Atyraýda kógaldandyrýǵa qomaqty qarjy bólingenimen, otyrǵyzylǵan aǵashtardyń jai-kúii men olardyń keiingi kútimine qatysty suraqtar kóbeiip otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Turǵyndar áleýmettik jelilerde qaladaǵy keibir jasyl jelekterdiń qýrap, tipti qaita alynyp jatqanyn kórsetip, biýdjet qarjysynyń tiimdi jumsalýyna alańdaýshylyq bildirýde.
Bul másele buǵan deiin de jergilikti BAQ nazarynda bolǵan. Máselen, AtyrauPress mamyr aiynda qala jaǵalaýyna otyrǵyzylǵan qaraǵailar men shyrshalardyń sarǵaiyp, álsiregenin jazdy. Sol kezde qalalyq ákimdik 2025 jyly Atyraýda 2 myńnan astam qylqan japyraqty aǵash otyrǵyzylǵanyn aityp, keibir aǵashtardyń sarǵaiýyn kóshet otyrǵyzý kezindegi tabiǵi beiimdelý protsesimen túsindirgen. Ákimdik mamandary mundai klimat jaǵdaiynda qylqan japyraqty aǵashtardyń ortasha jersiný kórsetkishi shamamen 80% ekenin málimdegen.
Alaida araǵa birneshe apta salyp, jaǵdaiǵa qatysty jańa suraqtar paida boldy. AtyrauPress maýsym aiynda jaǵalaýǵa otyrǵyzylǵan birqatar qylqan japyraqty aǵashtyń múldem joǵalyp ketkenin habarlady. Ákimdik júrgizgen monitoring nátijesinde 25 aǵashtyń qýraǵany anyqtalǵan. Vedomstvo olardy merdiger uiymnyń kepildik mindettemeleri aiasynda jańadan otyrǵyzý josparlanǵanyn aitqan.
Mundai jaǵdai Atyraýdyń klimaty úshin aǵash otyrǵyzýdyń ózi jetkiliksiz ekenin kórsetedi. Mamandardyń aitýynsha, óńirdegi aptap ystyq, qurǵaq jel men topyraqtyń tuzdylyǵy qylqan japyraqty ósimdikterdiń jersinýin qiyndatady. Sondyqtan turaqty sýarý, tyńaitqysh qoldaný, mýlchalaý jáne ósimdikterdiń jaǵdaiyn úzdiksiz baqylaý qajet.
Biraq másele tek klimatpen shektelmeidi. AtyrauPress sáýir aiynda oblys prokýratýrasynyń kógaldandyrý jumystaryna qatysty tekserý nátijelerin jariialaǵan. Basylymnyń málimetinshe, sońǵy eki jylda oblys biýdjetinen kógaldandyrýǵa shamamen 5 mlrd teńge, al jer qoinaýyn paidalanýshylar tarapynan taǵy shamamen 10 mlrd teńge baǵyttalǵan. Buǵan qosa, memlekettik-jekemenshik áriptestik aiasynda 2022-2026 jyldarǵa taǵy 9,2 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Prokýratýranyń taldaýynda bólingen qarajattyń tiimdi paidalanylýyna qatysty máseleler kóterilgen. Kógaldandyrý jumystarynyń basym bóligi qalanyń ortalyq bóligi men ákimshilik ǵimarattar mańynda júrgizilgen, al shetki aýdandar men qalaǵa kireberis aýmaqtar tiisti deńgeide qamtylmaǵan. Sonymen qatar jasyl jelekterdi kútip-baptaý men olardyń esebine qatysty kemshilikter anyqtalǵan.
Shilde aiynda Orda.kz prokýratýranyń tekserýine súienip, oblysta 551 myńnan astam jasyl jelek esepte turǵanymen, memlekettik organdar olardyń naqty jaǵdaiy men qanshasynyń jersingeni týraly tolyq aqparatqa ie emes ekenin jazdy. Elektrondyq esep júiesiniń is júzinde jumys istemeitini de anyqtalǵan. Budan bólek, kógaldandyrý boiynsha mindettemesi bar jer qoinaýyn paidalanýshylardyń 90%-dan astamy tiisti jumystardy oryndamaǵan.
Prokýratýra derekterine sáikes, osy baǵyttaǵy zań buzýshylyqtar boiynsha birqatar kásiporyn ákimshilik jaýapkershilikke tartylyp, jalpy somasy 12 mln teńgeden astam aiyppul salynǵan.
Kógaldandyrý jumystaryna qatysty taǵy bir daýly jaǵdai 2024 jyly bolǵan. Orda.kz málimetinshe, Atyraýda biýdjet qarjysyna shamamen 2,5 myń aǵash otyrǵyzylǵan aýmaqta janarmai quiý stantsiiasyn salýǵa bailanysty aǵashtar kesilgen. Al AJ sol aýmaqta AZS qurylysy úshin 320 aǵashtyń basqa jerge kóshirilgenin jazǵan. Qalalyq ákimdik bul jumystar qurylys nysanyna kireberis jol salý qajettiligimen bailanysty bolǵanyn túsindirgen.
Turǵyndardyń áleýmettik jelilerdegi narazylyǵy da osy máselemen bailanysty. Máselen, sáýirde Atyraý turǵyny Astrahan tasjolyndaǵy jasyl jelek máselesin kóterip, biýdjetten qarjy jumsalǵanymen, jol boiynda aǵashtardyń joqtyǵyna nazar aýdarǵan.
Al biyl Atyraý oblysynda kógaldandyrý jumystary jalǵasyp jatyr. Ákimdik málimetinshe, 2026 jyly 306,9 gektar aýmaqqa 859,8 myń kóshet otyrǵyzý josparlanǵan. Onyń 467 myńy kóktemgi kezeńde egilgen.
Osylaisha, óńirdegi negizgi másele aǵash otyrǵyzý kóleminde ǵana emes, olardyń jersinýin, kútimin jáne biýdjet qarajatynyń nátijesin baqylaýda bolyp otyr. Bir jaǵynan, ákimdik jyl saiyn júzdegen myń kóshet otyrǵyzylyp jatqanyn málimdeidi. Ekinshi jaǵynan, prokýratýra men jergilikti BAQ jasyl jelekterdiń esebi, kútimi jáne bólingen qarjynyń tiimdiligine qatysty naqty problemalardy kórsetip otyr.
Sondyqtan Atyraýda qazir basty suraq «qansha aǵash otyrǵyzyldy?» emes, «otyrǵyzylǵan aǵashtardyń qanshasy saqtaldy jáne oǵan bólingen qarjynyń naqty nátijesi qandai?» degen máselege kelip tireledi.
