Keiingi jyldary Qazaqstanda inkliýzivti qoǵam qalyptastyrýǵa jáne múmkindigi shekteýli jandardyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan jumystar kúsheiip keledi. Memleket kedergisiz orta qalyptastyrý, jumyspen qamtý jáne áleýmettik qoldaý tetikterin jetildirýge basymdyq berip otyr. Degenmen zańnamalyq ózgerister men infraqurylymnan bólek, qoǵam kózqarasyn ózgertý de mańyzdy. Bul baǵytta óner men mádeniettiń yqpaly zor. Osy ideiany negizge alǵan ázilkesh, stendaper Abylai Isin birneshe jyldan beri “Invalidy, alǵa” atty erekshe jobany júzege asyryp keledi. 23 shildede Astanada úshinshi ret ótetin kontserttiń basty maqsaty – múmkindigi shekteýli jandardy qoǵamnyń tolyqqandy múshesi retinde tanytý. Dalanews.kz tilshisine bergen suhbatynda ol jobanyń qalai paida bolǵanyn, qoǵamda qalyptasqan túsinikterdi jáne inkliýzivti qoǵam qurýdyń qarapaiym joldary týraly sóz qozǵady.
Abylai Isinniń aitýynsha, atalǵag jobanyń dúniege kelýine qoǵamda kózge kórinbeitin psihologiialyq kedergiler sebep bolǵan.
“Bul ideia múmkindigi shekteýli jandar men qoǵam arasyndaǵy kópir bolǵym kelgennen týdy. Kóp jaǵdaida adamdar bizge jaqyndaýǵa qorqady nemese eriksiz aiaýshylyqpen qaraidy. Múmkindigi shekteýli jandar da keide óz áleminde qalyp qoiady. Men osy aradaǵy qashyqty azaitqym keldi”, – deidi ol.
Ázilkeshtiń sózinshe, aldaǵy kontsert – osy formattaǵy úshinshi kesh. Buǵan deiin uiymdastyrylǵan eki kontsert te kórermenniń ystyq yqylasyna ie bolyp, qatysýshylardyń da, zalǵa jinalǵan jurttyń da kóńilinen shyqqan.
“Zalda erekshe atmosfera qalyptasty. Adamdar birge kúlip, áńgime-dúken qurdy. Kórermen múmkindigi shekteýli adamdardyń ózderine qatysty óte ótkir ázil aita alatynyn kórdi. Kópshiliktiń kókeiinde júrgen suraqtar qoiyldy, biz de oǵan ázil arqyly jaýap berdik”, – deidi Abylai.
Biz de basqalar siiaqty qarapaiym adamdarmyz
“Invalidy, alǵa” jobasynyń basty ereksheligi – múmkindigi shekteýli jandardyń ómirin aianyshty oqiǵa retinde emes, ómirdiń qalypty bir bóligi retinde kórsetý.
“Biz múmkindigi shekteýli adamdardyń álemine kishkentai esik ashamyz. Negizi biz de bári siiaqty adamdarmyz. Artyqshylyǵymyz da, kemshiligimiz de bar. Bizdi tek diagnozymyz arqyly baǵalaýǵa bolmaidy”, – deidi ol.
Abylai Isinniń pikirinshe, qoǵamdaǵy eń úlken másele – fizikalyq kedergilerden buryn adamdardyń sanasynda qalyptasqan túsinik.
Eń aýyry – aiaýshylyq
Stendaper qoǵamda áli kúnge deiin saqtalyp otyrǵan eń úlken stereotiptiń biri – aiaýshylyq sezimi ekenin aitady.
“Keide adamdar eshteńe demese de, janary arqyly aiap turǵanyn sezesiń. Keibiri qalai sóileserin bilmei yńǵaisyzdanady. Shynymdy aitsam, mundai kózqaras keide adamnyń ózin ashyq qorlaǵannan da aýyr tiedi”, – deidi ol.
Aitýynsha, múmkindigi shekteýli adamdardyń basym bóliginde ózin-ózi ájýalai alatyn qasiet bar.
“Biz ózimizge qatysty óte qatty ázil aita alamyz. Óitkeni ómirge kúlip qaraýdy úirengenbiz”, – deidi Abylai.
Kontsertten keiin adamdardyń kózqarasy ózgerip shyǵady
Onyń aitýynsha, kontsertten keiin kópshilik múmkindigi shekteýli jandar týraly buryn qalyptasqan túsiniginiń shyndyqqa janaspaitynyn moiyndaǵan.
