"بٸلەسٸزدەر, 2012 جىلى اتىراۋ وبلىسى ەكٸمٸ بەرگەي رىسقاليەۆ قىزمەتٸنەن قۋىلدى جەنە بٸردەن شەتەلگە كەتٸپ قالدى. بۇدان كەيٸن تەرگەۋ باستالىپ, بٸراز بىلىقتىڭ بەتٸ اشىلدى.
بەرگەيدٸڭ مەملەكەت مٷلكٸن تالان-تاراجعا سالعانى, قىزمەتٸن اسىرا پايدالانعانى, ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعانى ەشكەرە بولدى.
بىلتىر وسىعان قاتىستى ٶتكەن سوت ٸسٸندە بەرگەي مەن ٸنٸسٸ امانجان رىسقاليەۆ سىرتتاي سوتتالىپ, بۇلاردىڭ قوسىنىندا بولعان تاعى 22 ادام 2,5 جىلدان 15 جىلعا دەيٸنگٸ ارالىقتا جازا ارقالادى. تەرگەۋ بارىسىندا بەرگەي قۇرعان قىلمىستىق توپ 72 ملرد تەڭگەدەن اسا مەملەكەت قاراجاتىن قالتاسىنا باسقانى انىقتالدى.
سوت بۇيرىعى بويىنشا اعايىندىلارعا تيەسٸلٸ 185 نىسان, ونىڭ ٸشٸندە پەتەر, جەر ۋچاسكٸلەرٸ, جەر استى گاراجدارى, جىلجىمايتىن مٷلٸك, بانكتەگٸ ەسەپ-شوتتار جەنە باسقا دا ماتەريالدىق مٷلٸك تەركٸلەندٸ. مۇنى اقشاعا اينالدىرعاندا ملرد-پەن باعالاناتىن تاعى بٸر كاپيتالدىڭ باسى قۇرالار ەدٸ.
بيلٸك اعايىندىلاردىڭ سوڭىنا تٷسٸپ, حالىقارالىق ٸزدەۋ جارييالادى. وسى ۋاقىتتا تەرگەۋشٸلەر بەرگەيدٸڭ بارشا بىلىقتارىن توپتاستىرىپ, توم-توم ەتٸپ تٸكتٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە ەكس-ەكٸمگە ٷكٸم شىعارىلىپ, بەرگەي 17 جىل ارقالادى. ٸنٸسٸ امانجان 16 جىلعا سوتتالدى. سىرتتاي. ٸلگەرٸدە ايتقان بارلىق دٷنيە-مٷلكٸ تەركٸلەندٸ.
وسى كٷنگە دەيٸن ولار انگلييادا ٶمٸر سٷرٸپ كەلدٸ, سٷرٸپ تە جاتىر. الايدا ەلگٸ ٷكٸمنٸڭ كٷشٸ ۇزاققا بارعان جوق.
كٷنٸ كەشە باس پروكۋرور عيزات نۇردەۋلەتوۆ اتالعان ٸسكە اياقاستى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, اعايىندىلاردىڭ تەركٸلەنگەن اكتيۆٸن قايتارۋ تۋرالى وسى جىلدىڭ 1-مامىرىندا جوعارعى سوتقا شاعىم تٷسٸردٸ.
باس پروكۋرور جوعارعى سوتتان اتىراۋ وبلىسىنىڭ قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ اۋدانارالىق سوتىنىڭ 25.01.2019 جىلعى ٷكٸمٸنٸڭ كٷشٸن جەنە 09.01.2020 جىلعى جوعارعى سوتتىڭ جاڭا قاۋلىسىن جويۋدى سۇراعان.
ونىڭ ايتۋىنشا, رىسقاليەۆتەر جيعان-تەرگەنٸن ماڭداي تەر, ادال ەڭبەكپەن تاپقان. ەڭ قىزىعى, جوعارعى سوت تا باس پروكۋروردىڭ شاعىمىن كٶپكە سوزباي, قاناعاتتاندىردى.
16-ماۋسىم كٷنٸ جوعارعى سوت باس پروكۋراتۋرانىڭ كاسساتسييالىق شاعىمىن قاراپ, رىسقاليەۆتەرگە تەركٸلەنگەن دٷنيە-مٷلكٸن قايتارۋ جٶنٸندە شەشٸم شىعاردى.
