Elimizdegi Abai atyndaǵy eń úlken dańǵyldyń bastaýynda, Abaidyń eń úlken eńseli eskertkishiniń tý syrtynda turǵan Respýblika saraiynda Abai esimin ardaqtaǵan, uly tulǵanyń rýhyna baǵyshtalǵan mýzykalyq-poetikalyq kesh keremet ótti!
Keshti tamashalaǵan kórermen Abaidyń ult rýhaniiaty, qazaq mádenietindegi orny týraly oiǵa oralyp, Abai álemine saparlady. Árbir tynysynan Abaiǵa degen qurmet pen saǵynysh sezilgen keshtiń ereksheligi dep mynalardy aitar edim:
Birinshiden, keibir keshterdegidei munda saqal japsyrǵan, shapan kigen psevdo Abai shyǵyp, tarǵyl daýyspen ótirik kúńirengen joq. Iaǵni, áldebir akter Abaidy oinamady.
Kesh barysynda 5 Abai, dálireginde Abaidyń mahabbaty men ǵadaýatyn 5 akter oqydy. Óte sátti shyqqan kórinis osy boldy dep oilaimyn. Abaidyń ekidai sezimin, ishki rýhani shiryǵysyn beinelegen osy bir mizanstsenany damytyp, úlken qoiylymǵa ainaldyrsa da bolady-aý degen oi túidik.
Ekinshiden, sahnadaǵy alyp ainaly proektorlar bir sátte juldyzǵa ainalady. Jerde juldyz, kókte juldyz...
Osy sátte Abaidyń qashyq ekenin, qol jetpeitin qashyqtyqta ekenin ańǵarǵandai boldyq... Geraǵań Belger aitpaqshy: «Abaiǵa jete almaityndyǵymyzdy» sezindik... Árbir mýzykalyq nomerlerge, qoiylymdarǵa arnalyp jasalǵan beinekontter sahnanyń shyraiyn kirgizip, keshtiń áserligin arttyrdy.
Úshinshiden, jalpy, kesh Abaidyń mahabbaty men ǵadaýatyna qurylǵan. Osy sátke hor deklamatsiiasy óte jaqsy berilgen dep esepteimiz.
Tórtinshiden, keshtiń kýlminatsiiasy – Abai rýhynyń beinesindei boijetken shyqqanda júrek dir etti. Abaidyń shyryldaǵan rýhy siiaqty... Qanshama qasiretten keiin jarq ete qaldy. «Sen esirke, tynysh uiyqtat, baq sózime...»
Aldaǵy ýaqytta ánshiler osy úlgini ustansa dep oilaimyn. «Án túzeldi, ei, ánshi, sen de túzel!» degim keledi. «Kózimniń qarasy» – dástúrli oryndaý men aýtetikalyq jurtqa belgili oryndaýda úilesim tapty.
Altynshydan, keshtiń taǵy bir jańalyǵy – «Segiz aiaq» dástúrli ánshilerdiń oryndaýynda simfoniialyq orkestrmen berildi.
Jetinshiden, Roza Rymbaeva men Azamat Satybaldy keshti áserli, ádemi júrgizdi.
Uly aqynnyń sezim men saǵynysh, maidaqońyr muń men «tuman ishinen sebezgilegen sáýledei» úmit órgen osy bir ádemi kesh – aldynda kórgen kóp arzannan qalǵan kóńilimizdi bir kóterdi.
Abai bolmysyn, Abai tabiǵatynyń ár túrli qyrlaryn tanytqan bul keshti búkil Qazaqstannyń oblys ortalyqtarynda, tipti, qazaq diasporalary jii qonystanǵan Túrkiia, Frantsiia, Iran, Resei, Ózbekstan, Monǵoliia siiaqty memleketterde qoisa da artyq bolmas edi dep oilaimyn.
Osy keshtiń arnaiy marshrýttyq kartasyn jasap, «Abaidan Amanat» atty ekskýrsiialyq-geografiialyq derekti beinefilm de túsirýge bolatyn edi.
Abaidyń parasat jolyn, Abai amanattaǵan asyl qaǵidalardy kórermen kóńiline jetkizýge tyrysqan kesh - «Jer máńgi! El máńgi! Abai máńgi!» - dep aiaqtaldy! Ylaiym solai bolǵai!
Ǵalymjan ÓTELBAI
