلاۋدىڭ نەگىزگى تاقىرىبى — قابىلدانعان كونستيتۋسيالىق وزگەرىستەر اياسىندا جەر ۇلەسى يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ (جقش) قۇقىقتىق مارتەبەسى توڭىرەگىندە بولدى.
ءىس-شارانى جسدپ ءتوراعاسى، ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى اسحات راحىمجانوۆ اشىپ، جاڭا كونستيتۋسيانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى پارتيانىڭ باعدارلامالىق مالىمدەمەسىن جاسادى. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ رەسمي قورىتىندىلارىن (قاتىسۋ — 73،12%، قولداۋ — 87،15%) باعالاي وتىرىپ، ەل ازاماتتاردىڭ سەنىمى مەن ساياسي كۇشتەرگە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرەكشە جاعدايداعى تاريحي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
«رەفەرەندۋم ناتيجەسى، مارەگە جەتۋ ەمەس، بۇل ەندى بارلىعىنىڭ باستاۋ نۇكتەسى بولىپ وتىر. ءبىز جاڭارتىلعان كونستيتۋسيانىڭ ءاربىر ءارپى ناقتى جۇمىس ىستەيتىن زاڭعا اينالۋى ءتيىس بولاتىن كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز. ەرەكشە اتاپ ايتاتىنى، كونستيتۋسياداعى 8-باپ ەندىگى كەزەكتە جەر مەن جەر قويناۋى حالىققا تيەسىلى ەكەنىن بەكىتەدى ءبىر جولا شەگەندەدى. بۇل ءبىزدىڭ باستى باعدارىمىز. ءبىز ءۇشىن، سوسيال-دەموكراتتار ءۇشىن، بۇل قۇقىقتىق قورعان ءاربىر وتباسى ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى. جسدپ فراكسياسى شارتتى جەر ۇلەستەرى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىنا باستاماشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ، جەر كودەكسىنىڭ 79 جانە 101-باپتارىندا جەردى كەپىلگە قويۋ كەزىندە جشس-لاردىڭ وكتەمدىگىن شەكتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. بۇل حالىقتىڭ ۇلتتىق بايلىققا دەگەن كونستيتۋسيالىق قۇقىعىن تىكەلەي جۇزەگە اسىرادى»، — دەدى اسحات راحيمجانوۆ.
داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىنىڭ ساياسي ماڭىزى مەن بۇل ۇدەرىستەگى وڭىرلەردىڭ ءرولىن جسدپ ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى تازابەك سامبەتباي اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، رەفەرەندۋم ناتيجەلەرى پارتيانىڭ بۇكىل ەل بويىنشا وزگەرىستەرگە دەگەن جالپىۇلتتىق سۇرانىستىن راستادى.
«رەفەرەندۋم قورىتىندىسى كورسەتكەندەي حالىق سانالى تۇردە وزدەرىنىڭ جاڭا قۇقىقتىق جاعدايلارىن تاڭداعانىن كورسەتتى. بۇل كونستيتۋسيانىڭ 1-بابىندا ناقتى كورسەتىلگەن. “الەۋمەتتىك مەملەكەت” تۇجىرىمداماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن الماتىدان باستاپ ەڭ شالعاي اۋدانداراعى ازاماتتاردىڭ سەزىنىپ، وزدەرىنىڭ جوعارى بەلسەندىلىك كورسەتكەنىن بايقادىق. مۇنداي قاتىسۋ دەڭگەيى — حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى وزگەرىستەرگە بەرىلگەن قۋاتتى ماندات»، — دەپ اتاپ ءوتتى تازابەك سامبەتباي.
كەزدەسۋدىڭ پراكتيكالىق بولىمىندە جەر ۇلەستەرىن ءبولۋ ماسەلەسىنىڭ كوپجىلدىق پروبلەماسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. پاي يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا ماماندانعان جسدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى ماكسۇت ناسيبۋلوۆ جاڭا قۇقىقتىق جاعداي ەسكى جەر داۋلارىن شەشۋگە جاڭاشا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
«ادىلەتتى قازاقستان تۇجىرىمداماسى مىڭداعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرمەي جۇزەگە اسپايدى. كونستيتۋسيانىڭ 29-بابىنىڭ جاڭا رەداكسياسى مەنشىك قۇقىعىن يمپەراتيۆتىك نورما رەتىندە بەكىتتى، ءبىز مۇنى پاي يەلەرىن قورعاۋدا پايدالانامىز. “ج ش س تۋرالى” زاڭعا (46، 48-باپتار) ۇلەستى ءبولىپ بەرۋ ماسەلەسى بويىنشا بولاتىن جينالىستى 1 اي ىشىندە شاقىرۋدى مىندەتتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل كونستيتۋسيا پرەامبۋلاسىندا كورسەتىلگەن “زاڭ جانە ءتارتىپ” قاعيداتىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ سالىمدارىن ينفلياسيادان قورعاۋ ءۇشىن جارعىلىق كاپيتالدى ءار 3 جىل سايىن مىندەتتى تۇردە قايتا باعالاۋدى ۇسىنامىز»، — دەدى ماكسۇت ناسيبۋلوۆ.
ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە اۋىل اۋماقتارىنىڭ ومىرشەڭدىگى ماسەلەلەرىن جسدپ-نىڭ استانالىق فيليالىنىڭ ءتوراعاسى تالعات وماروۆ كوتەردى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇگىنگى تاڭدا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى رەتىندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) ەرەكشە كونستيتۋسيالىق نازاردى قاجەت ەتەدى.
«جقش اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ 50%-ىنا دەيىن وندىرەدى، ءبىراق ءالى كۇنگە دەيىن “كولەڭكەلى ايماقتا” قالىپ وتىر. ءبىز باستاماشىلىق ەتىپ وتىرعان جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) تۋرالى زاڭ جوباسى كونستيتۋسيانىڭ جەرگىلىكتى ءوزىن-وزى باسقارۋعا قاتىستى 88 جانە 91-باپتارىمەن تولىق ۇيلەسەدى. ءبىز جايىلىمدار مەن شابىندىقتاردى باسقارۋ فۋنكسيالارىن تىكەلەي جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتارعا (كەڭەستەرگە) بەرۋدى ۇسىنامىز. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز — اۋىل تۇرعىندارىنىڭ رەسۋرستارعا تىكەلەي قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ويتكەنى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك ءوز جەرىندە ادال ەڭبەك ەتىپ تابىس تابۋ مۇمكىندىگىنەن باستالادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى تالعات وماروۆ.
تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار مەن اگرارلىق سەكتور وكىلدەرى پارلامەنتتىڭ كاسىبي ءبىرپالاتالى جۇيەسىنە كوشۋ جانە حالىق كەڭەسىن قۇرۋ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى بويىنشا شەشىم قابىلداۋ ورتالىقتارىنا تەز ءارى ءتيىمدى جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن ورتاق پىكىرگە كەلدى. جسدپ رەفەرەندۋمدا ناقتىلانعان، حالىقتىڭ ەركىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باقىلاۋشىسى ءرولىن ءوز موينىنا الادى.
