– Erlan aǵa, bilýimshe, siz fizika-matematika mamandyǵynda bilim aldyńyz. Kino álemine qalai tap boldyńyz?
– Men kinoǵa kezdeisoq kelgen adammyn. Qyzmetim 2005 jyly «Arai+» atty telekanalynan bastaý aldy. Odan keiin «Jetisý» telearnasynda júrgizýshi-redaktor boldym, sol qyzmetpen qatar menedjer, montajer jumysyn atqaryp júrdim. Almaty qalasyndaǵy «Qazaqstan» ulttyq telearnasynda, kelisimshartpen «KTK» telearnasy sonymen qatar, «Qazaqstan Barysy» jarysynda qyzmet istedim. Alaida, túpki maqsatym kino salasyna kelý bolatyn. Mine, odan beri eki-úsh jyl ýaqyt ótipti. Kino áleminiń qyr-syrymen tanystyǵym osylai bastaldy.
– Eki jyl ýaqyt ishinde «O, Láilá», «Welcome to Zhetysu», «I love Taldykorgan» filmderi jaryqqa shyqty. Rejisseri ózińiz. Sol jaily tolyǵyraq baiandap berseńiz.
– 2016 jyly túsirilgen film Shora men Láilá arasyndaǵy ǵashyqtyq sezimin basty nysanǵa aldyq. Atalmysh týyndyǵa memleket tarapynan eshqandai qarajat ketpedi. Oǵan «Jetisý» telearnasy men Almaty oblysynyń ishki saiasat basqarmasy qoldaý kórsetti. Taldyqorǵan qalasynda túsirilgen týyndynyń maqsaty uly mahabbat sezimi arqyly Taldyqorǵan qalasynyń ádemi sáýlet qurylysyn kórsete otyryp, qazirgi tańda qoǵamdaǵy mańyzdy máselelerdiń birin qozǵaý boldy.
Mine, osy kúnen bastap sol kartina esimizden shyqpady. Armanym oryndaldy. «Welcome to Zhetysu» 2017 jyldyń kúzinde Almaty oblysynda túsirildi. Bul týyndy Jetisý óńiriniń kórnekti jerlerin kino tilimen nasihattaityn erekshe joba boldy desem artyq emes shyǵar.
«I love Taldykorgan» Jetisýdyń kindik qalasynyń sáýleti men saltanatyn, adamdar arasyndaǵy syilastyq pen qurmet, mahabbat sezimin dáripteitin týyndy. Áýelgide bul miýzikldi qysqa metrajdy film retinde túsirýdi oilaǵan edik. Oqiǵa jelisiniń órbýi túsirý tobyn da, akterlerdi de qyzyqtyryp, lenta 50 minýtqa sozyldy. Biz bul jumysymyzda jalań aqyl aitýdan aýlaq boldyq. Aýyl men qala ómiri arasyndaǵy alshaqtyq, adamdardyń dáýletti turmysy men áleýmettik jaǵdaiy tómen ortanyń kereǵar sipatyn, týǵan jerge degen qurmet pen álem tanýǵa degen qushtarlyqtyń da qyrlaryn jastarǵa, jalpy kórermenge uǵynyqty jetkizýge tyrystyq.
– Filmderge aǵylshyn ataýyn beripsizder, onyń sebebi nede?
– Jazý – belgili bir áripterdiń jiyntyǵy ǵana emes, ulttyń ózindik bolmysyn tanytatyn tańbalar júiesi, sol ulttyń tarihy, mádenietiniń tańbalanǵan jádigeri. Ár halyqtyń rýhani, mádeni ósýin, ǵylymy men biliminiń, barlyq saladaǵy damý deńgeiin kórsetetin mańyzy zor áleýmettik-mádeni qubylys.
Jazý arqyly ótken men búgingi jáne bolashaq ómirimiz jalǵastyq tabady degen nietpen filmderge aǵylshyn ataýyn berdik. Ataý latyn álipbiine qarai áli durystalyp, ózgerýi múmkin.
– Eń qyzyǵy, eki filmniń de túsirý jumystary eki aiǵa jeter-jetpes ýaqytta aiaqtalǵan eken...
– Árkim ártúrli jumys isteidi. Aldymen barlyǵyn basymyzda «pisirip» alamyz. Kóbine jumys stsenarii qiyndyǵyna bailanysty. Ádette bir tolyqmetrajdy filmniń túsirilý barysy 10-15 kúnge ketedi. Biraq túsirilý barysynan góri daiyndyq jumystary kóp ýaqytty alady.
– Film túsirýge arnaiy tapsyrys alasyzdar ma?
– Eki film de Almaty oblysy ákimdiginiń qoldaýymen túsirildi. Syrttan tapsyrys biyl tústi. Ótken jyly «Atlah» atty tarihi film túsirilgen bolatyn. Túsirilimge Reseiden kelgen mamandar, Qazaqstandaǵy kinokompaniiamen kelisimshart jasap, derekti filmge túsirýdi josparlaǵan eken. Soǵan rejisser retinde shaqyrdy.
– Túsirilim barysynyń qyzyǵy men qiyndyǵy týraly aityp berseńiz...
– Aldaǵy josparlaryńyzben bólisseńiz. Qazir qandai jobalarmen ainalysyp jatyrsyz?
– Osy jyldyń sońyna qarai 11 synyptyń túlekterine qatysty, iaǵni UBT, bilim salasyna arnalǵan film túsirý josparda. Film túsirilimi qyrkúiek aiynda bastalady.
Jetisý kinokompaniiasy, qazirshe (kinodepartament) osy Jetisý telearnasy bazasynda ashqan bolatynbyz. Aldaǵy ýaqytta Barlybek Syrttanov, Muqali Jalaiyr batyr, Iliias Jansúgirov, Raqymjan Qoshqarbaev syndy tanymal tulǵalarǵa arnap 4 derekti film túsiremiz dep jospar qurdyq. Dál qazirgi ýaqytta «Iliias» atty derekti filmniń túsirilimin bastap kettik.
– Áńgimeńizge raqmet!
Baljan QAIRATQYZY, Almaty oblysy
