Kúni keshe ǵana Qazaqstannyń din salasynda qordalanǵan máselelerin sheshýge baǵyttalǵan arnaiy zań qabyldap, jaýapty ministrlikti qurýǵa muryndyq bolǵan Ermekbaevtyń burynǵy jumys orny – Qaýipsizdik keńesindegi qyzmetinen Qorǵanys ministrligine aýysyp kelýinde qandai syr bar? Osy máseleni saraptasaq.
Úsh eks-premerdiń Qorǵanys ministri bolýy...
Toqsanynshy jyldary elimizdiń Qorǵanys ministrligin Saǵadat Nurmaǵambetov, Muhtar Altynbaev, Sát Toqpaqbaev syndy taza áskeri mamandar basqardy. Sol kezde bilik el ishindegi ekonomikalyq qiyndyqtardy sheshý kezinde Qorǵanys ministrligine saiasi reńk berip, salmaǵyn arttyrýǵa múmkindigi bolmady. Osy aralyqta áskeri joiǵysh ushaqtardyń daýy qorǵanys salasyna júieli ózgeristerdiń kerek ekenin kórsetip bergendei bolǵan edi.
Ózgeris kóp kúttirgen joq. Danial Ahmetov pen Imanǵali Tasmaǵambetov syndy azamattardyń Qorǵanys ministri bolyp taǵaiyndalýy, resmi Aqordanyń áskeri salaǵa basa kóńil bólip, bul salanyń saiasi salmaǵyn arttyrýdyń basy boldy.
Qazaqstanda saiasat sahnasynda ózindik orny bar figýra qandai da bir vedomstvony basqarsa, sol salanyń jyldar boiy jinaqtalǵan máseleleri sheshimin taýyp, etek-jeńi jinalyp qalatyny belgili.
Aitalyq, kezinde Muhtar Altynbaev pen Sát Toqpaqbaev Qorǵanys ministri bolǵan sátte elimizdegi áskerilerdiń áleýmettik jaǵdaiy, baspana máselesi qoǵamdyq ortada jii sóz bolýshy edi.
Al Imanǵali Tasmaǵambetov Qorǵanys ministri bolyp qyzmetke kiriskennen keiin sarbazdardyń áleýmettik jaǵdaiy birtindep sheshilip, áskeri qyzmette júrip baspanaly bolýdyń júiesi qalyptasty.
Osylaisha, Qorǵanys salasynyń áleýmettik máselelerin sheshýde azamattyq saiasi tulǵanyń múmkindigin paidalaný ózin aqtaǵan tájiribe boldy desek bolady.
Jalpy, Danial Ahmetov pen Imanǵali Tasmaǵambetovten keiin Serik Ahmetov te elimizdiń qorǵanys salasyn tizgindedi. Úkimet basqarǵan úsh premerdiń Qorǵanys ministri bolyp taǵaiyndalyp, saiasi mansabyn jalǵastyrýy «Qorǵanys ministri» laýazymynyń saiasi salmaǵyn ósire túskeni sózsiz.
Al kásibi áskeri maman Sáken Januzaqovtyń Qorǵanys ministri bolǵan jyldary áskeri sala birshama bosańsydy. Buǵan eks-ministr Serik Ahmetovtiń jemqorlyq boiynsha isti bolýy da qorǵanys salasyna óz salqynyn tigizgeni jasyryn emes.
Sonymen qatar dál osy Sáken Januzaqovtyń kezinde QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrliginiń qurylýy Qorǵanys ministrliginiń básin birshama tómendetti desek bolady.
Jalpy, Elbasynyń Qorǵanys ministrliginiń biraz mindetin QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligine enshilep berýinde, Qorǵanys ministrligindegi birqatar jemqorlyq áreketterdiń oryn alýy sebepshi bolýy múmkin.
Budan basqa, álemge ǵarysh ailaǵy bar el retinde tanylǵan Qazaqstannyń ǵarysh salasyna qatysty isterdiń bas-aiaǵyn jinaqtap, jeke vedomstvo etip qurý da mańyzy zor is bolǵany belgili.
Ermekbaev ne istedi?
Endigi Qorǵanys ministrliginde diplomat Nurlan Ermekbaev atqaratyn nendei is qaldy degen zańdy suraq týyndaidy.
Bizdiń bilýimizshe, Nurlan Ermekbaev Prezident Nursultan Nazarbaevtyń baptap, ár saladaǵy ózekti máselelerdi retteýge daiyndaǵan «daǵdarystyq menedjerleriniń» biri ekeni belgili.
Bizdiń bulai oilaýymyzǵa kúni keshe ǵana Ermekbaevtyń burynǵy Azamattyq qoǵam din isteri jónindegi ministrlikti basqaryp, az ǵana ýaqyttyń ishinde el ýshyqqan dini máselelerdi óz arnasyna túsirgeninen anyq baiqaýǵa bolady.
Iá, el ishinde shiyrshyq atqan dini máseleni retteý isi Ermekbaev úshin ońaiǵa túsken joq.
Bul rette onyń «Dini qyzmet jáne dini birlestikter týraly» zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizip, din salasynda qordalanǵan biraz dúnielerdi quqyqtyq arnaǵa túsirgenin baǵalaýǵa bolady.
