Ózderi kúndelikti ómir salty arqyly olarǵa úlgi bola bilgen. Osylaisha ul bala shymyr, myqty, jastaiynan eńbekke aralasyp er jetedi. Men kóshpendi ómir súrýdiń ońai emes ekenin óz basym jaqsy bilemin.
Jazda jailaýǵa, qysqa qystaýǵa, kúzde kúzdeýge, kóktemde kókteýge kóship, dúnie-múlikpen, bala-shaǵamen oryn aýystyrý kóp qajyrlyqty talap etedi.
Jańa qonysqa úi tigip, tirshiliktiń bárin qaita bastaý - qiynnyń qiyny. Sonymen qatar, qazaq xalqy tastan qashalǵan úide emes, esigi ár ýaqytta qonaqqa aiqara ashyq turatyn kiiz úide ómir súrgen. Keń dalada qorǵansyz bolsa da, esh qorqynyshsyz ómir súrgen. Sondyqtan da balalardyń sporttaǵy qabiletterin jetildirip, barynsha shynyqtyryp, el qorǵaityn batyr qylyp ósirgen.
Biz - osyndai uly dala xalqynyń urpaǵymyz. Jastaiyn uldarǵa "Sen erteń áke bolasyń", al qyzdarǵa "Sen - bolashaq anasyń" dep qulaqtaryna quiyp, árdaiym aqyl-keńesterin aityp, tárbielep-ósirgen.
Eki jas shańyraq qurǵanda olardy bólek úige shyǵaryp, mal-úi bólip bergen. Keiinnen eki jastyń týysqandary "qudalyq" qarym-qatynasta aralasqan, qazirgi tilde arnaiy kelisim-shart túrinde desek te bolady. Kelinshek kerek kezde ǵana óziniń tórkinine baryp, nemerelerin kórsetken. Mine, bizdiń uly babalarymyz osy dástúrdi salt retinde ustanyp, jastardy da dál osylai ósirgen. Jastar sol múmkindiktiń arqasynda baqytty ómir súrip, baba jolymen ǵumyr keshken.
Al qazirgi aldyńǵy býyn aǵalarymyz jastarǵa úlgi bola alyp júr me?
Salt-dástúr de, qarym-qatynas ta túsiniksiz, ádep pen tárbieden alshaqtap bara jatqandai. Osyndai beibereket kezde jastar qalai ómir súrmek?
Búginde mektepte oqityn balada arman-maqsat bar ma? Altyn uiasynan ushyp, kámiletke tolǵan jastarǵa jolyn taýyp ketýge múmkindik qarastyryla ma? Zań olardy qorǵai ala ma?
Qazirgi tańda eldegi qarapaiym jastardyń bolashaǵy bulyńǵyr dep oilaimyn.
Mysalǵa Denis Tendi óltirgen jastar bul iske amal joqtyǵynan, múshkil xalden, kúnkóris tómendiginen bardy. Olar kólik ainasyn urlaý sebebi retinde bul qylmysqa ómirde basqa múmkindikti kórmegen soń barǵandyǵyn aitqan edi.
Denis kásibi sportshy retinde urylardy qýyp jetip, ainany qaitarmaq bolǵan kezde urlyq jasaǵan jigit politsiia qolyna túsýden qorqyp, ainany tastap shyǵaiyn degen kezde tóbeleske ainalyp, pyshaq tyqqan eken. Árine, álemge áigili sportshymyz qaitys bolǵany ókinishti, biraq bul arnaiy josparly túrde jasalǵan qastandyq dep aita almaimyn. Deniske pyshaq tyqqan Nuraly kinásin moiyndady, mamasynan keshirim surady, búgin sot onyń jazasyn kesti.
Sonymen qatar, bir uly bar júkti qyz osy jaǵdaidyń kýágeri bolyp qaldy. Osy tusta bizdegi zańnyń sonshalyqty durys emestigin baiqaýǵa bolady. Ol qyzdyń bul qylmysqa qatysy qandai? Shetelmen bailanysty dep jalǵan aiyp taǵylyp, ony bostandyqtan uzaǵyraq aiyrý úshin taǵy da kúsh salynyp jatyr. Júkti anaǵa qalaisha jandary ashymaidy eken dep júregim aýyrady.
Talai adamdardy qaqqan Úsenovter de bostandyqta júr ǵoi. Áigili sportshy bolǵandyqtan da jaǵdaidyń osylai ýshyǵyp ketkenin bárimiz de ishtei bilip otyrmyz. Qazaqstanda dál osyndai jaǵdai kúnine qansha ret oryn alady? Kóp bolmasa, az emes.
Qarapaiym aýyldan kelgen jastardyń kóbi osyndai ia bolmasa osyǵan uqsas jolǵa túsip ketetini shyndyq. Ony bárimiz bilgenimizben bul másele kóterilmeidi, qolǵa alynbaidy. Árine olardyń arasynda julyp-julqynyp ósip shyǵatyndary da bar.
Biraq ol bolashaqta qanshalyqty kóterile alady? Sonyń bireýi - bizbiz. Kezinde bergenniń qolynan, bermegenniń jolynan aldyq. Biraq bul bizge ońai tigen joq. Tájiribeli ailakerler bizdi qoldarynsha kelgenshe paidalandy, aram isterine jumsady. Qyl kópirdiń ústinde jumys jasap júrip paida taptyq desem de bolady. Qazir ózimizdi tájiribe aldyq dep jubatyp qoiamyz.
Iá, tájiribe. Biraq jabaiy qasqyrǵa ailanyp ta úlgerdik. Ishimizdegi ókpe men yza keibir kezde jep qoiady. Búginde jastarǵa úlgi bolar kim bar? Jastardyń bolashaǵy qalai bolmaq? Men jastardyń sondai jolmen óskenin qalamas edim...
Azamathan Ámirtaidyń facebook paraqshasynan