“Kontsert aiaqtalǵannan keiin adamdar birge sýretke túsip, bir-birimen tanysyp, áleýmettik jeliler arqyly bailanys ornatady. Kópshiligi: “Biz bárin basqasha elestetippiz. Negizi bári áldeqaida qarapaiym eken” dep aityp jatady”– deidi ol.
Ázilkesh erekshe este qalǵan oqiǵalardyń biri retinde Timýr esimdi jigittiń oqiǵasyn bólisti.
“Ol – tserebraldy sal aýrýymen ómir súretin jigit. Óleń jazady. Kontsertterdiń birinde sahnaǵa shyǵyp ózi týraly ázil aitty. Zaldaǵy adamdar ony birden jyly qabyldady. Sol kezde kórermenniń onyń diagnozyna emes, tulǵasyna, talanty men ázil-qaljyńyna nazar aýdarǵanyn kórdik”, – deidi komik.
Inkliýzivti orta úshin birge otyryp shai ishýdiń ózi jetkilikti
Abylai Isinniń pikirinshe, múmkindigi shekteýli jandardy qoǵamǵa beiimdeýdiń eń tiimdi joly – olardy erekshe adam retinde bólip qaramaý.
“Keide biz bul máselege tym salmaqty qarap ketemiz. Negizi birge otyryp shai iship, áńgimelesýdiń ózi jetkilikti. Kóp adam ómirge áldeqashan beiimdelgen. Sondyqtan eń mańyzdysy – qalypty qarym-qatynas”, – deidi ol.
Onyń aitýynsha, stendap kontserti de osy áleýmettenýge úlken serpin beredi.
Qarapaiym azamattar inkliýzivti qoǵam qalyptastyrýǵa qalai úles qosa alady degen suraqqa Abylai:
“Jai ǵana kelip tanysyńyzdar. Áńgimelesińizder. Biz eshkimdi tistemeimiz”, – dep jaýap berdi.
Komiktiń pikirinshe, múmkindigi shekteýli jandarmen qarym-qatynasta artyq qysylýdyń nemese olardy ózgeshe qabyldaýdyń qajeti joq.
“Olardyń kóbi óz ómirine beiimdelip ketken. Olar da jumys isteidi, dostarymen kezdesedi, saiahattaidy. Sondyqtan erekshe qarym-qatynastyń qajeti joq. Eń mańyzdysy – shynaiy sóilesý”, – dep qosty ol.
Eń aldymen óz shekarańdy óziń qorǵaýyń kerek
Abylai Isin óz ómirindegi eń úlken qoldaýdy otbasynan kórgenin aitady. Alaida alǵashqy kezeńde olar da ázilkeshti aiaýǵa tyrysqan.
“Basynda jaqyndarym meni aiai bastady. Maǵan bul unamady. Sol úshin ózim qarsy shyǵyp, pikirimdi qorǵaýǵa týra keldi. Keiin olar meniń belsendi ómir súrip júrgenimdi kórip, maǵan deni saý adamdai qarai bastady. Tipti keide múgedektigimdi umytyp ketetin”, – deidi ol.
Onyń pikirinshe, adamnyń ózi shekarasyn naqty qoia bilýi kerek.
“Tipti eń jaqyn adamdaryńa da qai jerde aiaýshylyqtyń artyq ekenin aitý mańyzdy. Áitpese sol sezimge úirenip ketý ońai. Al bul adamnyń alǵa jyljýyna kedergi keltiredi”, – deidi Abylai.
Ázil arqyly adamdardyń bir-birine jaqyndaǵanyn qalaimyn
Aldaǵy josparlary týraly aitqan komik jobany Qazaqstannyń ózge qalalaryna shyǵarýdy kózdeitinin jetkizdi.
“Endigi maqsat – Qazaqstan boiynsha týr uiymdastyrý. Sonymen qatar jobany YouTube platformasyna shyǵaryp, kóp adamǵa jetkizgimiz keledi”, – deidi ol.
Aitýynsha, alǵashqy kontsertterde sahnaǵa basqa da múmkindigi shekteýli jandar shyǵyp úlgergen. Úshinshi kontsertte de ol jalǵyz óner kórsetpeidi.
“Bul joly menimen birge múmkindigi shekteýli eki qyz da sahnaǵa shyǵady. Men ázil arqyly bizdiń de bári siiaqty ómir súretin qarapaiym adamdar ekenimizdi kórsetkim keledi. Shyn máninde, bárimiz birdeimiz. Tek árqaisymyzdyń ómirdegi synaǵymyz ártúrli”, – deidi Abylai Isin.