Qazaqtildi qaýym qyzý talqylaǵan zańdy daiyndaýda Ermekbaev qarapaiym halyqpen, sonyń ishinde qazaqtildi qaýymmen tikelei jumys istep, mańyzdy is-tájiribe jinady.
Prezident ne dedi?
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Ermekbaevty QR Qorǵanys ministri etip taǵaiyndaǵanda álemdegi geosaiasi jaǵdailardy basty nazarda ustaǵanyn alǵa tartty.
Óz kezeginde Prezident: «Sońǵy jyldary Qarýly Kúshterdi damytý isinde kóptegen jumystar atqaryldy. Birqatar mańyzdy strategiialyq qujattar qabyldandy, sonyń ishinde Ulttyq qaýipsizdik strategiiasy, QR Áskeri doktrinasy, Qarýly Kúshterdi damytý tujyrymdamasy jáne qorǵanys salasyna qatysty normativtik quqyqtyq aktiler bar» dep atap kórsetti.
Ne kútip tur?
Qazirgi damyǵan zamanda Qarýly Kúshterdi áskeri mamandardyń basqarýy shart emes. Qaita geosaiasi jaǵdailardy jetik biletin tulǵalardyń qorǵanys salasyn tizgindeýi túrli syn-qaterlerdiń aldyn alýǵa múmkindik beretini belgili.
Osy turǵydan alyp qarasaq, Ermekbaevtyń Qorǵanys ministri bolyp taǵaiyndalýynda saiasi-logikalyq negiz bar. Qytai, aǵylshyn tilin jetik biletin jańa ministr qaýipsizdik jáne diplomatiia salasyndaǵy mol is-tájiribesin paidalanyp, Qazaqstannyń qorǵanystyq qabiletin nyǵaitýǵa bar kúsh-jigerin jumsaýy kerek.
Onyń ústine, irgedegi kórshimiz Reseidiń Siriiadaǵy áskeri is-qimyly, sonymen qatar Qyrymdy anneksiialap alýy, Donbass pen Lýganskidegi búlikshilerdiń qoltyǵyna sý búrkýi Qazaqstannyń etek-jeńin jiyp otyrýyna negiz bolǵany sózsiz.
Bizdińshe, Nurlan Ermekbaev QR Qorǵanys ministri qyzmetinde mańyzdy úsh máseleniń tóńireginde jumys isteýi múmkin. Birinshi kezekte, ol resmi Astananyń Siriiadaǵy daǵdarysty beibit jolymen sheshýge barynsha atsalysatyny anyq.
Esińizde bolsa, Resei biligi Bashar Asad rejimin saqtap qalýǵa bel býyp, bilek sybana kiriskende Ujymdyq qaýipsizdik týraly sharty uiymyna múshe elderi arasynda bitimgershilik kúshterin quryp, Siriiadaǵy áskeri konfrontatsiiaǵa tarýǵa umtyldy.
Al Qazaqstan úshin Siriiadaǵy áskeri qaqtyǵysqa aralasýdyń túkke de qajeti joq. Sondyqtan Qazaqstan biligi qarýly qaqtyǵysty beibit jolmen sheshýdiń mańyzyn túsinip, Astanada bir-birimen dúrdaraz toptardyń basyn qosyp, Ujymdyq qaýipsizdik týraly sharty uiymnyń tolyqqandy múshesi retinde óz mindetine adaldyq tanytty.
Bizdińshe, aldaǵy ýaqytta Ermekbaev osy pozitsiiany myqtap ustanyp, resmi Astananyń ózindik ustanymyn alǵa jyljytýǵa kúsh salatyny aitpasa da túsinikti.
Ermekbaevqa «ermek» bolatyn ekinshi másele – Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy tranzittik másele.
Esterińizge salamyz, ústimizdegi jyldyń sáýir aiynda Parlament Aýǵanstandaǵy jaǵdaidy birqalypqa keltirý isi boiynsha, AQSh-tyń qatysýymen Qazaqstan aýmaǵynan kommertsiialyq tranzit arnaiy júgin qamtamasyz etý boiynsha zań jobasyn maquldaǵanda, Reseidiń Vladimir Solovev bastaǵan propagandisteri AQSh Kaspii jaǵalaýynda áskeri baza qurady-mys dep joq jerden daý kótergende, QR Syrtqy ister ministrligi Solovevtiń bulaisha alańdaýyna eshqandai negiz joq ekenin málimdegen bolatyn.
Aldaǵy ýaqytta dál osyndai másele týyndaǵanda Nurlan Ermekbaev aimaqtaǵy saiasi jaǵdaidy ýshyqtyrmai, tiianaqty jaýap qaitarýǵa árqashan daiyn bolýy kerek. Úshinshiden, Nurlan Ermekbaev Qytai, Resei jáne Ortalyq Aziiadaǵy qońsylas eldermen qorǵanys salasy boiynsha yntymaqtastyq aiasyn keńeitýge kúsh salatyny anyq.
Nurlan JUMAHAN
https://www.youtube.com/watch?v=J6x3354jFz0