شىنى كەرەك, بۇل – نونسەنس. مەسەلەنٸڭ بايىبىنا بارماي, ايعا جەتپەس ارالىقتا شەشٸم شىعارا سالۋ, اقىلعا سىيمايدى. ەڭ قىزىعى, «رىسقاليەۆتىڭ دٷنيە-مٷلكٸ ادال ەڭبەكپەن تابىلعان» دەپ تانىلادى دا, ونىڭ 17 جىلعا سىرتتاي سوتتالعانى, وعان حالىقارالىق ٸزدەۋ جارييالانعانى ٶز كٷشٸندە قالادى.
سوت ٷكٸمٸ بويىنشا رىسقاليەۆ اۋىر قىلمىس جاساعان ادام. زاڭ بويىنشا اۋىر قىلمىس جاساعان ازاماتتىڭ دٷنيە-مٷلكٸ اۆتوماتتى تٷردە تەركٸلەنەدٸ!
ەگەر بەرگەي دٷنيە-دەۋلەتٸن ادال ەڭبەكپەن تاپسا, وندا وعان نەسٸنە ايىپ تاقتى? ولاي بولسا, ونى 17 جىلعا سوتتاعان ٷكٸمنٸڭ دە كٷشٸن جويسىن.
قيسىنعا سالار بولساق, بۇل ٸستٸڭ اقىرى بەرگەيدٸڭ اقتالۋىمەن اياقتالۋى تيٸس.
ەندٸگٸ مەسەلە نەگە دەگەنگە تٸرەلەدٸ? بەرگەيدٸڭ مٷلكٸن قايتارىپ بەرۋدٸ سۇراعان باس پروكۋرور نەگە سٷيەندٸ? بٸز بٸلمەيمٸز, بٸراق تۇسپالداي الامىز. بۇل – بۇيرىق. باس پروكۋرور وسى تاپسىرمانى ورىنداۋشى عانا. بۇيرىقتى كٸم بەردٸ? بٸز بٸلمەيمٸز, تاعى دا تۇسپالداي الامىز.
بۇيرىق بەرگەن ادامنىڭ اتى-جٶنٸن سٸز دە, بٸز دە شامالاۋىمىز مٷمكٸن. مەسەلە, ول نەگە مۇنداي امالعا باردى? بۇعان بارۋعا مەجبٷرلەدٸ مە, ەلدە شىنىمەن دە, بەرگەيگە جانى اشىدى ما? ول كٸسٸنٸ بوپسالاعانى راس بولسا, بەرگەيدٸڭ قولىندا كٶپكە جارييا ەتەر كومپرومات بولعانى ما?
اينالاسى ەكٸ اپتانىڭ ٸشٸندە شەشٸلگەن شارۋا – اۋىل-ايماق, بوتا-تايلاقتىڭ مەسەلەسٸ ەمەس ەدٸ. سوعان قاراعاندا سٶزٸمٸزدٸڭ جانى بارداي.
ودان بۇرىن بەرگەيدٸڭ مال-مٷلكٸن ماڭداي تەرٸمەن تاپتى دەگەنگە سەنەسٸز بە? مەملەكەتتەن جىرعان 72 ملرد ٶز الدىنا, قازاقستاندا تۇرىپ 185 وبەكتٸگە يەلٸك ەتۋ, مۇنىڭ بەرٸنە ادال ەڭبەكپەن قول جەتكٸزۋ مٷمكٸن بە?
ەلبەتتە ەگەر رىسقاليەۆ مۇنىڭ بەرٸن ٶز ەڭبەگٸمەن تاپسا تالاسىم جوق, بٸراق بۇعان دەلەل رەتٸندە ونىڭ رەسمي تابىسىن دا جارييالاۋ كەرەك ەدٸ.
ال باس پروكۋرورعا ايتارىم, بۇلاي ٷنسٸز كەتۋگە بولمايدى. ٸس-ەرەكەتٸڭٸزدٸ ەل-جۇرتقا تٷسٸندٸرۋگە تيٸسسٸز. حالىق كٷتٸپ وتىر. تٸپتٸ نە بولعانىن دا تٷسٸنبەي قالدى. تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تاريحىندا دەل مۇنداي سوراقى شەشٸم شىعارىلماعان!
ەلگٸ شەشٸم ونسىز دا كٶپتٸڭ كٶڭٸلٸ قالعان سوت جٷيەسٸ مەن قىلمىستىق اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ بەدەلٸن قۇلدىراتا تٷسپەسە, كٶتەرمەيدٸ".
