Qazaqstanda taýar birjalary arqyly memlekettik satyp alýlar júrgizýge tyiym salynady. Sebebi taýar birjalary shaǵyn jáne usaq biznes qatarynan shyǵarylady. Bul týraly búgin Senat qabyrǵasynda senator Shákárim Buqtyǵytutov málimdedi, dep jazady Dalanews.kz.
"Taýar birjalary arqyly memlekettik satyp alýlar júrgizýge tyiym salý, josyqsyz qatysýshylardyń tizimin qurý josparlanyp otyr. Sondai-aq, taýar birjasyna qosylý úshin tólenetin jarnalardyń biryńǵai joǵarǵy shegin belgileý usynyldy. Brokerler men kliringtik ortalyqtardy litsenziialaý engiziledi. Taýar birjalary arqyly suiytylǵan munai gazyn ishki naryqta ótkizý merzimin 2025 jyldan 2030 jyldyń qańtaryna deiin aýystyratyn qujat ázirlendi", - dedi ol.
Depýtattyń aitýynsha, memlekettik organdardyń josyqsyz qatysýshylar tizilimine engizilgen investorlarǵa qatysty barlyq sheshim prokýrormen kelisiletin bolady. Bul tekserýlerdi taǵaiyndaýǵa, sýbektiniń qyzmetin toqtata turýǵa nemese ruqsat qaǵazynan aiyrýǵa, sondai-aq investordyń paidasyna buryn shyǵarylǵan memlekettik organnyń sheshiminiń kúshin joiýǵa qatysty bolyp keledi.
Jalpy, onyń aitýynsha, elimizde óndirilmegen taýarlar boiynsha birjalardaǵy ahýal kóptegen jyldar boiy ishki óndiristiń damýyna kedergi keltirip kelgen. 2023 jyldyń qorytyndysy boiynsha birjalyq saýda kólemindegi elishilik qundylyqtyń úlesi nebári 6,5%-dy qurady.
"Osyǵan bailanysty qarastyrylyp jatqan zańnamalyq túzetýlerde Úkimet pen monopoliiaǵa qarsy organnyń quzyretin keńeitý kózdelgen. Atap aitqanda, saýda jáne integratsiia ministrligi atynan ýákiletti vedomstvo taýar birjalarynyń qyzmetine taldaý jáne monitoring júrgizetin bolady, BQDA zańnamanyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy júzege asyratyn bolady. Sondai-aq memlekettik organdardyń zańdy kásipkerlik qyzmetke aralaspaýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan túzetýler bar", - dep tolyqtyrdy depýtat.
Ol búginderi Qazaqstanda segiz taýar birjasy jumys istep jatqanyn, olardyń ainalymy monopoliiaǵa qarsy organnyń málimeti boiynsha, aǵymdaǵy jyldyń 10 aiynda shamamen 1,3 trln teńgeni quraǵanyn atap ótti. Bul rette ainalymnyń 60%-yn, negizinen, jer qoinaýyn paidalanýshylar satyp alatyn standarttalmaǵan taýarlar quraidy. Sondyqtan jańa túzetýlerde "standarttalǵan taýar", "standarttalmaǵan taýar" jáne "standartty aýktsion rejimi" uǵymdary alynyp tastalmaq.
Senat eki oqylymda tiisti zańdy maquldady.
