Eldegi qumar oiyn biznesin baqylaýǵa arnalǵan Biryńǵai esepke alý júiesi (BEAJ) kapitaldy jasyryn jylystatý ádisi emes pe? Keshe QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Baqytjan Bazarbektiń Facebook-taǵy jazbasy birshama jaittyń mánin asha bildi dep jazady DALA INSIDE.
«Búgin komitet otyrysynda úshinshi másele retinde «Ákimshilik quqyqbuzýshylyqtar týraly» zań jobasyn talqyladyq. Sol zań jobasyna belgisiz bireýler BEAJ ben qumar oiyn biznesine qatysty túzetýler engizip jibergen», dep jazdy Bazarbek, artynan joiylyp ketken postynda.
«Ákimshilik quqyqbuzýshylyqtar týraly» kádimgi tehnikalyq zań jobasyn talqylaý barysynda úshinshi suraq BEAJ jáne qumar oiyn biznesine qatysty túzetýlerge qatysty bolǵan. Búkil indýstriianyń qarjylyq qurylymyn ózgertýi múmkin mańyzdy túzetý bylaisha aitqanda «tyǵylyp», salalyq emes komitet arqyly ótip jatqany depýtat Bazarbekke unamady. Onyń tańdanysy kóp uzamai ashýǵa ulasty. Onyń aitýynsha, memlekettik baqylaý quraly bolýy tiis BEAJ is júzinde sheteldik benefitsiarlary bar kompaniiaǵa arnalǵan deldal qurylymǵa ainalǵan. Depýtattyń málimetinshe, júieden túsetin tabystyń 80%-y shetelge, onyń ishinde Reseige ketedi.
Bazarbek áshkerelegen negizgi figýrant - NomaPay kompaniiasy. Depýtattyń aitýynsha, BEAJ-dyń naqty benefitsiary memlekettik kásiporyn emes, dál osy reseilik operator. Ol keltirgen derekter qoǵamdy dúr silkindirdi. Oiyn indýstriiasynyń jalpy ainalymy 3,9 trillion teńgege jetýi múmkin. Onyń ishinde Qazaqstanda tek 20% (780 mlrd teńge) ǵana qalady, al 3,12 trillion teńge jyl saiyn NomaPay-ǵa ketedi.
«Resei eshteńe istemeidi, reseilik kompaniialar eshteńe istemeidi. Olar tek NomaPay platformasyn qurdy. Sol arqyly júzdegen milliardty soryp alady», - deidi depýtat.
Onyń aitýynsha, bul Memleket basshysynyń tapsyrmasyna tikelei qaishy. Prezident qumar oiyn naryǵyn retteý arqyly aqshanyń elde qalýyn talap etken. Al qazir, Bazarbektiń pikirinshe, sheneýikter el múddesin sheteldik kapitalǵa aiyrbastaityn shema quryp otyr.
Osyǵan qatysty Týrizm jáne sport ministrligine qarasty oiyn biznesi men lotereiany retteý komitetiniń tóraǵasy Ádilet Turǵanbaevtyń sol otyrystaǵy túsindirmesi máseleni jeńildetýdiń ornyna odan saiyn qiyndatty. Ol býkmekerlerdiń zańdy ainalymy jylyna shamamen 1,3 trillion teńge ekenin aitqan. Turǵanbaev NomaPay-dy «qazaqstandyq kompaniia» dep atady, onyń ónimin jergilikti naryqqa beiimdedik dep sendirdi. Ol muny «halyqaralyq qalypty tájiribe» dedi jáne úsh jyldan keiin júie tolyqtai Qazaqstannyń baqylaýyna ótedi dep ýáde etti.
Alaida Bazarbekti bul dálelder qanaǵattandyrmady. Onyń málimetinshe, NomaPay-dyń artynda Reseidegi oiyn biznesiniń 70%-yn ustap otyrǵan oligarhtar tur. Kópshilikti shoshytqan taǵy bir detal bar. BEAJ ben NomaPay arasyndaǵy kelisimsharttyń «DSP» (qyzmettik paidalaný úshin) grifimen belgilenýi. Iaǵni bul kelisim halyqtan, qoǵamnan jasyrylyp otyr.
Bul másele shyn máninde áldeqaida qaýipti shemany jasyryp turǵan siiaqty. Sebebi, memlekettik baqylaýdan tys iri jeke qarjylyq monopoliia qurylaiyn dep jatyr. Mysaly, Oiyn biznesi men lotereiany retteý komitetiniń túzetýleri zańnan BEAJ komissiiasynyń mólsherin Básekelestikti qorǵaý agenttigimen mindetti kelisý normasyn alyp tastamaq. Bul monopolistke tarifterdi óz qalaýynsha, tipti shekten tys joǵary qoiýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, BEAJ operatoryna bank operatsiialaryn jasaý, elektrondy ámiiandar júrgizý, elektrondy aqsha emissiialaý ruqsat etilmek. Bul Ulttyq Bank baqylaýyna baǵynbaityn kóleńkeli qarjy institýtyn qalyptastyrý qaýpin týǵyzady.
Osylaisha, «tsifrlandyrý» men «baqylaý» degen ádemi urandardy paidalanyp, qoǵam men halyqqa kórsetpei elden orasan kapitaldy syrtqa shyǵaratyn shemalardyń astyrtyn tyqpalanyp jatqandyǵy baiqalady.
