Freedom Inside '26

Erteń “Sherzat isi” boiynsha aldyn ala sot tyńdaýy ótedi: quqyq qorǵaýshy ne deidi?

Erteń “Sherzat isi” boiynsha aldyn ala sot tyńdaýy ótedi: quqyq qorǵaýshy ne deidi?
Kollaj: Dalanews.kz

Erteń, 10 sáýirde Jetisý oblysynda Sherzat Bolattyń ólimine bailanysty sottyń aldyn ala tyńdaýy bastalady. Quqyq qorǵaýshy Meiirman Shekeev atalǵan iske bailanysty pikir bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

“Ázirge is materialdaryn ashyp aita almaimyn. Sondai-aq sýdianyń beitaraptylyǵy men sottyń ashyqtyǵyna da baǵa bere almaimyn. Bul qorytyndy aldaǵy ýaqytta sottyń áreketine bailanysty belgili bolady”, — deidi quqyq qorǵaýshy.

Advokat marqum Sherzattyń ata-anasynyń daiyndyǵy týraly da sóz qozǵady.

“Marqum Sherzattyń ata-anasymen kúnde bailanystamyz. Balasy men baýyrynan aiyrylǵan adam úshin bul ońai emes. Erteń buiyrsa, barlyǵy sotqa barady”, — dedi ol.

Sot nelikten Taldyqorǵanda ótedi?

Joǵarǵy sot Sherzat Bolat isi boiynsha sot otyrysy nelikten Jetisý oblysynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynyń ǵimaratynda ótetinin túsindirdi.

“Aiyp taǵylǵan toǵyz adam Taldyqorǵandaǵy tergeý izoliatorynda qamaýda otyrýyna bailanysty sot otyrysy Jetisý oblysynda ótedi”, — dep tolyqtyrdy olar.

Quqyq qorǵaýshy ne deidi?

Quqyq qorǵaýshy Meiirman Shekeev sot otyrysy baspasóz ókilderine ashyq túrde ótetinin, biraq Qýandyq Bishimbaevtyń isi sekildi onlain transliatsiia júrgizilmeitinin málimdedi.

“Isti Almaty oblystyq soty qaraidy. Kelesi sot otyrystary Qaskeleńde jalǵasýy múmkin. Bul tek aldyn ala tyńdaý” – dep túsindirdi ol.

Marqum Sherzattyń otbasynyń múddesin kimder qorǵaidy?

Sotta Marqum Sherzat Bolattyń otbasynyń múddesin Meiirman Shekeev jetekshilik etetin alty advokat qorǵaidy. Olar: Jandos Palmanov, Álim Mustafaev, Dina Dosaeva, Nurbolat Ibraev, Baqdat Amandosuly jáne Bekzat Miazov.

Iste neshe adam kúdikti retinde tanyldy?

Eske salaiyq, buǵan deiin Sherzat Polattyń ákesi Qarjaýbai Nurymov balasynyń ólimine qatysy bar degen kúdiktilerge qatysty qosymsha aryz daiyndap jatqanyn habarlaǵan edik. Bul týraly jábirlenýshi taraptyń jańadan qosylǵan advokaty Meiirman Shekeev málimdedi. 

“Is materialdarymen tanysa kele, biz bul qylmystyq is aiasynda azamattyq talaptyń berilmegenin anyqtadyq. Qazir sol talapty ázirlep jatyrmyz. Bul áreket Qarjaýbai myrzaǵa qarjylai ótemaqy alý úshin emes, qamaýda otyrǵan kúdiktilerge úkim shyqqan soń olardyń merziminen buryn bosap ketýine jol bermeý maqsatynda jasalyp otyr”, – dedi Shekeev.

Oqiǵa ornynda bolǵan eki qyz qaida?

Advokat qoǵamda qyzý talqylanǵan bir suraqqa da jaýap berdi.

“Halyqty alańdatyp otyrǵan mańyzdy suraqtardyń biri – oqiǵa ornynda bolǵan eki qyzdyń taǵdyry. Olar áleýmettik jelilerde kúdikti retinde kórsetilgenimen, is materialdaryna sáikes, tek kýáger retinde jaýap berdi”, – dedi qorǵaýshy.

Meiirman Shekeevtiń aitýynsha, bul qylmystyq is boiynsha 9 adam kúdikti retinde tanylǵan. Sonyń ishinde bireýi – kámelet jasyna tolmaǵan. Oǵan Qylmystyq kodekstiń 434-baby — qylmys týraly habarlamaý boiynsha aiyp taǵylǵan. Al jábirlenýshiler sany – alty. Olardyń ekeýi – Sherzat pen Nurqanat.

Qoǵam belsendileri ne deidi?

Qoǵam belsendisi, bloger Jan Ahmadiev Sherzat Bolattyń ólimine qatysty qozǵalǵan qylmystyq iske kúmánmen qaraitynyn jetkizgen edi.

