Dollar taǵy qymbattai ma? Sarapshylar jeltoqsanda infliatsiia qarqyn alatynyn boljady

Dollar taǵy qymbattai ma? Sarapshylar jeltoqsanda infliatsiia qarqyn alatynyn boljady
pixabay

Jeltoqsan aiynyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstandaǵy infliatsiianyń jyldyq máni 8,5%-dan 8,7%-ǵa qarai qarqyn alady. Interfaks-Qazaqstan agenttigi júrgizgen saýalnamaǵa qatysqan sarapshylar boljamy osyndai, dep jazady Dalanews.kz.

DAMU Capital Management bas direktory Murat Qastaevtyń boljamy boiynsha, jeltoqsan aiynda jyldyq infliatsiia 8,5%-ǵa deiin jedeldep, baǵanyń ailyq ósimi 0,7-0,8% tómendeidi. Sarapshy munyń syrtqy jáne ishki faktorlaryn da atap kórsetti.  

"Negizgi faktorlar retinde mynalardy atar edim: memlekettik biýdjet tapshylyǵynyń saqtalýy; qarasha aiynda qymbattaǵan AQSh dollarynyń import taýarlar baǵalary ósimine bailanysty jeltoqsanda da qymbattaýy;  reseilik importtyń reseilik taýarlarmen birge infliatsiiaǵa ushyraýy; biýdjetterdi memlekettik jáne kvazimemlekettik qurylymdardyń edel-jedel igerýi; tutynýshylyq shyǵyndar jáne Jańa jyl qarsańyndaǵy dástúrge sai bólshek saýda-satyǵy kóleminiń ósýi", - dep túsindirdi ol.

Freedom Finance Global sarapshysy Daniiar Orazbaev jyldyq infliatsiia kólemi 8,6%-ǵa deiin, ailyq tutynýshylyq baǵalar indeksi (TBI) 1%-ǵa deiin jedeldeidi dep boljaidy. Qymbatshylyqqa túrtki negizgi faktor azyq-túlik taýarlary bolady, - deidi sarapshy.

"24 jeltoqsanda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 0,5%-ǵa ósti, al ótken jyly osy kezeńde baǵalarda ózgeris bolmaǵan.  Onyń ústine jyl sońynda azyq-túlik baǵalarynyń maýsymdyq qymbattaý faktory taǵy bar. Sondai-aq teńge baǵamynyń álsireýi azyq-túlikke jatpaityn taýarlar baǵasy ósimine de túrtki bolýy múmkin", - dedi Daniiar Orazbaev.

Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń (QQQ) bas sarapshysy Zarina Skripchenko jyldyq infliatsiia kólemi 8,7%-ǵa deiin jedeldeidi dep sanaidy. Bul rette, sarapshynyń pikirinshe, ailyq TBI qarasha aiyndaǵy deńgeide saqtalyp qalady (0,9%). Sarapshy atap ótkendei, baǵanyń aýyzdyqtalýyna jáne TBI-di 5% nysanaly kórsetkishine qaitarýǵa kedergi negizgi faktorlar fiskaldyq yntalandyrý, tarifterdiń ósiminiń jalǵasýy, turaqty ishki suranys, infliatsiialyq kútýlerdiń joǵarylaýy (qarasha aiynda 12,5%-dan 14,1%-ǵa deiin ósti), sondai-aq jaqyndaǵydai teńgeniń álsireýi.

"Esterińizge sala keteiik, jyldyq infliatsiia quramyndaǵy eń úlken ósim aqyly qyzmetterdiń baǵasy (TKQ, bailanys, kólik jáne t. b.) quraily", – dep túsindirdi QQQ sarapshysy.

Sonymen birge, onyń aitýynsha, qazaqstandyq infliatsiianyń syrtqy faktory beitaraptyq tanytýda.

"Jeltoqsan aiynda energiia resýrstarynyń baǵasynda birshama turaqtylyq baiqalady (ortasha eseppen munaidyń bir barreli 72,57 dollardy qurady, al qarashanyń ortashasynda 72,99 dollar bolǵan), al azyq-túlik quny birtindep ósýde: FAO indeksi qarasha aiynda ótken jylǵy kórsetkishke qatysty 5,7% - ǵa ósti, sóitip 2023 jyldyń sáýirinen bastap eń joǵary mán - 127,5 tarmaqqa jetti", - deidi Zarina Skripchenko.

Qazaqstannyń negizgi saýda áriptesteri bolyp tabylatyn elderdegi infliatsiiaǵa qatysty derekterge súiensek, qarasha aiynda Reseide baǵanyń ósýi baiqaldy – qazan aiyndaǵy 8,5%-dan 8,9%-ǵa deiin, al basqa elder men aimaqtarda onyń baiaýlaýy baiqalady: Qytaida –  0,2%-ǵa deiin, qazan aiynda 0,3% bolǵan, al EO-da – 2,2%-ǵa deiin, qazan aiynda 2,3% bolǵan.  

"Sondai-aq, QR Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenovtiń bazalyq mólsherleme boiynsha sońǵy otyrystyń qorytyndylary boiynsha málimdemesine sáikes, infliatsiia boljamynyń negizgi táýekelderi ishki suranys tarapynan qysymnyń odan ári artýymen, retteletin baǵalardyń ósimimen, sondai-aq syrtqy ortadaǵy dúdamal kúidiń artýymen bailanystyrylady. Osy jaǵynan alǵanda, bizdiń oiymyzsha, jeltoqsan aiynyń qorytyndysy boiynsha ailyq TBI 0,9%-dy, al jyldyq infliatsiia kórsetkishi 8,7%-dy quraýy múmkin", - dep túsindiredi QQQ bas sarapshysy.

Buǵan deiin "Úkimettiń burqyratyp qaryz alýǵa kóshýi devalvatsiialyq qaýipti arttyrýy múmkin be" degen maqala jazǵanbyz