رىسقاليەۆكە قايتارىلار دٷنيە-مٷلٸكتٸڭ تٸزٸمٸ
باس پروكۋرور تٶمەندەگٸ مال-مٷلٸكتٸ بۇرىنعى يەلەرٸنە قايتارۋدى سۇراعان:
- بەرگەي رىسقاليەۆكە ونىڭ تٶرت جشس ٷلەسٸن, ٷش جەر ۋچاسكەسٸن (نۇر-سۇلتان, اتىراۋ جەنە اقتٶبە قالالارىندا), اتىراۋداعى ٷيدٸ, سونداي-اق الماتىداعى جەر استى گاراجدارىن قايتارۋدى سۇرايدى.
- امانجان رىسقاليەۆكە اتىراۋداعى جەر ۋچاسكەلەرٸ مەن اقتٶبەدەگٸ ٷيلەرٸن, سونداي-اق ەكٸ جشس ٷلەسٸن.
- بەرگەي رىسقاليەۆتٸڭ جۇبايىنا اتىراۋداعى بٸرنەشە تۇرعىن ەمەس ٷي-جايلار مەن جەر ۋچاسكەلەرٸ, سونداي-اق بٸرنەشە جشس جارعىلىق كاپيتالىنداعى قاتىسۋ ٷلەسٸنٸڭ جارتىسى.
- امانجان رىسقاليەۆتٸڭ جۇبايىنا اتىراۋ ورتالىعىنداعى جەر ۋچاسكەلەرٸ مەن 2 پەتەر. رٷستەم ەلباقاسوۆتىڭ جۇبايىنا نۇر-سۇلتان مەن اقتٶبەدەگٸ بەس جەر ۋچاسكەسٸ, الماتىداعى جەر استى پاركينگٸ, اقتٶبەدەگٸ ٷي جەنە تۇرعىن ٷي-جايلار.
جسدپ بەرگەيدٸڭ پارتيياسى ما?
بۇدان بۇرىن جسدپ پارتيياسىنىڭ بۇرىنعى تٶراعاسى ەرمۇرات باپي ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە «بەرگەي جسدپ پارتيياسىن بايلاپ بەرٸپ, بيلٸكپەن كەلٸسٸمگە كەلدٸ» دەپ جازعان.
«بەرگەي ٷشٸن قوعام, ەل, حالىق… دەگەن ۇعىمدار اقشادان ارتىق ەمەس ەكەنٸنە كٶزٸم جەتتٸ. ول ٶز پايداسى ٷشٸن قوعام مٷددەسٸن ەمٸن-ەركٸن ايىرباستاپ جٷرە بەرەدٸ. سوندىقتان مۇنداي جۇلىمىر اتجالمان قوعامعا قولعابىس جاسايدى دەپ الدانىپ قالۋعا بولمايدى.
ال سوت شەشٸمٸمەن بەرگەيدٸڭ بۇعاۋلانعان اكتيۆتەرٸن قايتارىپ بەرۋ پروتسەسٸنٸڭ باستالعانى – ونىڭ بٷگٸنگٸ رەجيممەن اۋىزجالاسقانى. بٷگٸندە نازارباەۆتىڭ نۇسقاۋىمەن بەرگەيدٸڭ اكتيۆتەرٸن قايتارىپ بەرۋ ٸسٸنە كاريم ماسيموۆ باقىلاۋ جاساۋدا. قاشقىن ەكٸم بيلٸككە وسدپ-نى بايلاپ بەردٸ.
ياعني كاريم-اكانىڭ مانيپۋلياتسيياسىمەن الداعى پارلامەنتتٸك سايلاۋدا بۇل پارتييا وپپوزيتسييانىڭ رٶلٸن اتقارادى. ٶزٸنٸڭ جەكە باس پايداسى ٷشٸن كنب-نىڭ قولتىعىنا كٸرگەن ادامنان حالىققا قايىر جوق», – دەيدٸ ساياساتكەر.
ايتا كەتەلٸك, اعايىندى رىسقاليەۆتەردٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى 2013 جىلدان بەرٸ ٸزدەستٸرٸپ جاتىر.
2019 جىلى قاڭتار ايىندا اعايىندى رىسقاليەۆتەرگە سوت ٷكٸمٸ شىققان. سوت بەرگەي رىسقاليەۆتٸ – 17 جىلعا, امانجان رىسقاليەۆتٸ 16 جىلعا سىرتتاي سوتتاعان بولاتىن.
ال فرەدو
