Etikettiń buljymas erejeleri
Eshqashan qonaqqa qońyraý shalmai turyp barmańyz. Eger sizdiń úige eskertpei qonaq kelse, onda halatpen júre berýińizge bolady. Qonaqtar týraly: aiaq kiimdi shesh deýge bolmaidy. Bul – jónsizdik. Qonaq ózi taza kilemdi kórse, jaýyn keship kelip tursa, aiaǵyn sheship kiredi.
Qolshatyrdy eshqashan ashyp keptirmeidi. Keńsede de, qonaqta da. Ony jinap, arnaýly salǵyshyna salyp qoiady. Nemese jai ǵana ilgishke ilip qoiasyz.
Portfeldi jerge qoiady. Erkek adam eshqashan janyndaǵy áiel zatynyń sómkesin ustamaýy kerek. Áieldiń paltosyn tek ilgishke ilý úshin ǵana qolyna alady.
Úikiim – shalbar men jempir, yńǵaily, jaily, adam kórýge laiyqty kiimdi aitady. Al, halat, jatarda kietin ishkóilek degen tańerteń jýynatyn bólmege deiin, keshke jýynatyn bólmeden jatyn bólmege deiin ǵana kiiletin kiim.
Balańyz bólek bólmege aýysqan soń esikti tyqyldatyp kirýdi úiretińiz. Ózińiz de onyń bólmesine ruqsat surap kirińiz. Sonda ol sizdiń jatyn bólmeńizge beibereket kirmeitin bolady.
Meiramhanaǵa barǵanda tapsyrys berý erejesi: eger siz «men shaqyramyn» deseńiz, árine onda siz tóleisiz. Eger áiel adam isker seriktesin shaqyrsa, onda ol ózi tóleidi. «Onda meiramhanaǵa baralyq» degen sóz shyqsa, árkim ózine tóleidi. Tek er azamat ózi «men tóleiin» dese, onda kelisim berýine bolady.
Er adam liftige birinshi bolyp kiredi. Kim esiktiń kózine jaqyn bolsa, sol birinshi shyǵady.
Kólikte eń laiyqty oryn – júrgizýshiniń arty esepteledi. Ony áiel adamǵa beredi. Er adam janyna otyrady. Kólikten shyqqanda qolyn sozady. Eger er adam rólde otyrsa, onda áiel sonyń artyna otyrǵany abzal. Áiel qaida otyrsa da er adam esigin ashyp berip, qolynan demep otyrýy kerek. Isker adamdar qaǵidalarynda er adamdar osy erejeni kóp buzady. Olar feministerdiń uranyn kóp qoldanatyn bolǵan: «Kásipte er men áiel degen joq» degen.
Emdám qoldanyp júrmin dep eldiń kózinshe aitý – ádepsizdik. Mundai sózdi jeleý etip qonaqqa barǵanda tamaqtan bas tartý tipten soraqylyq. Qonaqqa barǵan kezde otanasyn dámdi taǵamdary úshin maqtaýdy umytpańyz. Ishimdikke qatysty da solai. Nege ishkińiz kelmeidi – ol sizdiń másele. Qurǵaq sharap aldyrtyp, aldyńyzǵa qoiyp qoiyńyz. Ernińizdi tigizseńiz de jetkilikti.
12 jasqa tolǵan ár balaǵa «siz» dep aitý shart. Mádenietti, ziialy qaýym ókilderi daiashy, júrgizýshilerge sen deýi baryp turǵan kórgensizdik. Etene jaqyndaryńyzǵa da keńsede «siz» deńiz. Tek ekeýara qalǵanda ǵana «senge» kóshýge bolady. Eger suhbattasyńyz «sen» dep qoimasa, «keshirińiz, siz buny maǵan aityp jatsyz ba?» dep surańyz. Buny da elemese, «meni meńzep tursyz ba?» deńiz. Sosyn iyǵyńyzdy qiqaityp: «Keshirińiz, biz «senge» kóshpegen edik qoi» dep aitýǵa bolady.
Qasyńyzda joq adamdy sóz etý – ony ósekteý degen sóz. Olai etýge bolmaidy. Jaqyndaryńyzdy sóz etýge de bolmaidy. Ásirese, eldiń kózinshe kúieýin jamandaý durys emes. Eger kúieýi nashar bolsa – nege onymen ajyrasyp ketpeisiz? Sol sekildi týǵan jer týraly da jaqtyrmaityn sóz aitýǵa bolmaidy. «Bul el qaida barady?» deý aǵattyq. Siz de sol elde turyp jatqan joqsyz ba?
Aýdarǵan Shynar Ábildá
