Атырауда көгалдандыруға қомақты қаржы бөлінгенімен, отырғызылған ағаштардың жай-күйі мен олардың кейінгі күтіміне қатысты сұрақтар көбейіп отыр, деп хабарлайды dalanews.kz.
Тұрғындар әлеуметтік желілерде қаладағы кейбір жасыл желектердің қурап, тіпті қайта алынып жатқанын көрсетіп, бюджет қаржысының тиімді жұмсалуына алаңдаушылық білдіруде.
Бұл мәселе бұған дейін де жергілікті БАҚ назарында болған. Мәселен, AtyrauPress мамыр айында қала жағалауына отырғызылған қарағайлар мен шыршалардың сарғайып, әлсірегенін жазды. Сол кезде қалалық әкімдік 2025 жылы Атырауда 2 мыңнан астам қылқан жапырақты ағаш отырғызылғанын айтып, кейбір ағаштардың сарғаюын көшет отырғызу кезіндегі табиғи бейімделу процесімен түсіндірген. Әкімдік мамандары мұндай климат жағдайында қылқан жапырақты ағаштардың орташа жерсіну көрсеткіші шамамен 80% екенін мәлімдеген.
Алайда араға бірнеше апта салып, жағдайға қатысты жаңа сұрақтар пайда болды. AtyrauPress маусым айында жағалауға отырғызылған бірқатар қылқан жапырақты ағаштың мүлдем жоғалып кеткенін хабарлады. Әкімдік жүргізген мониторинг нәтижесінде 25 ағаштың қурағаны анықталған. Ведомство оларды мердігер ұйымның кепілдік міндеттемелері аясында жаңадан отырғызу жоспарланғанын айтқан.
Мұндай жағдай Атыраудың климаты үшін ағаш отырғызудың өзі жеткіліксіз екенін көрсетеді. Мамандардың айтуынша, өңірдегі аптап ыстық, құрғақ жел мен топырақтың тұздылығы қылқан жапырақты өсімдіктердің жерсінуін қиындатады. Сондықтан тұрақты суару, тыңайтқыш қолдану, мульчалау және өсімдіктердің жағдайын үздіксіз бақылау қажет.
Бірақ мәселе тек климатпен шектелмейді. AtyrauPress сәуір айында облыс прокуратурасының көгалдандыру жұмыстарына қатысты тексеру нәтижелерін жариялаған. Басылымның мәліметінше, соңғы екі жылда облыс бюджетінен көгалдандыруға шамамен 5 млрд теңге, ал жер қойнауын пайдаланушылар тарапынан тағы шамамен 10 млрд теңге бағытталған. Бұған қоса, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында 2022-2026 жылдарға тағы 9,2 млрд теңге қарастырылған.
Прокуратураның талдауында бөлінген қаражаттың тиімді пайдаланылуына қатысты мәселелер көтерілген. Көгалдандыру жұмыстарының басым бөлігі қаланың орталық бөлігі мен әкімшілік ғимараттар маңында жүргізілген, ал шеткі аудандар мен қалаға кіреберіс аумақтар тиісті деңгейде қамтылмаған. Сонымен қатар жасыл желектерді күтіп-баптау мен олардың есебіне қатысты кемшіліктер анықталған.
Шілде айында Orda.kz прокуратураның тексеруіне сүйеніп, облыста 551 мыңнан астам жасыл желек есепте тұрғанымен, мемлекеттік органдар олардың нақты жағдайы мен қаншасының жерсінгені туралы толық ақпаратқа ие емес екенін жазды. Электрондық есеп жүйесінің іс жүзінде жұмыс істемейтіні де анықталған. Бұдан бөлек, көгалдандыру бойынша міндеттемесі бар жер қойнауын пайдаланушылардың 90%-дан астамы тиісті жұмыстарды орындамаған.
Прокуратура деректеріне сәйкес, осы бағыттағы заң бұзушылықтар бойынша бірқатар кәсіпорын әкімшілік жауапкершілікке тартылып, жалпы сомасы 12 млн теңгеден астам айыппұл салынған.
Көгалдандыру жұмыстарына қатысты тағы бір даулы жағдай 2024 жылы болған. Orda.kz мәліметінше, Атырауда бюджет қаржысына шамамен 2,5 мың ағаш отырғызылған аумақта жанармай құю станциясын салуға байланысты ағаштар кесілген. Ал AЖ сол аумақта АЗС құрылысы үшін 320 ағаштың басқа жерге көшірілгенін жазған. Қалалық әкімдік бұл жұмыстар құрылыс нысанына кіреберіс жол салу қажеттілігімен байланысты болғанын түсіндірген.
Тұрғындардың әлеуметтік желілердегі наразылығы да осы мәселемен байланысты. Мәселен, сәуірде Атырау тұрғыны Астрахань тасжолындағы жасыл желек мәселесін көтеріп, бюджеттен қаржы жұмсалғанымен, жол бойында ағаштардың жоқтығына назар аударған.
Ал биыл Атырау облысында көгалдандыру жұмыстары жалғасып жатыр. Әкімдік мәліметінше, 2026 жылы 306,9 гектар аумаққа 859,8 мың көшет отырғызу жоспарланған. Оның 467 мыңы көктемгі кезеңде егілген.
Осылайша, өңірдегі негізгі мәселе ағаш отырғызу көлемінде ғана емес, олардың жерсінуін, күтімін және бюджет қаражатының нәтижесін бақылауда болып отыр. Бір жағынан, әкімдік жыл сайын жүздеген мың көшет отырғызылып жатқанын мәлімдейді. Екінші жағынан, прокуратура мен жергілікті БАҚ жасыл желектердің есебі, күтімі және бөлінген қаржының тиімділігіне қатысты нақты проблемаларды көрсетіп отыр.
Сондықтан Атырауда қазір басты сұрақ «қанша ағаш отырғызылды?» емес, «отырғызылған ағаштардың қаншасы сақталды және оған бөлінген қаржының нақты нәтижесі қандай?» деген мәселеге келіп тіреледі.
