جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتييالىق پارتييا (جسدپ) ەلوردادا جاڭارتىلعان اتا زاڭ نورمالارىن اگرارلىق ەكونوميكا سەكتورىنا تيٸمدٸ ەتۋگە ارنالعان ساراپتامالىق كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Dala News.
تالقىلاۋدىڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى — قابىلدانعان كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر اياسىندا جەر ٷلەسٸ يەلەرٸنٸڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جەنە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ (جقش) قۇقىقتىق مەرتەبەسٸ تٶڭٸرەگٸندە بولدى.
ٸس-شارانى جسدپ تٶراعاسى, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى اسحات راحىمجانوۆ اشىپ, جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى پارتييانىڭ باعدارلامالىق مەلٸمدەمەسٸن جاسادى. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ رەسمي قورىتىندىلارىن (قاتىسۋ — 73,12%, قولداۋ — 87,15%) باعالاي وتىرىپ, ەل ازاماتتاردىڭ سەنٸمٸ مەن ساياسي كٷشتەرگە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرەكشە جاعدايداعى تاريحي جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«رەفەرەندۋم نەتيجەسٸ, مەرەگە جەتۋ ەمەس, بۇل ەندٸ بارلىعىنىڭ باستاۋ نٷكتەسٸ بولىپ وتىر. بٸز جاڭارتىلعان كونستيتۋتسييانىڭ ەربٸر ەرپٸ ناقتى جۇمىس ٸستەيتٸن زاڭعا اينالۋى تيٸس بولاتىن كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز. ەرەكشە اتاپ ايتاتىنى, كونستيتۋتسيياداعى 8-باپ ەندٸگٸ كەزەكتە جەر مەن جەر قويناۋى حالىققا تيەسٸلٸ ەكەنٸن بەكٸتەدٸ بٸر جولا شەگەندەدٸ. بۇل بٸزدٸڭ باستى باعدارىمىز. بٸز ٷشٸن, سوتسيال-دەموكراتتار ٷشٸن, بۇل قۇقىقتىق قورعان ەربٸر وتباسى ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى. جسدپ فراكتسيياسى شارتتى جەر ٷلەستەرٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا زاڭ جوباسىنا باستاماشىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ, جەر كودەكسٸنٸڭ 79 جەنە 101-باپتارىندا جەردٸ كەپٸلگە قويۋ كەزٸندە جشس-لاردىڭ ٶكتەمدٸگٸن شەكتەيتٸن تٷزەتۋلەر ەنگٸزدٸ. بۇل حالىقتىڭ ۇلتتىق بايلىققا دەگەن كونستيتۋتسييالىق قۇقىعىن تٸكەلەي جٷزەگە اسىرادى», — دەدٸ اسحات راحيمجانوۆ.
داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىنىڭ ساياسي ماڭىزى مەن بۇل ٷدەرٸستەگٸ ٶڭٸرلەردٸڭ رٶلٸن جسدپ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى تازابەك سەمبەتباي اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, رەفەرەندۋم نەتيجەلەرٸ پارتييانىڭ بٷكٸل ەل بويىنشا ٶزگەرٸستەرگە دەگەن جالپىۇلتتىق سۇرانىستىن راستادى.
«رەفەرەندۋم قورىتىندىسى كٶرسەتكەندەي حالىق سانالى تٷردە ٶزدەرٸنٸڭ جاڭا قۇقىقتىق جاعدايلارىن تاڭداعانىن كٶرسەتتٸ. بۇل كونستيتۋتسييانىڭ 1-بابىندا ناقتى كٶرسەتٸلگەن. “ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت” تۇجىرىمداماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن الماتىدان باستاپ ەڭ شالعاي اۋدانداراعى ازاماتتاردىڭ سەزٸنٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ جوعارى بەلسەندٸلٸك كٶرسەتكەنٸن بايقادىق. مۇنداي قاتىسۋ دەڭگەيٸ — حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەرگە بەرٸلگەن قۋاتتى ماندات», — دەپ اتاپ ٶتتٸ تازابەك سەمبەتباي.
