2025 jyldyń qańtar-aqpan ailarynda elimizge 17,9 myń tonna kartop shetelden ákelingen. Bul - ótken jylǵy kórsetkishten eki ese artyq kólem. Eń bastysy, bizdiń búginderi jep júrgenimiz – Qytaidyń, Pákistannyń kartoby. Al bul Qazaqstannyń óz ónimi joq degendi bildirmeidi. Máselen, keshe SQO-nyń turaqtandyrý qorynnan qysy-jazy jatyp qalǵan 90 tonna artyq kartop tabylyp, jergilikti BAQ ý-shý boldy. "Soltústik" Áleýmettik kásipkerlik korporatsiiasy munsha kólemdegi kartoptyń der ýaqytynda halyqqa nege jetpegenin jergilikti jýrnalisterge túsindire de almady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Óńirdegi ÁKK basshysylyǵyna: "Turaqtandyrý qoryndaǵy arzan kartop (1 kelisi 115 teńgelik) osy kúnge deiin nege dúken sórelerine shyqpaǵan" degen naqty suraq qoiyldy.
Ol: "Bul saýalǵa men jaýap bere almaimyn, ne aitatynymdy da bilmeimin" dep aǵynan jarylǵan. Kóp uzamai jýrnalister aldyna qaita shyqqan "Soltústik" ÁKK" basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Ǵamali Jumashev: "200 tonna kartoptyń 160 tonnasyn biz igerdik, al qalǵan 90 tonnany (búlinip ketpesi úshin) jeke kásipkerge berdik, ol kúzde týra osyndai kólemde qorǵa kartop ákelip qoiatyn boldy", - dedi. "Kásipkerge nege beresiz, álde bizdiń dúkenderde kartopqa suranys joq pa, sonda bul artylǵan kólem be" dep artynsha qarsha boraǵan suraqtarǵa shendi jaýap bermeýdi jón kórdi.
Kartoptyń 1 kelisi - 1300 teńge
Demek, turaqtandyrý qorlarynda áleýmettik mańyzdy taýar baryna qaramastan elimizdegi dúkenderde tapshylyq týyndap, baǵalar eselep óse bergen. Máselen, kúni keshe Almatydaǵy sýpermarketterdiń birindegi kartop baǵasy kóptiń jaǵasyn ustatqany belgili.
1 kelisi – 1300 teńge! Tipti, saýda ministrliginiń ózi bul rette túsinikteme berýge májbúr boldy. Ábúiir bolǵanda, almatylyqtar shyǵyndanǵan bul kókónisti sheteldiń emes, Túrkistannyń fermerleri ósiripti. Ministrlik baǵany teksergenderin, biraq eshqandai buzýshylyq tirkelmegenin aitqan. Al baǵa ósimi maýsymdyq sipatqa ie, iaǵni ýaqytsha naryqtyq qubylys dep túsindirgen. Bir aptadan soń mundai baǵa bolmaitynyn da naqtylapty.
Shekarada irip-shirigen kartop
"Óndiris – ózimizdiki" demekshi, biyl qańtar aiynyń sońynda Túrkistan oblysynyń Ózbekstanmen shekarasynda myńdaǵan tonna kartop shirip qalǵany belgili. Sebebi, Pavlodardan Tashkentke jetkizilýge tiis kartopty aýyl sharýashylyǵy bóliminiń ókilderi "tekseremiz" dep, Saryaǵash shekarasynda toqtatqan. Sóitip 10 kún boiy sheneýnikter qujat tekserip júrgende, 43 vagonǵa artylǵan kartop buzyla bastaǵan. Osylaisha ne jurtqa, ne ózderine buiyrmaǵan kókóniske ie kásipkerler quzyrly organdarmen sottasýǵa nietti ekendikterin málimdegen. Onyń arty nemen tynǵany bizge beimálim. Bastysy, osydan-aq otandyq óndirýshilerge degen biliktiń qarym-qatynasy qandai ekenin ańǵara berýge bolady.
Jalpylai alǵanda, 2024 jyly 2,6 mln tonna kartop jinap alǵanyna qaramastan Qazaqstan importqa táýeldi. Otandyq taýar óndirýshiler ishki naryqtan góri taýaryn syrtqa jóneltýdi jón kóredi. Máselen, 2024 jyly shetelge 564 myń tonna kartop bosatylǵan, bul 2023 jylǵy kólemmen salystyrǵanda 37,2 %-ǵa artyq. Qazaqstan kartobyn satyp alýshylar - Ózbekstan (506,3 myń tonna), Tájikstan (34,5 myń tonna) jáne Túrikmenstan (18,5 myń tonna). Ásirese, maýsymaralyq kezeńde Qazaqstan kartopty shetelden belsendi satyp ala bastaidy. Atap aitqanda, Qytaidan, Pákistannan, Mysyrdan. Biyl, ásirese Qytai otandyq sórelerdi kartoppen bógip tastaǵan. 2024 jyly elimizdi 19 tonna kartopppen qamtyǵan Qytai biyl 11,3 myń tonna jetkizipti. Al Pákistannan 4,2 myń tonna kartop kelgen.
Turaqtandyrý qorlaryndaǵy qartop qaida ketedi nemese ákimder bergen esep nege jalǵan?
Al qysta-kóktemde, iaǵni kerek kezde shyǵaramyz degen turaqtandyrý qoryndaǵy kókónisterdiń qaida ketip jatqany belgisiz. Ákimdikterdiń málimetinshe, 12 naýryzdaǵy jaǵdai boiynsha, ÁKK-lar otyrǵan kelisimsharttarǵa sai turaqtandyrý qorlaryndaǵy kartoptan qalǵan kólem 41,3 myń tonnany quraidy. Alaida, Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlaǵandai, jekelegen aimaqtarda júrgizilgen reviziia bul arada tsifrlardan aitarlyqtai sáikessizdikterdi anyqtaǵan. Mysaly, Mańǵystaý oblysynyń ÁKK-i "qorda 2,5 myń tonna kartop bar" dep esep berse, teksere kelgende bary 25 tonna bolǵan. Shyǵys Qazaqstan oblysynda 1,6 myń tonnanyń ornyna 35 tonna kókónis shyqqan. Taǵysyn taǵy degendei. Bul úshin ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarinniń biraz shashy aǵaryp, júikesi juqardy, aqyry birneshe oblys ákimderi orynbasarlaryna sógis te jariialady. Alaida atqaminerlerdiń bul másele boiynsha sheshim tapqan-tappaǵanyn, al tapsa onyń utymdy-utymsyz bolǵanyn jyldyń sońyna qarai bilip qalarmyz.
