Olar elden erekshe jaratylǵan. Olar jer basyp júrgen siz ben bizden biik tur. Olardan asqan talant iesi joq, túsingenimiz.
Búgin kórdik. Túrkimen prezidenti Gurbanǵuly Berdimuhamedov taqqa otyrǵaly beri ýaqytta 40 kitap jazyp tastapty. Oilap kórińiz, 40 kitap. Bilsek, áigili Djek London qysqa ǵumyrynda osynsha kitap jazǵan. Jazyp úlgergen. Al Berdimuhamedov endi qyzǵan siiaqty. Baýyryn endi jazǵan túri bar. 40 kitap basy ǵana, demek...
Jazýmen shektelse bir jón ǵoi. Joq. Ol oǵan az. Oǵan kitaptarynyń mektep baǵdarlamasyna engeni, efirden kórsetilgeni, joǵary oqý oryndarynda dáris retinde oqylǵany kerek.
Kim qoi deidi? Eshkim. Bul maqsatyna da jetken. Qazir túrkimender diktatordan bólek, onyń qalamynan týǵan kitaptaryna da tabynady. Adamǵa tabynady, anyǵy. Tiri adamǵa...
Baiqaisyz ba, diktatorlardyń barlyǵy shetinen talantty, talapty. Memleket basqarýdaǵy daryny óz aldyna, olar ónerde de, ǵylymda da, sportta da ozyq. Topjarǵan.
Aitaiyq degenimiz, túrkimen prezidenti jalǵyz emes. Ol siiaqty «talantty» diktatorlar tolyp jatyr. Mysaly?
1994 jyly Soltústik Koreianyń kósemi Kim Chen Ir alǵash ret golf oinaidy. Ómirinde golf taiaǵyn ustap kórmegen Ir golftyń 18 shuńqyryn rekordty 38 soqqy jasap júrip ótedi! Tipti eń úzdik degen golfshynyń ózine bul aralyqty júrip ótýge 25 soqqy artyq jasaý qajet...
«Halqymyzdyq qalaýlysy alǵashqy soqqydan-aq tańǵaldyrdy. Dopty bir emes, qatarynan bes márte kózdegen shuńqyrǵa dál kirgizdi» degen habar taratty soltústik koreialyq aqparat quraldary. Oilap kórińiz bes márte! Ómiri golf oinamaǵan adam...
Aittyq qoi, diktatorlar shetinen daryndy dep. Irdiń sonymen birge jerlesterine shabyt syilaityn qudireti bolǵan. Iá, basqa teńeý tabý qiyn buǵan.
1999 jyly jeńil atletikadan ótken Álem chempionatynda soltústik koreialyq Chon Son Ok altyn alady. Jeńisten keiin jýrnalisterge bergen suhbatynda Ok: «Júgirip kele jatyp kóz aldyma kóshbasshymyzdyń sýretin elestettim. Bul maǵan shabyt berdi» deidi.
Ýganda diktatory Idi Amin tipti árige ketedi. Bokstan óz elinde ótken Afrika chempionatynda Amin: «Jarystyń shymyldyǵyn ózim ashsam, qalai-bylai? Ulttyq qurama bapkeri Piter Serývagi ekeýmiz judyryqtasaiyq. Alǵashqy kezdesý osy bolsyn» deidi. Erke diktatordyń ótinishi oryndalmai qalsyn ba? Qalai oilaisyz, bul kezdesýde kim jeńdi? Kim jeńimpaz atandy? Árine, Amin. Ulttyq quramanyń bildei bapkerin nokdaýnǵa jiberedi.
Kelesi kúni eldegi barlyq gazet-jornalda: «Jyl bokseri» degen maqala jariialanady. «Tóreshi ekinshi raýndta kezdesýdi toqtatýǵa májbúr boldy. Qarsylasynyń joiqyn soqqylaryna shydas bere almaǵan Serývagidi qutqarý qajeti edi...» delingen munda.
Endi ilgeride aitqan túrkimen diktatory Gurbanǵuly Berdimuhamedovke qaityp oralaiyq. Bilseńiz, bul kisi karate men thekvandodan qara belbeýdiń iesi.
2012 jyly túrkimen jerinde el tarihynda alǵash ret avtobáige uiymdastyrylmai ma. Tóseginde tynysh jata almaǵan Berdimuhamedov jarysqa qatysýdy jón dep tabady. Diktator jarys ótetin jerge álemdegi eń qymbat ári diktatorlardyń súiikti kóligi sanalatyn Býgatti Veironmen kelgen. «Men de qatyssam bola ma?» deidi Gurbanǵuly. Kim joq desin, kim qoi desin?
Kimniń qashan, qalai daiyndap qoiǵany belgisiz, áiteýir jarysqa qatysýǵa qajetti sporttyq kiim de Berdimuhamedov ústine quiyp qoiǵandai qona ketedi. Jarys kóligine qonjiǵan diktator báigede...iá, qatelesken joqsyz, birinshi keledi. Tipti, jalpy jarys qorytyndysynda eń úzdik nátije kórsetedi. 57 shaqyrymdy 26 minýt 10 sekýnd júrip ótedi. Gurbanǵuly tizgindegen kólikti keler kúni Prezident murajaiyna aparyp qoiǵan...
Olar osyndai. Olar erke. Eline erkeleidi. Eliniń tózimi taýsylmaitynyna, sabyry sarqylmaitynyna kózderi jetken ábden. Olar diktatorlar. Olar taǵynda óledi...
Ázirlegen, Dýman BYQAI
(jalǵasy bar)
