"Bilesizder, 2012 jyly Atyraý oblysy ákimi Bergei Rysqaliev qyzmetinen qýyldy jáne birden shetelge ketip qaldy. Budan keiin tergeý bastalyp, biraz bylyqtyń beti ashyldy.
Bergeidiń memleket múlkin talan-tarajǵa salǵany, qyzmetin asyra paidalanǵany, uiymdasqan qylmystyq top qurǵany áshkere boldy.
Byltyr osyǵan qatysty ótken sot isinde Bergei men inisi Amanjan Rysqaliev syrttai sottalyp, bulardyń qosynynda bolǵan taǵy 22 adam 2,5 jyldan 15 jylǵa deiingi aralyqta jaza arqalady. Tergeý barysynda Bergei qurǵan qylmystyq top 72 mlrd teńgeden asa memleket qarajatyn qaltasyna basqany anyqtaldy.
Sot buiryǵy boiynsha aǵaiyndylarǵa tiesili 185 nysan, onyń ishinde páter, jer ýchaskileri, jer asty garajdary, jyljymaityn múlik, banktegi esep-shottar jáne basqa da materialdyq múlik tárkilendi. Muny aqshaǵa ainaldyrǵanda mlrd-pen baǵalanatyn taǵy bir kapitaldyń basy quralar edi.
Bilik aǵaiyndylardyń sońyna túsip, halyqaralyq izdeý jariialady. Osy ýaqytta tergeýshiler Bergeidiń barsha bylyqtaryn toptastyryp, tom-tom etip tikti. Sonyń nátijesinde eks-ákimge úkim shyǵarylyp, Bergei 17 jyl arqalady. Inisi Amanjan 16 jylǵa sottaldy. Syrttai. Ilgeride aitqan barlyq dúnie-múlki tárkilendi.
Osy kúnge deiin olar Angliiada ómir súrip keldi, súrip te jatyr. Alaida álgi úkimniń kúshi uzaqqa barǵan joq.
Kúni keshe Bas prokýror Ǵizat Nurdáýletov atalǵan iske aiaqasty qyzyǵýshylyq tanytyp, aǵaiyndylardyń tárkilengen aktivin qaitarý týraly osy jyldyń 1-mamyrynda Joǵarǵy sotqa shaǵym túsirdi.
Bas prokýror Joǵarǵy sottan Atyraý oblysynyń qylmystyq ister jónindegi aýdanaralyq sotynyń 25.01.2019 jylǵy úkiminiń kúshin jáne 09.01.2020 jylǵy Joǵarǵy sottyń jańa qaýlysyn joiýdy suraǵan.
Onyń aitýynsha, Rysqalievter jiǵan-tergenin mańdai ter, adal eńbekpen tapqan. Eń qyzyǵy, Joǵarǵy sot ta Bas prokýrordyń shaǵymyn kópke sozbai, qanaǵattandyrdy.
16-maýsym kúni Joǵarǵy sot Bas prokýratýranyń kassatsiialyq shaǵymyn qarap, Rysqalievterge tárkilengen dúnie-múlkin qaitarý jóninde sheshim shyǵardy.
Shyny kerek, bul – nonsens. Máseleniń baiybyna barmai, aiǵa jetpes aralyqta sheshim shyǵara salý, aqylǵa syimaidy. Eń qyzyǵy, «Rysqalievtyń dúnie-múlki adal eńbekpen tabylǵan» dep tanylady da, onyń 17 jylǵa syrttai sottalǵany, oǵan halyqaralyq izdeý jariialanǵany óz kúshinde qalady.
Sot úkimi boiynsha Rysqaliev aýyr qylmys jasaǵan adam. Zań boiynsha aýyr qylmys jasaǵan azamattyń dúnie-múlki avtomatty túrde tárkilenedi!
Eger Bergei dúnie-dáýletin adal eńbekpen tapsa, onda oǵan nesine aiyp taqty? Olai bolsa, ony 17 jylǵa sottaǵan úkimniń de kúshin joisyn.
Qisynǵa salar bolsaq, bul istiń aqyry Bergeidiń aqtalýymen aiaqtalýy tiis.
Endigi másele nege degenge tireledi? Bergeidiń múlkin qaitaryp berýdi suraǵan Bas prokýror nege súiendi? Biz bilmeimiz, biraq tuspaldai alamyz. Bul – buiryq. Bas prokýror osy tapsyrmany oryndaýshy ǵana. Buiryqty kim berdi? Biz bilmeimiz, taǵy da tuspaldai alamyz.