كەزدەسۋدٸڭ پراكتيكالىق بٶلٸمٸندە جەر ٷلەستەرٸن بٶلۋ مەسەلەسٸنٸڭ كٶپجىلدىق پروبلەماسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. پاي يەلەرٸنٸڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا ماماندانعان جسدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ جەتەكشٸسٸ ماكسۇت ناسيبۋلوۆ جاڭا قۇقىقتىق جاعداي ەسكٸ جەر داۋلارىن شەشۋگە جاڭاشا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ايتتى.
«ەدٸلەتتٸ قازاقستان تۇجىرىمداماسى مىڭداعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتٸرمەي جٷزەگە اسپايدى. كونستيتۋتسييانىڭ 29-بابىنىڭ جاڭا رەداكتسيياسى مەنشٸك قۇقىعىن يمپەراتيۆتٸك نورما رەتٸندە بەكٸتتٸ, بٸز مۇنى پاي يەلەرٸن قورعاۋدا پايدالانامىز. “جشس تۋرالى” زاڭعا (46, 48-باپتار) ٷلەستٸ بٶلٸپ بەرۋ مەسەلەسٸ بويىنشا بولاتىن جينالىستى 1 اي ٸشٸندە شاقىرۋدى مٸندەتتەيتٸن تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. بۇل كونستيتۋتسييا پرەامبۋلاسىندا كٶرسەتٸلگەن “زاڭ جەنە تەرتٸپ” قاعيداتىن قامتاماسىز ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ سالىمدارىن ينفلياتسييادان قورعاۋ ٷشٸن جارعىلىق كاپيتالدى ەر 3 جىل سايىن مٸندەتتٸ تٷردە قايتا باعالاۋدى ۇسىنامىز», — دەدٸ ماكسۇت ناسيبۋلوۆ.
ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە اۋىل اۋماقتارىنىڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸ مەسەلەلەرٸن جسدپ-نىڭ استانالىق فيليالىنىڭ تٶراعاسى تالعات وماروۆ كٶتەردٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتىڭ نەگٸزٸ رەتٸندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) ەرەكشە كونستيتۋتسييالىق نازاردى قاجەت ەتەدٸ.
«جقش اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸنٸڭ 50%-ىنا دەيٸن ٶندٸرەدٸ, بٸراق ەلٸ كٷنگە دەيٸن “كٶلەڭكەلٸ ايماقتا” قالىپ وتىر. بٸز باستاماشىلىق ەتٸپ وتىرعان جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) تۋرالى زاڭ جوباسى كونستيتۋتسييانىڭ جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋعا قاتىستى 88 جەنە 91-باپتارىمەن تولىق ٷيلەسەدٸ. بٸز جايىلىمدار مەن شابىندىقتاردى باسقارۋ فۋنكتسييالارىن تٸكەلەي جەرگٸلٸكتٸ قاۋىمداستىقتارعا (كەڭەستەرگە) بەرۋدٸ ۇسىنامىز. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز — اۋىل تۇرعىندارىنىڭ رەسۋرستارعا تٸكەلەي قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋ. ٶيتكەنٸ ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك ٶز جەرٸندە ادال ەڭبەك ەتٸپ تابىس تابۋ مٷمكٸندٸگٸنەن باستالادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ تالعات وماروۆ.
تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار مەن اگرارلىق سەكتور ٶكٸلدەرٸ پارلامەنتتٸڭ كەسٸبي بٸرپالاتالى جٷيەسٸنە كٶشۋ جەنە حالىق كەڭەسٸن قۇرۋ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بويىنشا شەشٸم قابىلداۋ ورتالىقتارىنا تەز ەرٸ تيٸمدٸ جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەگەن ورتاق پٸكٸرگە كەلدٸ. جسدپ رەفەرەندۋمدا ناقتىلانعان, حالىقتىڭ ەركٸن ٸسكە اسىرۋدىڭ نەگٸزگٸ باقىلاۋشىسى رٶلٸن ٶز موينىنا الادى.