“Sottyń ádil ótetinine jartylai senimdimin. Óitkeni biz ádilet joq “Ádiletti Qazaqstanda” ómir súrip kelemiz. Men keshe ózimniń instagram paraqshamda aitqandai, bul iste 13 adam emes, 9 adam kúdikti retinde tanylǵan. 2 qyz joq. Sol 9 adamnyń ekeýine ǵana aýyr qylmys boiynsha aiyp taǵylyp otyr. Biri – Qylmystyq kodekstiń 99-baby (kisi óltirý) boiynsha, ekinshisi – qylmys jasaýdy josparlaý baby boiynsha kúdikti. Al qalǵan altaýyna buzaqylyq baby boiynsha (6 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý) jaza qarastyrylǵan bolýy múmkin. Taǵy bir kúdikti kámelet jasyna tolmaǵan. Oǵan qylmys týraly habarlamaǵany úshin aiyp taǵylyp otyr. Bul bap boiynsha oǵan aiyppul salynýy múmkin nemese 5 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrylýy yqtimal”, — dedi ol.

Bishimbaev isindegi prokýror Sherzattyń ólimine qatysty pikir bildirdi

Eks-ministr Qýandyq Bishimbaevtyń soty arqyly qoǵamǵa keńinen tanylǵan prokýror Aijan Aimaǵanova da Sherzattyń isinde únsiz qalmady.

Memlekettik aiyptaýshynyń sózinshe, bul iske onyń da qabyrǵasy qaiysqan.

“Bizdiń jazbanyń astyna jáne aidarymyzǵa sizderden Sherzattyń isi boiynsha kóp suraqtar túsýde. Árine, men de Sherzattyń isine alańdaimyn, bul is meniń de júregimdi qozǵady, biraq - bári zańǵa sáikes bolady. Biz bir qaǵidany túsiný kerekpiz: árbireýimiz óz ornymyzda eńbektenýimiz kerek, óz jumysymyzdy adal atqarý ol mindet. Men senimdimin, Almaty oblystaǵy meniń áriptesterim óz jumysyń adal atqarýda”, - dedi ol.

Belgili saiasattanýshy Dosym Sátpaev ta Talǵardaǵy tragediiaǵa qatysty ún qosty

Onyń aitýynsha, bul oqiǵa el biliginiń shynaiy bet-beinesin anyq kórsetti.

“Talǵardaǵy qaiǵyly oqiǵa – Qazaqstannyń shyndyǵyn beineleitin kórinis. Munda ádildikke jetý úshin aqiqattyń emes, kúsh pen quqyqtyń ústemdik etetinin kóremiz. Tártipsizdik jailaǵan qoǵamda adamdar bilik ókilderi tarapynan ádiletsizdik kórip, olardan úmitin úzdi. Al jemqorlyq bolsa, memlekettik basqarý júiesiniń barlyq deńgeiine enip, júieniń ajyramas bóligine ainaldy. Qylmystyq sana sheneýnikterdi “pahanǵa”, al “pahandardy” sheneýnikterdiń serigine ainaldyryp otyr”, — dep jazdy ol.

Saiasattanýshy mundai oqiǵalar tizbegi jyldar boiy jalǵasyp kele jatqanyn alǵa tartty.

“Sońǵy 30 jylda Talǵardaǵydai tragediialar Qazaqstannyń ártúrli óńirinde san márte bolǵan. Biraq olardyń kópshiligi qoǵamǵa jariia bolǵan joq. Bir jerde jábirlenýshilerge qysym kórsetilse, basqa jerde bilik ókilderi statistikany buzbaý úshin jaǵdaidy barynsha jasyrýǵa tyrysty”, — dep qosty ol.

Saiasattanýshy Shalqar Nurseiit ne deidi?

Belgili saiasattanýshy Shalqar Nurseiit Talǵarda Qarjaýbai Nurymovtyń otbasynda bolǵan qaiǵyly oqiǵalar tizbegi avtoritar biliktiń boiynda “post-Qańtar sindromynyń” kúsheie túskenin kórsetedi dep baǵa bergen bolatyn.

Bul jaiynda ol Facebook jelisindegi paraqshasynda jazdy. Aitýynsha, Aqorda men kúshtik qurylymdar halyqtyń narazylyǵynan qorqyp, azamattardy baqylaýda ustaý úshin baryn salýda.

“Aqorda men kúshtik qurylymdar “halyq kóterilip ketpese boldy” degen úreimen azamattardy, tipti ádilet izdep shyryldaǵan Qarjaýbai Nurymov sekildi jábirlenýshilerdi de aldap-arbaýǵa, úrkitýge, aiyppul salýǵa, qamaýǵa daiyn ekenin anyq kórsetti”, — deidi ol.

Onyń sózinshe, Ádiletti Qazaqstan halyq óz memleketine sengen jaǵdaida ǵana ornaidy. 

“Talǵardaǵy tragediiany “Eski Qazaqstannyń Toqaevqa jasaǵan sabotajy” deitin konspirologtar shyqsa, esh tańǵalmaimyn. Shyn máninde, qazir Qazaqstanda bilikti dál ózi siiaqty diskreditatsiialaityn saiasi kúsh joq.