Buiryq bergen adamnyń aty-jónin siz de, biz de shamalaýymyz múmkin. Másele, ol nege mundai amalǵa bardy? Buǵan barýǵa májbúrledi me, álde shynymen de, Bergeige jany ashydy ma? Ol kisini bopsalaǵany ras bolsa, Bergeidiń qolynda kópke jariia eter kompromat bolǵany ma?
Ainalasy eki aptanyń ishinde sheshilgen sharýa – aýyl-aimaq, bota-tailaqtyń máselesi emes edi. Soǵan qaraǵanda sózimizdiń jany bardai.
Odan buryn Bergeidiń mal-múlkin mańdai terimen tapty degenge senesiz be? Memleketten jyrǵan 72 mlrd óz aldyna, Qazaqstanda turyp 185 obektige ielik etý, munyń bárine adal eńbekpen qol jetkizý múmkin be?
Álbette eger Rysqaliev munyń bárin óz eńbegimen tapsa talasym joq, biraq buǵan dálel retinde onyń resmi tabysyn da jariialaý kerek edi.
Al Bas prokýrorǵa aitarym, bulai únsiz ketýge bolmaidy. Is-áreketińizdi el-jurtqa túsindirýge tiissiz. Halyq kútip otyr. Tipti ne bolǵanyn da túsinbei qaldy. Táýelsiz Qazaqstannyń tarihynda dál mundai soraqy sheshim shyǵarylmaǵan!
Álgi sheshim onsyz da kóptiń kóńili qalǵan sot júiesi men qylmystyq atqarý júiesiniń bedelin quldyrata túspese, kótermeidi".
Rysqalievke qaitarylar dúnie-múliktiń tizimi
Bas prokýror tómendegi mal-múlikti burynǵy ielerine qaitarýdy suraǵan:
- Bergei Rysqalievke onyń tórt JShS úlesin, úsh jer ýchaskesin (Nur-Sultan, Atyraý jáne Aqtóbe qalalarynda), Atyraýdaǵy úidi, sondai-aq Almatydaǵy jer asty garajdaryn qaitarýdy suraidy.
- Amanjan Rysqalievke Atyraýdaǵy jer ýchaskeleri men Aqtóbedegi úilerin, sondai-aq eki JShS úlesin.
- Bergei Rysqalievtiń jubaiyna Atyraýdaǵy birneshe turǵyn emes úi-jailar men jer ýchaskeleri, sondai-aq birneshe JShS jarǵylyq kapitalyndaǵy qatysý úlesiniń jartysy.
- Amanjan Rysqalievtiń jubaiyna Atyraý ortalyǵyndaǵy jer ýchaskeleri men 2 páter. Rústem Álbaqasovtyń jubaiyna Nur-Sultan men Aqtóbedegi bes jer ýchaskesi, Almatydaǵy jer asty parkingi, Aqtóbedegi úi jáne turǵyn úi-jailar.
JSDP Bergeidiń partiiasy ma?
Budan buryn JSDP partiiasynyń burynǵy tóraǵasy Ermurat Bapi áleýmettik jelide «Bergei JSDP partiiasyn bailap berip, bilikpen kelisimge keldi» dep jazǵan.
«Bergei úshin qoǵam, el, halyq… degen uǵymdar aqshadan artyq emes ekenine kózim jetti. Ol óz paidasy úshin qoǵam múddesin emin-erkin aiyrbastap júre beredi. Sondyqtan mundai julymyr atjalman qoǵamǵa qolǵabys jasaidy dep aldanyp qalýǵa bolmaidy.
Al sot sheshimimen Bergeidiń buǵaýlanǵan aktivterin qaitaryp berý protsesiniń bastalǵany – onyń búgingi rejimmen aýyzjalasqany. Búginde Nazarbaevtyń nusqaýymen Bergeidiń aktivterin qaitaryp berý isine Karim Masimov baqylaý jasaýda. Qashqyn ákim bilikke OSDP-ny bailap berdi.
Iaǵni Karim-akanyń manipýliatsiiasymen aldaǵy parlamenttik sailaýda bul partiia oppozitsiianyń rólin atqarady. Óziniń jeke bas paidasy úshin KNB-nyń qoltyǵyna kirgen adamnan halyqqa qaiyr joq», – deidi saiasatker.
Aita ketelik, aǵaiyndy Rysqalievterdi quqyq qorǵaý organdary 2013 jyldan beri izdestirip jatyr.
2019 jyly qańtar aiynda aǵaiyndy Rysqalievterge sot úkimi shyqqan. Sot Bergei Rysqalievti – 17 jylǵa, Amanjan Rysqalievti 16 jylǵa syrttai sottaǵan bolatyn.
Al FREDO
