Freedom Inside '26

Bilik pen halyqtyń arasy qalai alystaidy?

Bilik pen halyqtyń arasy qalai alystaidy?
Almaty qalasynyń turǵyndary jylýdy kútkenine biraz boldy. Qalyptasqan jaǵdai, hatqa túsken ýádeli merzim boiynsha almatylyqtar 15 qazanda jylýǵa qol jetkizýi tiis. Biraq tabiǵat ákimdik sekildi 15 qazandy kútip otyrmaidy ǵoi. Áp-sátte Altaýdyń basyna aq shálisin orap, onyń yzǵary etektegi shahar turǵyndaryn búrseńdetip qoiady.  

Sondyqtan shyǵar almatylyqtardyń kópshiligi qysty murny bitip, kózi jasaýrap tumaýmen qarsy alady. Mundaida áli máslihat depýtattary men ákimniń ýádeli merzimi báige atyndai jetkizbei qoiatyny jasyryn emes. Bul jylda qaitalanatyn (keń baitaq elimizdiń barlyq jerinde solai shyǵar) jait qoi.

Máńgi eldiń pushpaǵynan qylyshyn súiretip qys kelgen sátte jylýdy áskerdegi ǵashyǵyn kútken boijetkendei zaryǵa kútetinimiz ras. Nege bulai? Múmkin bizdiń bilik qara halyq jylýdyń qadirin bilsin dep osylai isteitin shyǵar?

Qyrkúiektiń aiaǵynda elimizdegi qala men aýdandardyń ákimderi bir-birimen jarysyp, qysqy jylytý maýsymyna daiyn ekenderin aityp jatady. Al kóshede jaǵdai basqasha. Iri qalalarda kommýnaldyq jylytý qubyrlaryn jóndeý jumystary qar túsip, jerdiń betine toń basqanǵa deiin jalǵasady. Buǵan de etimiz úirengen. Jóndeý jumystary qaqaǵan qystyń ortasyna deiin júrse, túsinistikpen... qaraityn jaǵdaiǵa jetti qoi, nesin aitasyz?!
Jalpy, naryqtyq qoǵamnyń bir talaby kez kelgen ákimdik, kásipkerlik nysan bolsyn óziniń jumysyna shyǵarmashylyqpen qaraý kerek. Sol kezde jumys jandanyp, alǵa basady. Aitalyq, Almatyda jylýdy 15 qazandy kútpei-aq erte berýge ne kedergi? Osy aralyqta qanshama adam tumaýratyp, qanshalyqty shyǵyndalady deseńizshi. Árine, bul dárihanalar úshin paidaly bolǵanymen, tutas qalanyń ekonomikasymen ólshem jasasaq qyp-qyzyl shyǵyn.

Al shendilerimiz bolsa qaǵazbastylyqqa salynyp, halyqty búrseńdetip qoiaǵa qumar. Qaǵazbastylyq demekshi, sýyq túsken qazan aiynda kóshede dirdektep tursańyz aldyńyzdan alaý qyzyl túske boialǵan kommýnaldyq mekemeniń sý shashatyn abajadai kóligi kósheniń "shańyn basý" úshin (jerge toń júrip qoiǵaly qashan) sý shashyp janyńyzdan óte shyqqandan "myna shopyrdyń aqyly kem be?" dep jol jieginen qasha jónelesiz.

Artynan sál oilanysańyz, kommýnaldyq mekeme ákimdikpen belgili merzimge deiin qala kósheleriniń shańyn basyp, sý shashý úshin kelsim-shartqa turǵany esińizge túsedi. Olar bir túiir shań kóktemge deiin aýaǵa kóterilmeitinin bilse de, sý shashýǵa májbúr. Eger shashpasa qazyna qarjysyn qol salǵan jemqor bolyp shyǵa kelýi múmkin. Mundaida kommýnaldyq mekemeler kóshede sý emes, salyq tóleýshilerdiń aqshasyn shashyp júrgendei áser etedi.
Bizdiń aitpaǵymyz ne? Jalpy qalaǵa jylý berý, kóshege sý shashý bul aýa-raiyna bailanysty dúnie ǵoi. Sondyqtan bul másele talqyǵa túskende ákimdikterdiń janyndaǵy kommýnaldyq sharýashylyq salasyna jaýapty basshylar janǵa jaily kabinetterinen shyǵyp, aýa-raiyn baqylap, "Qazgidrometke" habarlasyp sheshim qabyldasa, olardyń óz jumysyna shyǵarmashylyqpen qaraǵan bolar edi.

Al bizdiń shendiler bolsa, Keńes zamanyndaǵy eski qujattardy taýyp alyp, sonyń negizinde sheshim qabyldaidy. Budan keiin ol zaman men ýaqytqa úilespei jurttyń synyna qalyp jatqany. Osydan keiin bilik pen halyqtyń arasy alystai beredi, alystai beredi. Sony bilesizder me?

 

Nurlan JUMAHAN 

(jazba avtordyń Feisbýkataǵy paraqshasynan alyndy)