Ádiletti Qazaqstan, Toqaevsha aitsaq, “zań diktatýrasymen” ornamaidy. Ádiletti Qazaqstan azamattar óz memleketi qorǵansyzǵa qorǵan bolǵanda, quqyq qorǵaý organdary isti ashyq ári jan-jaqty qaraǵanda, sottyń ádil sheshim shyǵaratynyna shyn sengen jaǵdaida ǵana ornaidy. El bailyǵynyń jartysynan astamy bar bolǵany 165 adamnyń qolynda shoǵyrlanǵan, halqy ailyǵynyń 70%-yn tamaqqa jumsaityn, árbir besinshi azamaty shetelge kóshýdi oilaityn Qazaqstanda ol sáttiń jaqynda týmaityny anyq. 

Al ol kún týǵansha Astanada yqpaldy kókesi, offshorda milliondaǵan dollary, kúshtik organdarda “kryshasy” joq “álsiz” otbasyda týylǵan árbir qazaqstandyq qatygez, qorqaq ári selqos qoǵamda o bastan aýtsaider bolyp qala beredi”, — dep qosty ol.

Oqiǵa qalai órbigen edi?

Eske salaiyq, buǵan deiin Talǵarda jappai tóbeles bolyp, saldarynan 16 jastaǵy jasóspirim Sherzat Bolat kóz jumdy.

Kámeletke tolmaǵan balany óltirý faktisi boiynsha Almaty oblysynyń politsiia departamenti qylmystyq is qozǵady.

Qazirgi tańda kináli dep tanylǵan 11 adam ustalyp, ýaqytsha ustaý izoliatoryna qamaýǵa alyndy.

Kóp uzamai, iaǵni 9 jeltoqsanda marqum Sherzat Bolattyń aǵasy Nurqanat Ǵaiypbaev ajal qushty. Politsiia departamentiniń aldyn ala derekteri boiynsha onyń sýitsid jasaǵanyn málimdedi. Oǵan dálel retinde politseiler Nurqanattyń týysyna messendjer arqyly jazǵan hatyn jariia etti. 

Habarlamada ol týysqandarymen qoshtasyp, jieniniń janyna jerleýdi suraǵan. Bul fakti boiynsha qylmystyq is qozǵaldy.

Al 10 jeltoqsanda onyń ólimine qatysty saraptama qorytyndysy shyqty.

"Sot-meditsinalyq saraptamanyń aldyn ala boljamy boĭynsha, 9 jeltoqsanda Talǵardyń shetinde tabylǵan 30 jastaǵy er adamnyń máĭiti ózin-ózi asý arqyly mehanikalyq asfiksiia nátijesinde bolǵanyn kórsetti. Denesinde zorlyq-zombylyq sipattaǵy belgiler joq.

Sarapshylarmen anyqtalǵan dene jaraqattary, mysaly, strangýliatsiialyq jáne moĭynnyń abraziialary asylǵan jipti qoldanǵan kezinde paĭda bolatyn jaraqattarǵa sáĭkes keletinin kórsetti. Barlyq belgiler sýitsidti kórsetedi, moĭynyndaǵy zaqymdaný sipaty mundaĭ jaǵdaĭlarǵa tán", - delingen habarlamada.

Al marqum Sherzattyń ákesi baýyry Nurqanat Ǵaiypbaevty jer qoinyna tapsyrǵanan keiin, buqaralyq aqparat quraldarymen kezdesýdi talap etip, kóshege shyqty. Alaida araǵa uzaq ýaqyt salmai Qarjaýbai Nurymovty politsiia qyzmetkerleri ustap áketti.

"Qarjaýbai Nurymov prokýrordyń zańdy saqtaý týraly túsindirmelerin elemedi. Shekten tys agressivti minez-qulyq tanytyp, basqalardy óz-ózine qol jumsaimyn dep qorqytty. Sonymen qatar politsiia qyzmetkerine pyshaqpen shabýyl jasady. Onyń minez-qulqy ózine de, basqalarǵa da qaýip tóndirdi", — delingen habarlamada.

Osylaisha Sherzat Bolattyń ákesi men ápkesi qamaýǵa alyndy.

Eńbekshiqazaq aýdandyq soty ákimshilik is júrgizý tártibimen isterdi qaraý nátijeleri boiynsha azamat S. Nurymova usaq buzaqylyq jasaǵany úshin (ÁQBtK 434-babynyń 1-bóligi) 20 AEK mólsherinde aiyppul salýmen ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.

QR beibit jinalystardy uiymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly zańnamasyn buzǵany úshin (ÁQBtK 488- babynyń 8-bólimi.) azamattyǵy joq adam jasaǵan, azamatsha B. Reimova ákimshilik tártippen 15 táýlikke qamaýǵa alynyp, keiinnen QR sheginen shyǵaryp jiberildi.

Qoǵamdyq orynda balaǵat sózder aitqany, quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerin qorlap, sondai-aq qoǵamdyq tártip pen azamattardyń tynyshtyǵyn buzatyn ainalasyndaǵylarǵa qurmetsizdik tanytatyn is-áreketter jasaǵany jáne kólik quraldarynyń qozǵalysy úshin kedergiler jasaǵany úshin Qarjaýbai Nurymov 15 táýlikke ákimshilik qamaýǵa alyndy.